24/10/2021

Tove Alsterdal: στο μεταναστευτικό ζούμε τη σύγκρουση δύο κόσμων


Μετά από πολύ σουηδική και σκανδιναβική εν γένει αστυνομική λογοτεχνία στις πλάτες μου, το βιβλίο της Τούβε Αλστερνταλ «Οι γυναίκες στην Παραλία»  ήρθε να ανανεώσει όχι μόνο το είδος (το οποίο μου αρέσει) αλλά να μου συστήσει μια ακόμη πιο κοινωνική ματιά στην αστυνομική λογοτεχνία.

Στο πρώτο της βιβλίο, η Τούβε Άλστερνταλ έχει ως βασικό θέμα το σύχρονο δουλεμπόριο στο κέντρο της Ευρώπης, αλλά και τα θύματα των προσφύγων που τους πνίγουν οι δουλέμποροι στη μεσόγειο.
Και τα δύο θέματα είναι πια τόσο οικεία ως εικόνες που πολλές φορές ξεχνάμε ότι αφορούν πραγματικούς ανρθώπους!

Η Τούβε φοβάται αυτό που συμβαίνει με την άνοδο του εθνικισμού όχι μόνο στην πατρίδα της αλλά σε όλον τον κόσμο, διατηρεί όμως την αισιοδοξία της ότι αυτό θα αλλάξει.
Γνωρίζοντας από κοντά την συγγραφέα, μια ευγενέστατη και χαμογελαστή μητέρα τριών παιδιών, είχα την ευκαιρία να λύσω κάποιες από τις απορίες μου για την αστυνομική λογοτεχνία της πατρίδας της αλλά και κουβεντιάσω με τον εγγύτερο δυνατό «αρμόδιο» το θέμα της βράβευσης του Bod Dylan από τους συμπατριώτες της στην Ακαδημία.

-Πώς εξηγείς αυτό το «μπουμ» της αστυνομικής λογοτεχνίας της πατρίδας σου;

Στη Σκανδιναβία έχουμε μακρά παράδοση στην αστυνομική λογοτεχνία από τη δεκαετία του 1970. Και μάλιστα η λογοτεχνία μας από εκείνη την εποχή είχε αναφορές σε κοινωνικά φαινόμενα.
Η μοντέρνα λογοτεχνία της Σουηδίας πάνω από είκοσι χρόνια έχει συγγραφείς που πειραματίζονται στη γλώσσα, στο ύφος, στον ρυθμό αλλά και κατέγραφαν το κοινωνικό γίγνεσθαι.
Οι άνθρωποι σήμερα ενδιαφέρονται πιο πολύ για την κοινωνία που ζουν. Η ασφάλεια και η ηρεμία της Σουηδίας παίζουν το ρόλο τους στην διαμόρφωση αυτής της λογοτεχνίας.

Υπάρχει κι ένας άλλος λόγος: αν δεις πόσους καλούς τενίστες έχουμε… Μετά τον Borg και την επιτυχία του όλοι ήθελαν να γίνουν τενίστες, και πολλοί το κατάφεραν.
Το ίδιο και μετά τους Abba στη μουσική, κι έτσι έχουμε μια σπουδαία μουσική βιομηχανία.

Κι όταν λοιπόν κάπου κάποιος πετυχαίνει πολύς κόσμος λέει από μέσα του: αφού μπορεί αυτός,  θα μπορέσω κι εγώ. Κι έτσι ασχολούνται.
Και τελικά το αποτέλεσμα είναι ότι έχουμε μερικά πραγματικά πολύ καλά βιβλία!

