Είδα: «Κακούργα Πεθερά»

Είδα: «Κακούργα Πεθερά» της Νεφέλης Μαϊστράλη στο Θέατρο Πόρτα

Μετά τους «Αριστερόχειρες», τις «Σπυριδούλες» και τη διασκευή «Μπλε Καστόρινα Παπούτσια», η Μαϊστράλη παρουσιάζει στο κοινό το έργο της Κακούργα Πεθερά.

Στο νέο έργο της, η Νεφέλη Μαϊστράλη εμπνέεται από ένα διάσημο έγκλημα που συντάραξε την Ελλάδα στις αρχές του 20ού αιώνα, το Έγκλημα της Χαροκόπου ή το Έγκλημα του αιώνα, όπως το χαρακτήρισαν οι δημοσιογράφοι της εποχής. Το 1931, ανήμερα των Θεοφανίων, στις όχθες του ποταμού Κηφισού, ξεβράζονται σακιά που περιέχουν ένα διαμελισμένο πτώμα. Η έρευνα της αστυνομίας θα υποδείξει ως ενόχους την πεθερά, τη σύζυγο, τον ξάδερφο της και την υπηρέτρια του σπιτιού. Η κοινή γνώμη συνταράσσεται, όχι μόνο από την αγριότητα του εγκλήματος, αλλά ειδικότερα από το γεγονός ότι οι βασικοί δράστες είναι γυναίκες. Το έργο γράφτηκε στο πλαίσιο του Εργαστηρίου New Stages Southeast του Goethe Institute [2021-22].

Η παράσταση Κακούργα Πεθερά ανεβαίνει σε σκηνοθεσία Θανάση Ζερίτη στο Θέατρο Πόρτα (Παραγωγή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου) με τους Ελένη Ουζουνίδου, Ιώκο Ιωάννη Κοτίδη, Εριέττα Μανούρη, Νεφέλη Μαϊστράλη και Γιώργο Παπανδρέου. Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερα νεοελληνικά θεατρικά έργα εφορμώνται από πραγματικά εγκλήματα, όπως ο Αρίστος (παράσταση του Γ. Παπαγεωργίου), το Κωσταλέξι του Μωραΐτη και ο Συνεργός του Γ. Χριστοδούλου. Θα σταθώ στο τελευταίο, καθώς πραγματευόταν τη γυναικοκτονία που είχε γίνει στις αρχές του 2000 στη Βέροια. Στην Κακούργα Πεθερά από την άλλη έχουμε κατά κάποιον τρόπο μια συζυγοκτονία, ή τουλάχιστον έτσι θεωρήθηκε από το μέσα της εποχής, αφού καταδικάστηκαν πέραν από τη σύζυγο του Αθανασόπουλου, η μητέρα της (η πεθερά που «ενθάρρυνε» τον φόνο), η υπηρέτρια που βοήθησε στο να καθαρίσουν το σπίτι και ο ξάδερφος που εκτέλεσε το έγκλημα.

Τι μπορεί να πει ένα έγκλημα του 1930, έναν αιώνα μετά; Κι όμως! Η κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα επαναφέρει σχεδόν κάθε μέρα στο προσκήνιο τη «σκοτεινή» φύση της ανθρώπινης κτηνωδίας, με τον κατάλογο των ενδοοικογενειακών εγκλημάτων να μεγαλώνει με ραγδαίους ρυθμούς. Παρακολούθησα την παράσταση τον Δεκέμβριο, μια βδομάδα μετά τη γυναικοκτονία στη Σαλαμίνα (το έγκλημα βγήκε στην επιφάνεια λίγο πριν από τη δεύτερη παράσταση της Κακούργας Πεθεράς), ενώ τώρα που γράφω αυτό το κείμενο, έχουν μεσολαβήσει ήδη άλλες τρεις γυναικοκτονίες, η ακραία σωματική κακοποίηση 4χρονου από τον πατριό του και πόσα άλλα περιστατικά που μπορεί να μην έχουν πάρει τον δρόμο της δικαιοσύνης.

