04/07/2022

Κυριακή βράδυ στο Ηρώδειο είδα τη “Θυσια του Αβράαμ”

βράδυ στο Ηρώδειο

Είχα πολλά χρόνια να πάω. Ο Ηλίας επέμενε. Θα έρθεις οπωσδήποτε. Δεν χωρούσε αναβολή. Το έκανα. Στις 7 Οκτωβρίου 2018 βρέθηκα στο Ηρώδειο. Ανάμεσα σε πάρα πολύ κόσμο να παρακολουθώ την παράσταση Η Θυσία του Αβραάμ. Την υπογραφή του ως σκηνοθέτης έβαλε ο Ηλίας Μαλανδρής.

Τι μου έμεινε σαν τελικό συμπέρασμα εκτός από το γεγονός ότι ήταν μια πολύ μελετημένη δουλειά με κορυφαίους συντελεστές θα το μάθετε στο τέλος. Ας δούμε τα μυστικά έκρυβε αυτή η βόλτα μου εκεί στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού.

Όλα ξεκίνησαν από μια ευχάριστη όσο κι αταίριαστη, όπως φάνηκε αρχικά, είσοδο. Χορευτές από την Κρήτη περίμεναν το κοινό της παράστασης δίνοντας μια άλλη νότα στη βραδιά. Οι χορευτές με το δικό τους ύφος και στυλ καλωσόριζαν τον κόσμο με τοπικούς χορούς. Αυτό ήταν κάτι που κράτησε όσο περίπου διήρκεσε η ταξιθεσία του κοινού. Μετά οι χορευτές αποχώρησαν και ήρθε η ώρα της μεγάλης κρίσης για τον Ηλία και τους συνεργάτες του. Βλέπεις δεν υπήρχε και μια δεύτερη ευκαιρία. Ήταν η μία και καμία για τον Μαλανδρή που αποφάσισε να στήσει μια ολόκληρη υπερπαραγωγή αποκλειστικά για ένα βράδυ. Για μια παράσταση.

Είχε έρθει η ώρα για να σβήσουν τα φώτα και να μπούμε σιγά σιγά σε μια μυστηριακή ατμόσφαιρα που δημιούργησε με την εμφάνισή του ο Γρηγόρης Βαλτινός μαζί με το σύνολο των ηθοποιών και των μουσικών. Όλοι τους τοποθετήθηκαν στη σκηνή, σε μια στατική εικόνα, γύρω από ένα αναγεννησιακό θέατρο, το οποίο δημιούργησε, κάνοντας πιστή αντιγραφή από γκραβούρες η Άννα Μαχαιριανάκη. Το τοπίο είχε φύγει πλέον από την Αθήνα.

βράδυ στο Ηρώδειο

Είχαμε μεταφερθεί στην Κρήτη του 16ου αιώνα. Είναι η ώρα που ο νεαρός ποιητής Βιτζέντζος Κορνάρος γίνεται μάρτυρας μιας μιμητικής παράστασης της Θυσίας του Ισαάκ, από τον θίασο της εποχής, κάτι αντίστοιχο με τους θεατρίνους του Άμλετ, και αποφασίζει να συγγράψει μεταφέροντας το θρησκευτικό δράμα σε ομοιοκατάληκτο δεκαπεντασύλλαβο στην Κρητική διάλεκτο. Αξίζει να τονίσουμε ότι οι μελετητές υποστηρίζουν πως το έργο δεν γράφτηκε για σκηνική παρουσίαση παρά μόνο ως ανάγνωσμα. Ο Ηλίας Μαλανδρής τόλμησε. Για άλλη μια φορά. Το παρουσίασε μέσα από μια φιλολογική προσέγγιση κι αυτό ήταν το άκρως επικίνδυνο. Απλούστατα γιατί μπορούσε να γίνει αφόρητα βαρετό. Τόλμησε στην ήδη μεγάλη στατικότητα του κειμένου, αφού δεν γραφτηκε για να παίζεται σκηνικά, να επισημάνει και να τονίσει ακόμα περισσότερο την στατικότητα. Έκανε κάτι διαφορετικό. Δημιούργησε εικόνες tableau vivant με την λαϊκή ορχήστρα ενός Ψαραντώνη. Με την εικόνα της βιβλικής μορφής του Αβραάμ τον οποίο υποδύθηκε ο Νικήτας Τσακίρογλου. Με το παιδί του τον Ισαάκ, ρόλο τον οποίο ερμήνευσε ο Γρηγόρης Φρέσκος. Εκεί ήρθαν κι έδεσαν γκραβούρες. Εκεί ήρθε και η Σάρα την οποία ενσάρκωσε η Δέσποινα Μπεμπεδέλη. Ένας γυναικωνίτης από αγιογραφίες. Και συνέβη το απίθανο.

