27/06/2022

Λεονάρντο Κρεμονίνι: ”Ο σταματημένος στοχαστικός χρόνος ενός πολιτισμού που φθίνει”


Ο Λεονάρντο Κρεμονίνι, ένας σημαντικός εκπρόσωπος της παραστατικής ζωγραφικής του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα, 'επιστρέφει' στην Ύδρα.
Η έκθεση, που αποτελείται από 32 συνολικά έργα του(λάδια, έργα σε χαρτί και χαρακτικά) θα διαρκέσει έως τις 30 Οκτωβρίου. Συνέντευξη με τον επιμελητή  και μαθητή του ζωγράφου,  Αλέξη Βερούκα στη Θάλεια Καραμολέγκου.

Η τελευταία έκθεσή του όσο ήταν εν ζωή (και στην οποία παραβρέθηκε) έγινε στην Αθήνα, πριν από έξι χρόνια και λίγο πριν αποβιώσει.

Γεννημένος στη Μπολόνια το 1925 και μεγαλωμένος στην Καλαβρία, με την συμβολή του -σιδηροδρομικού- πατέρα του ώστε να καλλιεργήσει την καλλιτεχνική του φύση, ο Κρεμονίνι ανέπτυξε μια σχέση με την ελληνική τέχνη μέσα από τη ζωγραφική των τοιχογραφιών της Πομπηίας, οδηγώντας, όπως έλεγε, μέσω της γνώσης της ελληνικής ζωγραφικής στην κατανόηση της πραγματικότητας.

Ένας από τους ιδιοσυγκρασιακούς, παραστατικούς ζωγράφους με βλέμμα ανθρωποκεντρικό αλλά και βαθύ ως προς την ανάγνωση της ίδιας της ζωής, με μια ζωγραφική αρκούντως φιλολογική και φιλοσοφική, σύμφωνα με τον  Ουμπέρτο Έκο, με τον οποίο τον συνέδεε μια ισχυρή φιλία: ''Μια ζωγραφική που αφηγείται, οργανώνει αμφίσημες πλοκές και υπονοεί μια σειρά οπτικών συλλογισμών πάνω στον ρόλο του υποκειμένου, του βλέμματος, της επιθυμίας και της ηδονής''.

Ο ίδιος ο Κρεμονίνι με την ζωγραφική του σκόπευε σε μια ουσιαστικότερη κινητοποίηση του θεατή-αποδέκτη των έργων του, έτσι ώστε να τον συμπαρασύρει μέσα σ'αυτό, ωθούμενος από τις χρωματικές εκρήξεις που συνεγείρουν μια δράση σ'έναν κόσμο εσώτερο κι ανεξερεύνητο.

kremonini-01-viewtag

Στην έκθεση ''Οι αυθάδειες του ήλιου'' που εγκαινιάστηκε στις αρχές Σεπτεμβρίου στο Ιστορικό Αρχείο – Μουσείο Ύδρας, ο τίτλος είναι ενδεικτικός της σχέσης του με την Ελλάδα, καθώς εδώ πέρασε αρκετά από τα καλοκαίρια του.

Ο εικαστικός Αλέξης Βερούκας, που υπήρξε μαθητής του στο Παρίσι όπως άλλωστε και πολλοί σημαντικοί Ελληνες ζωγραφοι (Εδουάρδος Σακαγιάν, Γιώργος Ρόρρης Βίκυ Χατζηλάκου κ.ά.) επιμελήθηκε την έκθεση και μας επέτρεψε με την συνέντευξη που μας παραχώρησε να μπούμε λίγο πιο βαθιά στο φως του Κρεμονίνι…

alexis-veroukas-viewtag

Ο τίτλος της έκθεσης, δανεισμένος από έργο του Κρεμονίνι, αποτυπώνει και τη στενή του σχέση με την Ελλάδα. Πότε πρωτοήρθε στη χώρα μας και πώς διαμορφώθηκε η σχέση του μαζί της; Ειδικότερα με την Ύδρα, πώς συνδέθηκε;

Οι τίτλοι στο έργο του Κρεμονίνι δεν είναι σχεδόν ποτέ περιγραφικοί ή απλά διακριτικοί για τον κάθε πίνακα.  Έχουν πιο πολύ τον ρόλο της πρώτης αράδας ενός κειμένου που μένει να γραφτεί. Σαν την αρχή ενός σεναρίου που δίνει τη θέση του στο βλέμμα του θεατή για να το ολοκληρώσει.

