26/02/2024

Αντρέας Νικολακόπουλος: περισσότερο με απωθούν οι ήρωες μου παρά τους συμπονώ.

Συνέντευξη στον Γιάννη Καφάτο με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου «Φλόρενς Μπλαντ»

Αντρέας Νικολακόπουλος

Πώς θα ήταν μια ταινία που ο Τζέιμς Άιβορι θα έβαζε τις παύσεις και τις σιωπές και Κουεντίν Ταραντίνο θα έδινε ρυθμό με την pulp αισθητική του;
Μάλλον δε θα μάθουμε ποτέ την απάντηση στο ερώτημα. Αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μας. Έχουν περάσει λίγες ώρες, λιγότερο από 24 τέλος πάντων από την ώρα ολοκλήρωσα την ανάγνωση του βιβλίου «Φλόρενς Μπλαντ» (Εκδόσεις Ίκαρος) του Ανδρέα Νικολακόπουλου και κάθισα να γράψω δυο λόγια για να προλογίσω την συνέντευξή μας μια και το βιβλίο αυτό από τη στιγμή που θα μπλέξεις μαζί του, δύσκολα θα πεις «τελείωσε».

Με περίμενε στο γραφείο κι είπα να ξεφυλλίσω λίγο και κόλλησα σε σημείο που ήθελα να κάνω κοπάνα. Η κίνηση της Κηφισίας μου φάνηκε πιο οδυνηρή από ό,τι συνήθως και φλέρταρα με την ιδέα να βγάλω το βιβλίο από το σακίδιο μου. Δεν το έκανα γιατί το ένστικτο της αυτοσυντήρησης επικράτησε.

Η «Φλόρενς Μπλαντ» ήταν η πρώτη μου συνάντηση με τον συγγραφέα και σεφ Ανδρέα Νικολακόπουλο, που τελικά ήθελε να είναι ζωγράφος (όπως είχε πει σε μια συνέντευξη του στη Lifo).

Η «Φλόρενς Μπλαντ» είναι ένα σπονδυλωτό μυθιστόρημα. Οι ιστορίες που έχει σκαρφιστεί ο συγγραφέας  συμβαίνουν στην Ευρώπη σε ταραγμένες παλιές εποχές, μ’ ένα ταξίδι στις Ινδίες λίγο πριν το τέλος. Οι βασικοί ήρωες, η Φλόρενς, ο κληρονομικώ δικαιώματι δήμιος, ένας επαναστάτης που γίνεται υψηλόβαθμος αστυνομικός, μια μετανάστρια που έχει ζήσει τη βία από πολύ μικρή είναι πρόσωπα που ακροβατούν συναισθηματικά και ίσως είναι οι πλευρές μιας μόνο ύπαρξης.
Το βιβλίο γραμμένο με μαεστρία είναι ευκολοδιάβαστο, εδώ όμως υπάρχει μια παγίδα. Νομίζω ότι η πολυδιάσπαση των κεφαλαίων έχει δώσει τον ορμητικό ρυθμό, όπως ενός ποταμού που ρέει στα αρχέγονα μονοπάτια, έχει μειώσει όμως την ένταση που θα χρειαζόμουν – βεβαίως ο δημιουγός έχει μια άποψη επ’ αυτού που τη σέβομαι, όπως θα διαβάσατε παρακάτω. Παρά το γεγονός ότι οι δράσεις των ηρώων είναι γεμάτες συναίσθημα, συνολικά έχω μια αίσθηση ότι κάτι μου έλειπε κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης. Την ίδια ώρα πάντως δεν μπορούσα να αφήσω το βιβλίο από τα χέρια μου μέχρι να φτάσω στην τελευταία σελίδα.

Κι όπως έλεγα και στην αρχή, είναι δύσκολο να πεις «ξεμπέρδεψα» από τη «Φλόρενς Μπλάντ».

Έτσι σκέφτηκα να απευθυνθώ στον ίδιο τον συγγραφέα, να τον γνωρίσω και να σας τον συστήσω.

Τι είναι τελικά η Φλόρενς Μπλαντ; Είναι μια αυθύπαρκτη ύπαρξη ανάμεσα στους χαρακτήρες του μυθιστορήματός σας ή είναι το απαύγασμα όλων των χαρακτήρων του έργου;

Η Φλόρενς Μπλαντ είναι ένα παιδί που ήταν προορισμένο να πεθάνει σε ένα πεζοδρόμιο και παρόλα αυτά κατάφερε και είδε τον κόσμο. Είναι ένα κορίτσι που μεγάλωσε στα μέρη που ανδρώθηκα και εγώ, ονειρεύτηκε στα ίδια πεζοδρόμια του Βόρειου Λονδίνου και περπάτησε στα πάρκα και στις εξοχές που θεωρώ δικά μου όσο κανένα άλλο μέρος στη γη. Ίσως είναι η θυληκή έκφραση του εαυτού μου που βρέθηκε στα ίδια σημεία χωρίς προδιαγραφές επιτυχίας ή επιβίωσης και παρόλα αυτά τα έβγαλε εν μέρη πέρα.