-Ναι , αλλά αν πάρει τοις μετρητοίς κανείς όσα διαβάζει στα αστυνομικά της πατρίδας σου θα έλεγε ότι θυμίζει πεδίο συνεχόμενων μαχών…

Πράγματι θα μπορούσες να αναρωτηθείς αν «έμεινε τελικά κανείς ζωντανός στη Σουηδία». Δεν είναι όμως έτσι.  Και η Σουηδία αλλάζει. Βεβαίως όσο και αν μοιάζει με διακεκαυμένη ζώνη, η πραγματικότητα δεν είναι έτσι. Αλλά όλη αυτή αίσθηση της ασφάλειας και της ηρεμίας ωθεί τους συγγραφείς στο να δημιουργήσουν αυτούς τους φανταστικούς κόσμους βίας, δολοπλοκιών κλπ. Θέλουν να αναμετρηθούν με το κακό!
– Το άλλο θέμα που θέλω να μου εξηγήσεις είναι ότι διαβάζοντας τα τελευταία χρόνια την αστυνομική σας λογοτεχνία μου καταρρίφθηκε ο μύθος της ανεκτικής, ανοιχτής κοινωνίας που είχα για την πατρίδα σου. Πώς θα περιέγραφες τη σημερινή κοινωνία της Σουηδίας;

Χμμ, δύσκολη ερώτηση! Κοίτα να δεις, εξακολουθεί να είναι μια ασφαλής και ήρεμη κοινωνία σε πολλούς τομείς. Και ανεκτική, μην ξεχνάς πόσοι μετανάστες ακόμη και έλληνες, ζουν εκεί.
Βεβαίως έχουν αρχίσει να υπάρχουν αυτό που λέω «ρωγμές». Τις βλέπεις στα βιβλία μας. Αλλά σε διαβεβαιώνω ότι οι πιο πολλοί φόνοι στην Σουηδία γίνονται στα βιβλία, παρά στην πραγματική ζωή.

-Ας έρθουμε τώρα στο βιβλίο σου: «Οι Γυναίκες της Παραλίας». Το τράφικινγκ, οι μετανάστες, οι δουλέμποροι ήταν απλώς ένας καμβάς  ή ήθελες να δώσεις ένα άλλο στίγμα, να κάνεις μια παρέμβαση;

Η αφορμή για να γράψω τις Γυναίκες στην Παραλία ήταν ένα επιστημονικό βιβλίο, όχι μυθιστόρημα, για τους νεκρούς που ξεβράζονταν στις ακτές της Ισπανίας, εκεί που πολλοί βορειοευρωπαίοι κάνουν τις διακοπές τους και κανείς δεν έδινε σημασία.

Πολλοί λέγανε ενώ κολυμπούσαν κι έβλεπαν τα πτώματα: κακή τύχη γι’ αυτούς.
 Έκαναν σαν να μην υπήρχαν αυτοί οι άνθρωποι που ξεβράζονταν πνιγμένοι. 

Εγώ άρχισα να το ψάχνω πριν από δέκα χρόνια. Χιλιάδες έχουν πνιγεί από τότε, και όχι μόνο στην Ισπανία – έχετε κι εσείς εδώ στην Ελλάδα αυτό το θέμα.
Η ναΐφ ηρωίδα μου μετά το σεξ σε μια τέτοια παραλία και νομίζει ότι βρήκε την αγάπη και τον έρωτα, ενώ τελικά το μόνο που βρίσκει είναι ένα πτώμα που ξέβρασαν τα κύματα είναι η αφορμή για να δείξω τη σύγκρουση δύο κόσμων.

Υπάρχουν δύο κόσμοι που συγκρούονται στο θέμα των μεταναστών.

tove-alsterdal-exofyllo-gynaikes-viewtag

Η ιστορία του βιβλίου μου λοιπόν ξεκίνησε από αυτή την αφορμή. Μετά πάμε στο Παρίσι που εκτυλίσσεται μια ιστορία σύγχρονης δουλείας. 
Έχω λοιπόν μια γυναίκα, τη ναΐφ  μικρή σουηδέζα που βρίσκει έναν νεκρό στην παραλία μετά από ένα βράδυ παραδομένο στο σεξ με τον ισπανό σέρφερ, μια άλλη γυναίκα που βγήκε ζωντανή από την περιπέτεια μέσα σε μια πλαστική βάρκα με τους δουλεμπόρους να την πετάνε στη θάλασσα και να βλέπει τους άλλους επιβάτες να πνίγονται και μια τρίτη γυναίκα, την βασική ηρωίδα που αναζητά τον άντρα της. Αυτή είναι μια νεοϋορκέζα αλλά γεννημένη στην Τσεχοσλοβακία.

