H Δρ Μαρία Τσιάκα,BA Psychology, PhD Psychological Medicine, IOPN, Section of Eating Disorders, King’s College , οικογενειακή- συστημική θεραπεύτρια και Ιδρύτρια και Διευθύντρια του Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών μιλάει για ένα πρόβλημα που απασχολεί κάθε ελληνικό σπίτι και έχει μπει στην καθημερινόητα μας. Ο λόγος για τις διατροφικές διαταραχές που μπορεί να ανατρέψουν την προσωπική ζωή, την υγεία αλλά και την κοινωνική ζωή.
Τι φταίει; Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, οι πρώτες ύλες, το άγχος ή απλώς κλινικοί λόγοι; Οι νεότεροι ή οι μεγαλύτεροι αντιμετωπίζουν τα μεγαλύτερα προβλήματα; Είναι ελληνικό το φαινόμενο ή το απαντούμε και στον υπόλοιπο δυτικό κόσμο;
Καλύτερα να δώσουμε το λόγο στην ειδικό, Μαρια Τσιάκα!
Κυρία Τσιάκα, τι ήταν αυτό που σας ώθησε να αφιερώσετε την επαγγελματική σας διαδρομή στις διατροφικές διαταραχές;
Η αφετηρία μου υπήρξε ένας συνδυασμός προσωπικής ευαισθησίας και επιστημονικής περιέργειας. Από τα πρώτα βήματα της σταδιοδρομίας μου διαπίστωσα πόσο ύπουλα και αθόρυβα μπορούν οι διατροφικές διαταραχές να υπονομεύσουν όχι μόνο τη σωματική και ψυχική υγεία, αλλά και τις διαπροσωπικές σχέσεις, την αυτοεκτίμηση, ολόκληρη την ταυτότητα ενός ανθρώπου. Στην Ελλάδα, πριν από λίγα χρόνια, το πεδίο αυτό ήταν υποτιμημένο· η αναγνώριση περιορισμένη, οι διαθέσιμες θεραπείες ελάχιστες. Ένιωσα βαθιά την ανάγκη να συμβάλω στη προώθηση νέων επιστημονικά τεκμηριωμένων πρωτοκόλλων, καλύτερης κατανόησης και ουσιαστικής υποστήριξης για όσους παλεύουν με διατροφικές διαταραχές και τις οικογένειές τους. Παράλληλα, ένιωσα την εσωτερική υποχρέωση να δημιουργηθεί ένας ασφαλής χώρος που να αγκαλιάζει, να ακούει, να κατανοεί τις σιωπές, τις άηχες κραυγές και τον πόνο των ασθενών.
Όταν ξεκινήσατε, φανταζόσασταν την απήχηση και τον αντίκτυπο που θα είχε το έργο σας στην Ελλάδα;
Η αλήθεια είναι πως όχι. Ξεκινώντας, το κίνητρο μου ήταν κυρίως η επιστημονική αναζήτηση και η ανάγκη να “γεφυρωθεί” το χάσμα μεταξύ διεθνούς γνώσης και ελληνικής πραγματικότητας. Το γεγονός ότι πλέον βλέπουμε μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση, περισσότερους ειδικούς να εκπαιδεύονται, οικογένειες να ζητούν βοήθεια νωρίτερα και νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις να εφαρμόζονται στη χώρα μας, είναι κάτι μου δίνει δύναμη να συνεχίσω.
Ποια είναι σήμερα η εικόνα των διατροφικών διαταραχών στη χώρα μας; Βλέπετε αυξητικές τάσεις;
Δυστυχώς, ναι. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται διπλασιασμός περιστατικών , ειδικά στις εφηβικές και νεανικές ηλικίες. Η ανορεξία, η βουλιμία, αλλά και η διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας εμφανίζονται όλο και συχνότερα. Η πανδημία, η κοινωνική απομόνωση, αλλά και η οικονομική αβεβαιότητα λειτούργησαν συστηματικά ως επιβαρυντικοί παράγοντες. Παράλληλα όμως, βελτιώνεται η αναγνώριση και η σοβαρότητα της νόσου , οι οικογένειες αναζητούν βοήθεια νωρίτερα από ό,τι στο παρελθόν, κάτι που είναι πολύ ελπιδοφόρο, γιατί η έγκαιρη παρέμβαση αλλάζει την πρόγνωση.
Τι ρόλο παίζουν τα social media και τα πρότυπα ομορφιάς στη διαμόρφωση της σχέσης των νέων με το σώμα τους;
Τα social media έχουν το διπλό πρόσωπο του Ιανού καθώς η θετική πλευρά τους συσχετίζεται με την ενημέρωση, ανταλλαγή ιδεών και διάφορες κοινότητες υποστήριξη. Η αρνητική τους πλευρά αφορά την προωθηση μη ρεαλιστικών πρότυπων σώματος, εξιδανικευμένες εικόνες και “γρήγορες λύσεις” που πυροδοτούν συναισθήματα ανεπάρκειας και την αρνητική εικόνα σώματος. Οι έφηβοι, ιδίως, βρίσκονται σε μια φάση όπου η εικόνα σώματος παίζει σημαντικό ρόλο στην αυτοεκτίμηση, κι έτσι η συνεχής έκθεση σε φίλτρα, δίαιτες-αστραπή, influencers, μπορεί να αποτελέσει σοβαρό περιβαλλοντικό παράγοντα . Η εκπαίδευση στην σωστή διαχείριση της ψηφιακής κοινότητας καθώς και η ενίσχυση της κριτικής σκέψης είναι κλειδιά για να μειωθεί αυτός ο κίνδυνος.
Αν είχατε μπροστά σας έναν άνθρωπο που μόλις ξεκινά τη μάχη με μια διατροφική διαταραχή, ποιο θα ήταν το πρώτο πράγμα που θα του λέγατε;
Θα του έλεγα: Δεν είσαι μόνος/η και δεν φταις εσύ. Η διατροφική διαταραχή δεν είναι επιλογή, είναι μια σοβαρή ασθένεια που χρίζει άμεσης παρέμβασης και διαχείρισης. Υπάρχει ελπίδα για πλήρη ίαση καθώς υπάρχουν τρόποι να ξαναχτίσεις μια υγιή σχέση με το φαγητό και το σώμα σου με την υποστήριξη της οικογένειας σου. Το πιο σημαντικό βήμα είναι να ζητήσεις βοήθεια χωρίς ντροπή και χωρίς καθυστέρηση.