Ποιες πτυχές της ανθρώπινης ύπαρξης θέλετε να προβάλετε μέσα από το βιβλίο σας;

Την ηθική. Εκείνη την ύστατη ηθική που στο παραένα πριν την απόλυτη πτώση μας κρατάει όρθιους και ας είναι το τίμημα βαρύ. Φυσικά σε κάποιους χαρακτήρες εμφανίζεται η ανάγκη αποδοχής, ο ρεβανσισμός, η αναζήτηση της κοινωνικής καταξίωσης και η μεγαλύτερη ανάγκη του να ζήσεις πριν πεθάνεις μέσω ενός άλλου ανθρώπου. Η ύστατη ηθική όμως και το γάντζωμα επάνω στον άξονα μας είναι αυτή που με απασχολεί. Κόντρα στους καθημερινούς πειρασμούς και τους εργασιακούς μύθους.

Από το περίεργο πλάσμα που ψάρεψε ο κάτοικος στα νερά του ποταμού που έμελλε να γίνει ο Δούναβης στην εισαγωγή, μέχρι τον λερό Τάμεση της Βικτωριανής εποχής, πώς αποφασίσατε να βάλετε την Ευρώπη ως σκηνικό δράσης των ηρώων σας;

Όφειλα απλά να αναφέρω τα μέρη που είχα τα βιώματα μου για να τα περάσω μέσα από τις λέξεις στον κόσμο μου που ως τότε με τρεις συλλογές διηγημάτων έβριθε από ντόπια τοπία, απόκοσμα βουνά και εγκαταλελειμμένα χωριά. Είχα όμως και την ανάγκη να τραβηχτώ λίγο από αυτό γιατί οι αναφορές μου και οι συνιστάμενες που με διαμόρφωσαν ήταν πλατύτερες από τα προγονικά μου χωριά.

Θίγετε κάποια κοινωνικά θέματα, όπως της παιδικής εκμετάλλευσης και σεξουαλικής κακοποίησης αλλά και της βίας κατά των γυναικών με έναν πολύ πρωτότυπο τρόπο. Είναι, πιστεύετε, χρέος του συγγραφέα να φέρνει στην επιφάνεια κοινωνικά θέματα που απασχολούν τους πολίτες ή απλώς να στήνει τους φανταστικούς κόσμους που κινούνται οι ήρωές του;

Χρέος του συγγραφέα (αν μπορώ να μιλήσω για τους συγγραφείς) είναι να γράψει ό,τι βγαίνει από μέσα του. Δεν με βρίσκει σύμφωνο η κατήχηση, η επιβολή κοσμοθεωρίας, ο ρόλος του σοφού ή του ανθρώπου της διανόησης. Βέβαια μου φαίνεται αδύνατο να μην αλληλεπιδρά κάποιος με το σύστημα στο οποίο ζει. Έτσι η κοινωνική του στάση, η ηθική του και οι ιδεολογικοί του προσανατολισμοί θα περάσουν έστω και άθελα του μέσα από την αισθητική του και τη θέση του στο κείμενο. Παρόλα αυτά δεν είναι χρέος του συγγραφέα μόνο να φέρει στην επιφάνεια τα προβλήματα των πολιτών μα και χρέος των ίδιων των πολιτών από το πόστο του ο καθένας. Είναι τεράστια παγίδα ο ρόλος του λόγιου και του σοφού και απωθητικός για μένα.

Αν η Φλόρενς Μπλαντ ζούσε ως ηρωίδα στο σήμερα, πώς θα πλάσαρε τον εαυτό της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης;

Νομίζω πως θα είχε ένα χλιδάτο λογαριασμό στο Ίνσταγκραμ στον οποίο θα παρουσίαζε μια εικόνα εντελώς ψεύτικη από αυτό που είναι στα αλήθεια. Όπως όλοι μας άλλωστε. Η ανθρώπινη φύση δεν ήταν καλύτερη παλιά ή χειρότερη τώρα. Τα μέσα έκθεσης και επικοινωνίας έχουν απλά αλλάξει. Η κοινωνική επιβολή εκφράζονταν κάποτε με τα ακριβά ρούχα, τα νεοκλασικά, τα γυαλιστερά αυτοκίνητα κτλ. Η ανάγκη αποδοχής από τον κοινωνικό περίγυρο μάλλον ξεκίνησε από την εποχή των σπηλαίων και δεν θα τελειώσει ποτέ.