Αυτή η ηρωίδα μου γεννήθηκε στην Τσεχοσλοβακία σε μια εποχή που έχτιζαν τείχη για να μην μπορεί να φύγει ο κόσμος. Σήμερα ο κόσμος φτιάχνει τείχη για να μην επιτρέψει την είσοδο σε ανθρώπους που αναζητούν μια άλλη ζωή!

-Πιστεύεις ότι βιβλία όπως το δικό σου λειτουργούν στο πλαίσιο της ενημέρωσης για το σύγχρονο δουλεμπόριο ανθρώπων; Βοηθάνε τους αναγνώστες να συνειδητοποιήσουν τι πραγματικά συμβαίνει;

Δεν πιστεύω ότι με τα βιβλία μου μπορώ να αλλάξω τον κόσμο. Δεν ξέρω αν μπορώ να βοηθήσω τα θύματα. Αυτό που μπορώ να κάνω μέσα από τον τρόπο που στήνω τις ιστορίες μου είναι να δημιουργήσω δεύτερες σκέψεις σε κάποιους ανθρώπους. Δεν ξέρω αν μπορεί να αλλάξει κάτι, αλλά ένας αναγνώστης την επόμενη φορά που θα δει μια καθαρίστρια σε έναν χώρο που κοιτάει το πάτωμα ελπίζω να μην την αγνοήσει αλλά να μπει σε κάποιες σκέψεις. Ποια να ήταν, από πού ήρθε…
Αυτό που η λογοτεχνία μπορεί να κάνει είναι να βάλει για μια στιγμή τους αναγνώστες σε σκέψεις για τους χαρακτήρες που περιγράφει.

-Πήρες κάποιες συνεντεύξεις από πρώην θύματα τράφικινγκ, ή πρόσφυγες για να φτιάξεις τους χαρακτήρες σου, επισκέφτηκες τα μέρη που περιγράφεις;

Στο πρώτο μου αυτό βιβλίο διάβασα πολλές καταθέσεις. Επέλεξα να μην μιλήσω απευθείας με κάποια θύματα. Βρήκα πάρα πολύ υλικό και σχεδίασα τους δικούς μου χαρακτήρες.
Αντιθέτως, ταξίδεψα στα μέρη που περιγράφω στο βιβλίο. Ήθελα να ξέρω πώς είναι η παραλία που η σουηδέζα τουρίστρια ξύπνησε μετά το σεξ και πάτησε έναν νεκρό άνθρωπο σφηνωμένο στα βράχια.
Δεν μπήκα σε βάρκα να διασχίσω τη μεσόγειο – έχω τρία παιδιά!
Περπάτησα στα μέρη που γράφω, παίζοντας λίγο τον καθένα από τους χαρακτήρες που έβαλα στο βιβλίο.

-Με ποιον από τους χαρακτήρες του βιβλίου έχεις τα περισσότερα κοινά στοιχεία, εσύ ως άνθρωπος;

Στην σουηδέζα έδωσα τη διεύθυνση του σπιτιού μου στη Σουηδία, για να έχω πάντα στο μυαλό μου πώς είναι να είσαι νέα, σχεδόν άμυαλη, άβγαλτη, κι έτοιμη να δώσεις τα πάντα για να γνωρίσεις τον έρωτα. Είναι εντελώς στον κόσμο της, αλλά τη συμπαθώ ως χαρακτήρα. Πίστευε ότι ο καλοκαιρινός της εραστής θα την αγαπούσε για πάντα.