Οι ηθοποιοί δεν κουνήθηκαν καθόλου από την θέση τους. Από την αρχή της παράστασης ως το τέλος. Απόλυτα πειθαρχημένοι στην σύλληψη της παράστασης εκφωνούσαν τον λόγο ωστόσο δημιουργώντας στον θεατή φαντασίωση για τις εικόνες που δεν έβλεπε. Νομίζω ότι πρώτη φορά έχω δει κάτι τέτοιο να συμβαίνει. Ο Μαλανδρής εκμεταλλεύθηκε στο έπακρο τις δυνατότητες που του έδινε η σύμπραξη επί σκηνής των δυο ιερών τεράτων. Εκμεταλλεύτηκε όσο δεν παίρνει την εμπειρία τους και το σκηνικό τους εκτόπισμα. Κατάφερε κάτι ιδιαίτερο. Να δείξει δράση μέσα από στατικές εικόνες. Η Βάσια Αγγελίδου με ελάχιστες ανεπαίσθητες κινήσεις στους ηθοποιούς και τους μουσικούς, σχεδίασε ένα τελετουργικό που παραπέμπει σε εκκλησίασμα. Η Χριστιάννα Ματζουράνη που θυμίζει φωνητικά Εθνικό θέατρο της χρυσής περιόδου και η νεώτερη Χρυσάνθη Γεωργαντίδου με καθαρή άρθρωση και ποιότητα απέδωσαν τις ακόλουθες της Σάρας σαν χωριάτισσες σε λειτουργία κρατώντας συναξάρια. Ο Νίκος Τσεργάς και ο Κωνσταντίνος Φερεντούρος, στο ίδιο σκεπτικό, μαυροφορεμένοι έπαιξαν τους δούλους του Αβραάμ, με αληθινή συγκίνηση και πάθος για την αποτροπή της απόφασης του, κρατώντας κι αυτοί συναξάρια. Τι να πεις για τον μοναδικό Ψαραντώνη που βακχεύει επί σκηνής; Είναι μια κατηγορία μουσικής μόνος του κι αυτό που κάνει είναι τόσο ιδιαίτερο που κινδύνευε να γίνει γραφικό σε μια τέτοια παράσταση. Δεν έγινε. Κατάφερε κι έδεσε με το σύνολο. Εντάχθηκε κι απέδωσε. Στη κορυφαία σκηνή της επικείμενης θυσίας που τραγουδά «Γιάντα’ ναι μαύρα τα βουνά» ένα ηλεκτρικό ρεύμα λες και διαπέρασε το κοινό.βράδυ στο Ηρώδειο