Δεν μπορώ να σας πω με ασφάλεια για την πρώτη επίσκεψή του στην Ελλάδα αλλά για παράδειγμα ο γιος του, που είναι σήμερα πενηντάρης καθηγητής αρχιτεκτονικής στο Παρίσι, θυμάται ένα ολόκληρο καλοκαίρι που είχαν περάσει σε ηλικία 13, 14 ετών στον Μόλυβο. Σχεδόν κάθε καλοκαίρι ερχόταν στην Ελλάδα από τότε που τον γνωρίσαμε εμείς. Στην Ύδρα είχε έρθει με τη Ρομπέρτα, τη σύντροφό του, επίσης ζωγράφο, λίγο πριν και λίγο μετά το 2000. Η συγγένεια όμως του βραχώδους αναγλύφου της Ύδρας με το δικό του νησί στο σύμπλεγμα των Αιολίων της Ιταλίας, την Παναραία, είναι περισσότερο από προφανής. Μοιάζουν πάρα πολύ. Είμαι σίγουρος ότι θα ενθουσιαζόταν αν ήταν μαζί μας γι’ αυτήν την έκθεση.

 – Μαθητέυσατε δίπλα του στο Παρίσι. Πώς λειτουργούσε ως δάσκαλος και πώς επηρέασε το βλέμμα σας;

Από την πρώτη επαφή μαζί του, είχες αντιληφθεί ότι έπρεπε να ξεχάσεις προηγούμενες πεποιθήσεις και να συμμετέχεις στη δική του μέθοδο, που από μια αρχική αμφισβήτηση οδηγούσε σε αλλεπάλληλα ερωτήματα για την προσωπική σου εμπλοκή στην υπόθεση της ζωγραφικής ως τον λόγο ύπαρξης ενός ζωγραφικού έργου.

Βέβαια σε έναν βαθμό περνούσαμε από τις δικές του υποκειμενικές επιλογές στην παραδειγματική ανάλυση των ζωγράφων του παρελθόντος χρόνου, αλλά ο ίδιος ήταν προσηλωμένος σε ένα εκμαιευτικό σύστημα που είχε στόχο την ενίσχυση, όχι της αυτοπεποίθησης, αλλά της «επιθυμίας» του καθενός μας και βέβαια την απόδοση στη δουλειά μας των μέγιστων δυνατοτήτων μας.

Οι επισκέψεις μαζί του στο Λούβρο ή στο Πράντο αντηχούν ακόμα στη μνήμη μας. Ήμασταν και ένας μικρός λόχος Ελλήνων στο εργαστήριο του με 14 εγγεγραμμένους φοιτητές.

 – Λουκίνο Βισκόντι, Αλμπέρτο Μοράβια, Ίταλο Καλβίνο, Λουί Αλτουσέρ, μερικοί από τους καλλιτεχνες και φιλοσόφους που τον αποδέχτηκαν άμεσα. Τι είδους ''συγγένεια'' συντέλεσε σ'αυτό;

Νομίζω ότι εκτός από την χρονική συγκυρία την πρώτη μεταβιομηχανική περίοδο στην Ευρώπη με το αμφισβητούμενο πλέον σοβιετικό μοντέλο από όλους αυτούς και τον Κρεμονίνι, αυτό που τους συνέδεσε με το έργο του ήταν οι λύσεις που μπορούσε να δώσει η ψυχανάλυση και το ατομικό φανταστικό σε έναν κόσμο που είχε αρχίσει να αλλάζει με μεγάλη ταχύτητα.