Η Άλι, η νεοϋορκέζα, είναι πιο πολύ «εγώ». Έβαλα πολύ από μένα μέσα σ’ αυτόν το χαρακτήρα. Είναι μια πολύ αυτόνομη προσωπικότητα, χωρίς να θυμάται καλά το παρελθόν της ως παιδί στην Τσεχοσλοβακία. Έφυγε από εκεί μικρή με τη μητέρα της, αφού είχε εξαφανιστεί ο πατέρας της.

Είναι ένα πρόσωπο που δεν θέλει να δεσμεύεται. Δουλεύει μεν, είναι σκηνογράφος, αλλά δουλεύει ως ελεύθερη επαγγελματίας. Είναι  μια σύγχρονη γυναίκα που μπορεί να κινείται παντού  πολύ εύκολα. Αισθάνομαι πολύ έντονους δεσμούς μαζί της.

Είναι έτοιμη να κάνει τα πάντα! Κι αυτό μου αρέσει σ’ αυτήν.

Μίλησα με πολλούς «συναδέλφους» της στη Σουηδία- εννοώ ανθρώπους του θεάτρου –  και είδα ότι είναι πολύ πείσμονες, και αποτελεσματικοί, κι έτσι πείστηκα ότι έχτισα σωστά τον χαρακτήρα της.

-Πώς θα μου περιέγραφες το βιβλίο σου με πέντε κουβέντες;

Είναι αστυνομικό μυθιστόρημα με μια δολοφονία. Αλλά με ενδιαφέρει η ιστορία πίσω από αυτόν τον φόνο. Πιστεύω ότι έβαλα ένα μυθιστόρημα πίσω από μια απλή αστυνομική ιστορία, γιατί θεωρώ ότι η αστυνομική λογοτεχνία μπορεί να το ανεχθεί αυτό.

-Πώς δουλεύεις, πώς στήνεις κάθε βιβλίο σου;

Στο πρώτο βιβλίο ξεκίνησα με σχεδιαγράμματα και πολλά σημειωματάκια, πολύ διάβασμα και σχεδίασα τους χαρακτήρες. Τώρα πια που είμαι κάπως πιο έμπειρη έχω την ιστορία μου, την γράφω και μετά κάνω την έρευνα μου και μετά αρχίζω το γράψιμο.
Τότε, αν κι έχω τη βασική δομή, μέσα από το γράψιμο προκύπτουν νέες ανάγκες για έρευνα και συνεχίζω έτσι.
Δουλεύω πολύ την βασική δομή, αλλά ξέρεις πάντα στο γράψιμο οι ίδιοι  οι χαρακτήρες «σε πάνε» κάπου αλλού από εκεί που είχες υπολογίσει οπότε ξαναδουλεύω τη δομή με πολύ λεπτομέρεια και δουλειά.

Ως συγγραφέας από ένα σημείο και πέρα «συνεργάζομαι» με τους ήρωες μου στις ιστορίες μας.

Επίσης όταν γράφω δεν μπορώ να ακούω τίποτα. Θέλω να αφουγκράζομαι το ρυθμό του κειμένου, οπότε δεν θέλω να αφήνω κανένα στοιχείο να μου αποσπά την προσοχή.

-Οι ήρωες σου υποφέρουν από τις αλυσίδες του σύγχρονου δουλεμπορίου, εσύ έχεις «αλυσίδες» που σε κρατάνε και δεν έχεις καταφέρεις να τις σπάσεις ακόμη;

Χμμ, να σου πω, όλοι δεν έχουμε κάτι που μας «κρατάει»;  Ναι, έχω αλυσίδες! Δεν έχω μιλήσει ποτέ γι’ αυτές!

Θέλω να μάθω πώς είναι να μένεις! Πάντα ήμουν σε κίνηση.

Ναι έχω τρία παιδιά, αλλά όλη μου τη ζωή έφευγα. Αυτό συνέβαινε και στην οικογένεια μου.