Η Νίκη Ξυλούρη, με την εξαίσια φωνή της βρέθηκε επί σκηνής να παριστάνει τον τιμωρό Άγγελο, που φέρνει το άγριο μήνυμα κι έπειτα φέρνει το χαρμόσυνο νέο. Και τις δυο φορές που τραγούδησε κι έπαιξε ήταν ταιριαστή και δυσκολα πια μπορώ να δω άλλον άγγελο σε αυτό το έργο. Η παράσταση αυτή στις εκπλήξεις της μας παρουσίασε ένα ταλαντούχο ηθοποιό, όπως δεν τον είχε ξαναδεί και δεν τον είχε φανταστεί πολύς κόσμος. Ο Λευτέρης Ελευθερίου μέσα στη σκηνή, του εν’ θεάτρω, θεάτρου ζωντάνεψε και τους τρεις βασικούς ρόλους Αβραάμ, Σάρρα και Ισαάκ στα αρχαία ιταλικά, από το κείμενο του Λουίτζι Γκρόττο, ισορροπώντας πάνω σε ένα τεντωμένο σχοινί, που ακουμπούσε στην παράδοση της πομπώδους εκφοράς του λόγου και της vecia scola. Σαφής αναφορά στο θέατρο της εποχής που εντυπωσίασε, με την συνέπειά του.

Δεν ξέρω και δεν μπορώ να σας πω αν έχει συνείδηση του τι έκανε. Έπαιξε όπως δεν δεν παίζουν πια έτσι οι ηθοποιοί και πιστεύω ότι κατάφερε να συγκλονίσει. Τον συνόδευε ο ήχος της λύρας, απόγονος της αναγεννησιακής Viola da Gamba, που έπαιζε έξοχα ο νεαρός Ηλίας Τουσούνης, τον είχαμε επισημάνει και στον Ντελικανή, κλείνοντας με μια δραματική κορύφωση σε μια παλιά μελωδία, σπαρακτικού άσματος, επισημαίνοντας τη γέφυρα της μουσικής παράδοσης. Ο νεαρός Γρηγόρης Φρέσκος, ο πρώτος ηθοποιός, σε επαγγελματική παράσταση, που βρίσκεται κοντά στην ηλικία του ρόλου, στον δυσκολότατο ρόλου του Ισαάκ, με την ιδιαίτερη φωνή του, απέδωσε την αγνότητα, την αφέλεια, την καλοσύνη και στο τέλος την απόγνωση με πρωτοφανή ποιότητα.

βράδυ στο Ηρώδειο

Κι όλ’ αυτά δίχως να κάνει οποιαδήποτε κίνηση. Μόνο με την φωνή του. Η Δέσποινα Μπεμπεδέλη, η σημαντικότερη ίσως ηθοποιός της εποχής μας, με τη συγκλονιστική Σάρα της, κυριολεκτικά έκλεψε τις εντυπώσεις. Ο λυγμός της ανέβαινε στο λαιμό και ήταν σαν να σε πνίγει. Και δεν φοβήθηκε να τραγουδήσει το λυγμό, όχι σαν ένα μορολόϊ, αλλά σαν την ρίζα της κραυγής που στο τέλος είναι απλά μουσική. Ένα ντουέτο με τον Ισαάκ κομμάτι ανθολογίας.