Εσείς πώς χρησιμοποιείτε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης;

Όπως όλοι. Όσο επιλεγμένα και να είναι τα άτομα των επαφών μου φροντίζω πάντα να δείχνω ατσαλάκωτος, χωρίς ραγίσματα, γεμάτος αυτοπεποίθηση και cool. Καμιά φορά όμως ρίχνω το προστατευτικό τζάμι και αφήνω εκείνον τον δεκαπεντάχρονο Ανδρέα που διάβαζε το «Μια εποχή στην Κόλαση» και τα «γράμματα του Βαν Γκογκ στον αδερφό του» να βγει στην επιφάνεια. Ύστερα τον τραβάω από το χέρι πίσω στο σκοτάδι και ξαναπλασάρω τον σεφ, τον συγγραφέα και τον ταξιδεμένο για να μην χαλάσω αυτό που έστησα με κόπο. Κατά βάση όμως επικοινωνώ με άτομα που προτιμούν τον δεκαπεντάχρονο Ανδρέα και είναι και εκείνοι εν ειρήνη με τον γεμάτο όνειρα και πίστη παλιό εαυτό τους.

Ας ξαναγυρίσω για λίγο στο βιβλίο. Γιατί επιλέξατε ξενόγλωσσους τίτλους στα

κεφάλαια του μυθιστορήματός σας;

Οι τίτλοι είναι δοσμένοι ανάλογα με το σημείο που διαδραματίζεται η ιστορία. Έστω και ηχοχρωματικά έπαιζε ρόλο στο μυαλό μου η γλώσσα. Αλλιώς να λες στα ελληνικά «καταρράκτης» και στα νορβηγικά «φιόσεν». Η σκληράδα και η ψυχρότητα της γλώσσας βοηθάει στην απόδοση κλίματος. Εμένα τουλάχιστον.

Προσωπικά, αν μου επιτρέπετε, τα πολλά κεφάλαια έκαναν ευκολοδιάβαστο το βιβλίο αλλά μου δημιούργησαν μια συνολική έλλειψη έντασης. Τι λέτε εσείς;

Λέω πως είναι απόλυτα σεβαστό και το ακούω, άσχετα αν σε εμένα λειτουργεί αντίθετα. Τα μικρά κεφάλαια, η απουσία διαλόγων, η πολύ πληροφορία και μερικά ακόμα χαρακτηριστικά υπήρξαν εντέχνως. Άλλωστε είναι ένα κείμενο που γράφτηκε στην εποχή της γρήγορης και επιφανειακής πληροφορίας, των στιγμιαίων συναισθημάτων και της εναλλασσόμενης εικόνας. Δεν θα μπορούσα να γράφω σαν τον Τολστόι το 2023. Όχι μόνο γιατί δεν έχω το ταλέντο, το επίπεδο κτλ μα γιατί δεν με αφορά εμένα και τη γενιά μου αυτός ο τρόπος έκφρασης.

Ποια ανάγκη σας καλύπτει το γράψιμο και ποια η μαγειρική; Τι προέκυψε πρώτο, η μαγειρική ή το γράψιμο;

Πρώτα προέκυψε η ανάγνωση. Ύστερα η Ζωγραφική. Μετά η Μαγειρική και τελευταίο το γράψιμο. Η Μαγειρική πλέον καλύπτει τα βιοποριστικά μου ζητήματα και όχι τα δημιουργικά μου απωθημένα. Το γράψιμο έχει πάρει τη θέση της σαν μέσο έκφρασης τα τελευταία χρόνια.

Ποιοι από τους ήρωες της Φλόρενς έχουν πιο πολύ Αντρέα μέσα τους;

Νομίζω κανείς τους. Ίσως το πλάσμα στο ποτάμι στην εισαγωγή. Αστειεύομαι. Κανείς τους δεν έχει απόλυτα κοινά σημεία με εμένα και όλοι έχουν ψήγματά μου. Ο ψυχαναγκασμός του δήμιου, η νεότητα του αστυνόμου πριν φορέσει στολή, η αγάπη της Φλόρενς για τα ταξίδια και το Λονδίνο μα ως εκεί. Για την ακρίβεια περισσότερο με απωθούν οι ήρωες μου παρά τους συμπονώ.