Αλλά το στοίχημα είναι να μένεις.  Σκέφτομαι ότι δεν είμαι το άτομο που θα χαλάρωνε φυτεύοντας λουλούδια αλλά μερικές φορές είναι μεγάλο στοίχημα να μπορείς να μένεις και να δοκιμάζεις και όχι να είσαι σε συνεχή κίνηση.

-Τι φοβάσαι;
Ο μεγαλύτερος φόβος μου είναι μη συμβεί κάτι στα παιδιά μου!
όμως φοβάμαι κι αυτά που συμβαίνουν συμβαίνει.
Αυτά τα εθνικιστικά κινήματα που ανεβαίνουν και «πετάνε» ότι κερδίσαμε τόσα χρόνια. Αυτή η αύξηση του εθνικισμού και στην πατρίδα μου, αλλά και στην Αμερική και στην Ελλάδα και σε όλη την Ευρώπη με φοβίζει. Και ως μητέρα και ως πολίτη!
Είμαι αισιόδοξη. Πιστεύω ότι θα υπάρξει αντίδραση και δεν θα χειροτερέψουν τα πράγματα.

-Σχολίασε μου το Nobel που φέτος οι συμπατριώτες σου έδωσαν στον Bob Dylan

Δεν θα διάλεγα τον Bob Dylan, δεν είμαι και μεγάλη θαυμάστριά του. Πιστεύω στην Ακαδημία – άλλωστε γνωρίζω κάποια μέλη της – είναι καλοί άνθρωποι και σοβαροί. Μου έκανε εντύπωση η βράβευση του Dylan, δεν τον είχα σκεφτεί ποτέ ως ποιητή κι αυτό μου δημιούργησε κάτι θετικό.

Από την άλλη θα προτιμούσα να βραβευτεί κάποιος ποιητής από ένα μακρινό μέρος του κόσμου, που δεν τον ήξερα και έτσι θα είχα την ευκαιρία να τον ανακαλύψω. Αυτό μου αρέσει με τις επιλογές της Ακαδημίας ότι μας «συστήνουν» δημιουργούς. Δεν μου άρεσε τελικά που κάποιος τόσο γνωστός βραβεύτηκε.

Γιάννης Καφάτος

Απόψε (25-10-20160), στις 7:30 το βράδυ, στο Σουηδικό Ινστιτούτο Αθηνών (Μητσαίων 9, Αθήνα), οι Έλληνες φαν του αστυνομικού θα έχουν την ευκαιρία να ακούσουν και να γνωρίσουν από κοντά την ανερχόμενη συγγραφέα σε μια εκδήλωση ανοιχτή στο αναγνωστικό κοινό.

Για το έργο της θα μιλήσει η Χρύσα Σπυροπούλου, συγγραφέας, μεταφράστρια και κριτικός λογοτεχνίας, ενώ στην εκδήλωση θα συμμετάσχει και ο μεταφραστής των βιβλίων της Λύο Καλοβυρνάς.

 

tove-alsterdal-exofyllo-siopi-viewtagΣτις 21 Νοεμβρίου αναμένεται να κυκλοφορήσει το δεύτερο βιβλίο της με τίτλο Θαμμένοι στη σιωπή, ένα θρίλερ με στοιχεία ιστορικού μυθιστορήματος, μια ιστορία που βρίθει από ιδεολογικές και θρησκευτικές πολώσεις.

(Συνολικές Επισκέψεις 236, 1 επισκέψεις σήμερα)

mm
About Γιάννης Καφάτος 1933 Articles
Γιάννης Καφάτος, Μπαμπάς, δημοσιογράφος, ραδιοφωνικός παραγωγός, tattoer, T-shirt maker, dj, και ποιος ξέρει τι άλλο (ακόμη). Σπούδασε πολιτικές επιστήμες πήρε όμως πτυχίο από το ΡΟΔΟΝ και άλλα συναυλιακά "ιδρύματα". Ταξιδεύει λιγότερο από όσο θα ήθελε.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*