Εσωτερικά σπιτιών που εγκαταλείφθηκαν, αλλά κατοικημένων από μια αιώνια παιδική ηλικία. Σταματημένος στοχαστικός χρόνος ενός πολιτισμού που φθίνει, μοναξιά αλλά γλυκιά μελαγχολία του Ιταλικού παλίμψηστου, και βέβαια το εκτυφλωτικό φως της Μεσογείου στους θαλασσινούς ορίζοντες.

Ειδικά με τον Βισκόντι, οι σκηνές στο Λίντο στο «Θάνατο στη Βενετία» ταυτίζονται απόλυτα  με τους πίνακες του. Μένουν εκεί για πάντα.

– Το φως και το χρώμα κυριαρχούν στη ζωγραφική του Κρεμονίνι, ωστόσο υπάρχει μια υφέρπουσα δραματικότητα στο έργο του. Ποιος είναι ο συνδετικός τους ιστός;

Θα μπορούσε να πει κανείς οι μορφές, η εικόνα της ανθρώπινης μοίρας, παρούσες ή και απούσες από τον πίνακα. Και στον Μπονάρ ακόμα μέσα στις παραδείσιες αρμονίες και το λαμπερό φως, ο ζωγράφος σχεδόν ποτέ δεν φτάνει να δώσει χαρακτηριστικά στις φιγούρες του,  τις αφήνει να διαλύονται μέσα στην «ομορφιά του κόσμου», απλά στοιχεία ανακύκλωσης μέσα στο φωτεινό χρωματικό γεγονός.

kremonini-02-viewtag

Στον Κρεμονίνι, παιδιά και ενήλικες δεν έχουν χαρακτηριστικά, είναι φάσματα της ύπαρξης τους και σε καμιά περίπτωση δεν διεκδικούν στοιχεία ενός «κάλλους».

Κάτι μορφές από σκαιώδεις «θείες» τα φυλάνε μήπως και ξεφύγουν από το παιχνίδι της μοίρας τους. Άλλωστε έχουν εγγραφεί στα χρωμοσώματα τους οι μεταλλάξεις της Χιροσίμα.

 – Ο Κρεμονίνι υπερασπιζόταν τη ζωγραφική ως μια χειρωνακτική εργασία, που ''υποχρεώνει τον εγκέφαλο να συνεργαστεί με το πνεύμα'', πράγμα που η τέχνη των νέων μέσων έχει κατα κάποιο τρόπο καταργήσει. Ήταν άραγε ένας καταλυτικός τρόπος σύμπλευσης της τέχνης με τη ζωή και πόσο η σύγχρονη τέχνη απομακρύνεταια΄απ'αυτόν;

Αυτό είναι ένα ερώτημα που θα μείνει πιστεύω πάντα μετέωρο. Λίγο μετά την ελληνική επανάσταση η φωτογραφία απείλησε να ξεθεμελιώσει την ζωγραφική.

Σιγά σιγά την ενσωμάτωσαν οι ζωγράφοι, από τον Ενγκρ έως τον Ντεγκά, με μερικά ακόμη επιτεύγματα στην τέχνη τους.

Νομίζω ότι είναι ο τρόπος που χειριζόμαστε την τεχνολογία αυτός που καθορίζει την ισοπέδωση ή όχι της δημιουργικής επικράτειας του ανθρώπου.

Αν προστατεύσουμε εμείς την φύση μας δεν θα μας εγκαταλείψει.

Βέβαια η ζωγραφική, με όλη την χειρονακτική εμπλοκή της, είναι μαρτυρία μιας ψυχοσωματικής κατάστασης του ζωγράφου. Αλλά και η αναμμένη οθόνη του IPAD στα χέρια του Χόκνεϋ δεν υπολείπεται από έναν Χόκνεϋ ζωγραφισμένο με πινέλο.

*Η έκθεση, που αποτελείται από 32 συνολικά έργα του(λάδια, έργα σε χαρτί και χαρακτικά) θα διαρκέσει έως τις 30 Οκτωβρίου

Θάλεια Καραμολέγκου

(Συνολικές Επισκέψεις 763, 1 επισκέψεις σήμερα)

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*