Ο Νικήτας Τσακίρογλου με τον Αβραάμ του, πιστεύω ότι σφράγισε μια ολόκληρη θητεία στο μεγάλο κλασσικό θέατρο. Ο συνδυασμός τους λες και ήταν μια έκρηξη μεγατόνων. Μιλάμε για δυο από τους μεγαλύτερους ηθοποιούς της χώρας μας . Δυο ιερά τέρατα που συγκρούονται σκηνικά και εκπέμπουν τόση ενέργεια σε σημείο τέτοιο που οι περισσότεροι από τους θεατές της παράστασης κοιτούσαν έκπληκτοι γι αυτό που συνέβαινε μπροστά στα μάτια τους. Κι όλα αυτά δίχως να κουνηθούν από τη θέση τους, δίχως να αλλάξουν ούτε μια ματιά. Ήταν τόσο τέλειο αυτό που συνέβαινε και τόσο καλοδουλεμένο που η οποιαδήποτε κίνηση ίσως θα ‘ταν περιττή. Όσοι τυχεροί έζησαν αυτή την κορυφαία στιγμή της υπόκρισης είμαι βέβαιος πως θα την κρατήσουν για πολύ καιρό στη μνήμη, για πολλά χρόνια. Το έργο αυτό μετά από πάρα πολλά χρόνια, που είχε να παιχτεί, φανέρωσε την τραγική του καταγωγή. Σαν προέκταση του Χορού, οι Ψάλτες υπό την καθοδήγηση του Γιώργου Ναούμ, ξεσήκωσαν ατέλειωτο χειροκρότημα. Μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση που οι θεατές ήταν εντελώς προσηλωμένοι και διατηρούσαν ευλαβική ησυχία ώσπου στο τέλος ξέσπασαν σε ένα παρατεταμένο χειροκρότημα. Οι μουσικές του Χρήστου Λεοντή και του Αντώνη Παπαγγελή που αποδόθηκαν στο πνεύμα του έργου από ένα συγκινημένο Γρηγόρη Βαλτινό αποτελούν από μόνες τους κομμάτι ξεχωριστό. Εντελώς ατμοσφαιρικό.

βράδυ στο Ηρώδειο

Στα αρνητικά της παράστασης θα έλεγα ότι ήταν η μετάφραση του ιταλικού κειμένου στους υπέρτιτλους. Είναι κάτι που ενδεχομένως και να μπορούσε να λείπει. Μου κάνει εντύπωση γιατί δεν χρησιμοποιήθηκε κι εκεί η πιστή μετάφραση του Σωτήρη Τσιμπίδα, που υπήρχε στο πρόγραμμα. Πολύ καλοί και έξυπνοι οι φωτισμοί του Γιώργου Χαραλάμπους έδειχναν ότι εξυπηρετούσαν την ποίηση, χωρίς να εντυπωσιάζουν αναίτια.

Το έργο στο σύνολο του ήρθε και ανέδειξε ως πρωταγωνιστή το λόγο κι αυτό ήταν η μεγάλη κατάκτηση, αποδεικνύοντας έτσι πως δεν είναι ανάγκη κανείς να κάνει απολύτως τίποτα για να συγκλονίσει άλλο από το να διαβάσει τα μεγάλα κείμενα. Αλλά να τα διαβάσει με τέτοιον τρόπο.

Όχι λοιπόν άλλη μια καλή παράσταση. Μια μελετημένη και προσεγμένη, παράσταση, από τον Ηλία που του αρέσει να τολμάει. Κι είναι καλό αυτό. Δείχνει ότι πιστεύει στον εαυτό του και στους ανθρώπους που επιλέγει να συνεργαστεί μαζί τους. Ήταν ένα βράδυ Κυριακής που τίμησε τα μάρμαρα του ωραιότερου θεάτρου στον κόσμο.

Βασίλης Λούκας

(Συνολικές Επισκέψεις 713, 1 επισκέψεις σήμερα)

mm
About Βασίλης Λούκας 137 Articles
Πτυχίο Νομικής, Αγγλικά, Γαλλικά, συντάκτης – αρχισυντάκτης (ΕΝΑ, Τηλέραμα, Exclusive, Επίκαιρα κ.α.), διευθυντής προγράμματος – υπεύθυνος ξένου ρεπερτορίου – παραγωγός – παρουσιαστής ραδιοφωνικών εκπομπών (Sky, Flash, ΕΡΑ,Seven X), d.j, celebrities p.r, ανταποκριτής περιοδικών (Music & Media, Billboard), παρουσίαση – παραγωγή – σκηνοθετική επιμέλεια τηλεοπτικών εκπομπών (Starclub, ΕΡΤ, Αντ1, Κανάλι 5, Seven), συγγραφέας (Eightila, H Χρυσή Πλατίνα)
Contact: Website

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*