Πώς γεννιέται μια ιστορία στο κεφάλι σας; Πώς γράφετε;

Για τα προηγούμενα βιβλία ήταν διαφορετική η διαδικασία. Το μυθιστόρημα έχει άλλη ταχύτητα και προετοιμασία. Εν αρχή η Φλόρενς Μπλαντ ήταν ένα διήγημα που κατά κύριο λόγο γράφονταν για να καταγραφούν οι δρόμοι που έζησα. Ύστερα μεγάλωσε το τοπίο, υφάνθηκε η πλοκή, γεννήθηκαν χαρακτήρες και προστέθηκαν αμέτρητα μέρη και ιστορικά πρόσωπα στην ιστορία. Η Φλόρενς Μπλαντ με παίδεψε όσο κανένα βιβλίο γιατί ήθελα να χαρτογραφήσω μια άγνωστη Ευρώπη με ιστορική ακρίβεια (κάτι το οποίο δεν θα κατάφερνα χωρίς τη βοήθεια και τον επαγγελματισμό του Βασίλη Δουβίτσα που έκανε την επιμέλεια), να φέρω μπροστά ξεχασμένα πρόσωπα και γεγονότα χωρίς μυθολογικά στοιχεία και να μείνω μακριά από συναισθηματισμούς ή εκβάθυνση στους χαρακτήρες.

Ποιος/ποια διαβάζει πρώτος τα κείμενά σας και πόσο σας επηρεάζει η γνώμη

του/της;

Τα διαβάζει η σύζυγος μου η Άννα μου και δυο τρεις φίλοι. Ο καθένας έχει διαφορετικά κριτήρια και όλα είναι προς παρατήρηση. Η γνώμη τους φυσικά και με επηρεάζει κάποιες φορές και κάποιες άλλες καθόλου μιας και κανείς δεν έχει κατά νου τον στόχο ή τον σκοπό αυτού που γράφει.

Όταν πηγαίνατε σχολείο είχατε σκεφτεί ποτέ ότι θα γράφατε βιβλία;

Όταν πήγαινα σχολείο είχα σκεφτεί πως δεν θα ζήσω να φτάσω τα είκοσι. Αυτό συνέβαινε ανά δεκαετία. Απεχθανόμουν το σχολείο όσο το στρατό. Την κοπανούσα κρυφά και πήγαινα στη Δημοτική Βιβλιοθήκη του Αιγίου για να διαβάσω πράγματα μη βαρετά που θεωρούσα χρήσιμα για μένα. Και να που τελικά τα παραμυθένια σχέδια του Tony Wolf με βοήθησαν περισσότερο από την Επιμεριστική Ιδιότητα και το Πυθαγόρειο Θεώρημα.

Τι θα αλλάζατε στη σχολική εκπαίδευση στην Ελλάδα;

Την υποχρεωτικότητα της ή για να είμαι πιο ελαστικός τον διαχωρισμό της από το Κράτος και την προπαγάνδα του που δηλητηριάζει μικρά παιδιά με ψέματα, φαιδρά ιδεώδη και άχρηστες πληροφορίες από αμόρφωτους ανθρώπους που βάσει μιας ακαδημαϊκής εξειδίκευσης κρίνονται άξιοι να γίνουν παιδαγωγοί αθώων ψυχών που τυφλά εμπιστευόμαστε στα χέρια τους.

Οι λέξεις στο βιβλίο σας φαίνονται τόσο προσεκτικά διαλεγμένες που μου βγάζουν μια αγάπη σας προς τη γλώσσα. Ποια επαγγελματική κατηγορία στην Ελλάδα θεωρείτε περισσότερο «αμαθή» με βάση τη γλώσσα και του τρόπου που τη χρησιμοποιεί;

Δεν μπορώ να κρίνω ανθρώπους από κλάδους που δεν γνωρίζω. Θα πω μοναχά πως το επίπεδο στοιχειώδους μόρφωσης και γενικών γνώσεων στις κουζίνες είναι αποκαρδιωτικό.

Θα φεύγατε για πάντα μόνιμα από την Ελλάδα – Τι παίζει ρόλο ώστε να μην το έχετε κάνει ως τώρα;

Φυσικά και θα έφευγα. Άλλωστε έλειπα εκτός Ελλάδας για χρόνια και η επιστροφή μου ήταν αποτέλεσμα συναισθηματικής και εργασιακής καραμπόλας σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Δεν είχα σχεδιάσει να επιστρέψω μα όταν συνέβη δεν το πολυανάλυσα. Έτσι ένιωσα και έτσι έπραξα. Κάποια στιγμή ίσως ξαναφύγω ή ακόμα καλύτερα ξαναεπιστρέψω σε ξένα μέρη.

Στην Ελλάδα έχουμε περισσότερους μάγειρες και συγγραφείς από όσους μπορούμε να «καταναλώσουμε» – κατ’ αντιστοιχία με τους τόσους υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους;

Δεν είναι κακό να γράφει πολύς κόσμος αν ο ίδιος νιώθει καλά. Το ίδιο και με το να μαγειρεύει. Το ποιος θα αντέξει είναι αποτέλεσμα πολλών συνισταμένων. Όσον αφορά τους υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους δεν νομίζω πως έχουν τις ίδιες προθέσεις με την πλειοψηφία των νέων μαγείρων και συγγραφέων. Το φαινόμενο όμως είναι γενικότερο. Έχουμε πολλούς κριτικούς γεύσεων και βιβλίων, αμέτρητους εστιάτορες, δημοσιογράφους, μπλόγκερς και ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς. Ας εκφράζεται ο καθένας όπως νομίζει. Άλλωστε αν δεν είχαμε πολλούς συγγραφείς ή μάγειρες ίσως αυτοί οι άνθρωποι να γίνονταν τσαγκάρηδες ή μηχανικοί και τότε να συζητούσαμε για υπεράριθμους στον κλάδο τους.

Θα μπαίνατε ποτέ στην πολιτική;

Δεν θα έμπαινα ποτέ στην πολιτική γιατί θέλω όσο μπορώ να μένω όρθιος και όχι σκυφτός. Δεν με αφορά το θέμα ακριβώς όμως γιατί είμαι πολιτικό ον. Ξέρω πως είναι αντιφατικό μα λέω αυτό που νιώθω.

Τι σας εκνευρίζει στην καθημερινότητα σας;

Η αγένεια, οι αλέγκροι τύποι, η δειλία και η ηθική αλαφρότητα.

Έχετε πολλά τατουάζ. Θυμάστε ποιο ήταν το πρώτο σας και τι σημαίνει για την

προσωπική σας ιστορία;

Το πρώτο μου ήταν το εξώφυλλο ενός δίσκου των Madrugada με τίτλο Industrial Silence, την περίοδο που κυκλοφόρησε και το έκανα στο μέρος της καρδιάς. Ήταν ίσως οι πρώτες λέξεις και νότες που ταυτίστηκα τόσο πολύ μαζί τους. Έκτοτε πορευόμαστε παράλληλα χωρίς ίχνος μεταμέλειας.

Δεν το έχετε δει τώρα, αλλά στον πρόλογο του άρθρου μου με αφορμή το βιβλίο και τη συνέντευξή μας θα γράφω ότι το βιβλίο σας θα μπορούσε να είναι μια κινηματογραφική ταινία που συνδυάζει τους Τζέιμς Άιβορι και Κουεντίν Ταραντίνο. Σκεφτήκατε εσείς τη Φλόρενς Μπλαντ ως κινηματογραφική ηρωίδα;

Πολλές φορές πέρασε από το μυαλό μου η εικόνα κινηματογραφικά μα δυστυχώς η Lauren Bacall πέθανε το 2014 και δεν μπορώ να φανταστώ κάποια ικανή να αποδώσει το βλέμμα της Φλόρενς όπως εκείνη. Μαζί με τις ηρωίδες των Noir πέθανε το μοιραίο ύφος και η λέξη σαγήνη.

Τι φοβάστε και τι κάνετε για να ξορκίσετε τους φόβους σας;

Φοβάμαι πως μια μέρα θα πρέπει να αποχωριστώ τον σκύλο μου και για αυτό προσπαθώ να συμφιλιωθώ με την επερχόμενη απώλεια του σε τρία βιβλία μου. Εκείνο το μικρό καφέ σκυλί που συντροφεύει ο δήμιος είναι αυτό που κυλιέται στο σαλόνι μου και με μαθαίνει κάθε μέρα έννοιες και συναισθήματα άγνωστα στους ανθρώπους.

Γιάννης Καφάτος


mm
About Γιάννης Καφάτος 2207 Articles
Γιάννης Καφάτος, Μπαμπάς, δημοσιογράφος, ραδιοφωνικός παραγωγός, tattoer, T-shirt maker, dj, και ποιος ξέρει τι άλλο (ακόμη). Σπούδασε πολιτικές επιστήμες πήρε όμως πτυχίο από το ΡΟΔΟΝ και άλλα συναυλιακά "ιδρύματα". Ταξιδεύει λιγότερο από όσο θα ήθελε.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*