Η Μαϊστράλη έγραψε ένα νεοελληνικό έργο που έχει τις αρετές των κοινωνικών δραμάτων του Ξενόπουλου, στοιχεία του θεάτρου Ντοκουμέντο, ενώ σαρκάζει τις δικογραφίες και τα πρωτοσέλιδα της εποχής με το δικό της χαρακτηριστικό πλέον τρόπο. Από τα χαρακτηριστικά της παρούσας δραματουργίας, θα ήθελα να σταθώ στους στίχους που έγραψε για τα κομμάτια και φυσικά η αξιοποίηση του γνωστού ρεμπέτικου «Καημένε Αθανασόπουλε» που ερμήνευσαν πολλοί καλλιτέχνες. Αντί για επίλογο η παράσταση έχει ένα μουσικό κομμάτι που ερμηνεύει ο θίασος της παράστασης με τίτλο «Καημένες μου». 

Ένα απόσπασμα:

«Στου Χαροκόπου τα στενά, στου Μπακνάνα τον λόφο

Στης Πατησίων τις γωνιές, στης Κοκκινιάς τον κόμβο

Κορίτσια που μαραίνονται κι αδειάζει η ψυχή τους

Από έναν σύζυγο νταή που κλέβει τη ζωή της.

[…] Γυναίκες βγάζουνε κραυγές σαν πληγωμένα ζώα

Παλεύουνε να κρατηθούν, να ‘ν’ τα παιδιά τους σώα»

Η σκηνοθεσία του Θανάση Ζερίτη έχει κατά βάση της τον ρεαλισμό, με μικρά αλλά πολύ καίρια στοιχεία όπου «διασαλεύεται» αυτός ο ρεαλισμός και αποσυμφορίζεται το κοινό από την βίαιη πραγματικότητα των ηρώων. Η παράσταση αρχίζει με τον μονόλογο της Ουζουνίδου (της ηθοποιού που θα ερμηνεύσει την Κακούργα Πεθερά στη συνέχεια), που μας εισάγει στη δραματουργία της παράστασης. Μετά ακολουθεί ένα τραγούδι με θεματική τη «Νέα Εποχή» για τις γυναίκες και αμέσως μετά αρχίζει η αμιγώς δραματουργία.

Στις σκηνές ακολουθείται η γραμμή ενός αστικού ρεαλισμού, με ένα πολύ γλαφυρό αναπαραστατικά ξύλινο σκηνικό (Γεωργία Μπούρδα) που παραπέμπει σε μια τυπική αστική κατοικία του ’30. Έτσι κινείται το πρώτο μισό της παράστασης, έως ότου δούμε τη βιαιοπραγία της συζύγου με τεχνικές του θεάτρου σκιών και μετά την τέλεση του εγκλήματος, γίνεται μια ενδιαφέρουσα βουβή σκηνή. Σε αυτή την σκηνή ακούγεται ηλεκτρονική μουσική και σε συνδυασμό με έντονα φωτιστικά εφέ, έχουμε παγωμένα στιγμιότυπα της διαδικασίας καθαρισμού του σπιτιού από το πτώμα.

Μεγάλο ενδιαφέρον έχει και η σκηνή της δίκης, που από αστικό δράμα τρέπεται για λίγο σε «λαϊκό δικαστήριο» όπου διατυπώνονται πολλά σεξιστικά στερεότυπα που εκφράζουν την εποχή του δράματος. Δεν μπορώ να μην αναλογιστώ όλα αυτά τα εγκλήματα που μετατρέπονται σε τηλεοπτικά δικαστήρια και πολλές φορές ακούγονται στείρες ηθικολογίες που μπορεί να ανατραπούν ακόμη και στην ίδια εκπομπή. Συνειρμικά σκέφτομαι και την επιτυχημένη κινηματογραφική μεταφορά της Φόνισσας, όπου κι εκεί έχουμε ως κεντρική ηρωίδα μια… εγκληματία ακόμη κι αν είχε τους λόγους της για τις πράξεις της.

Οι δραματουργίες ή οι κινηματογραφίες ταινίες που βασίζονται σε πραγματικά γεγονότα φέρουν κάτι το ελκυστικό ως είδος, αλλά αυτό που αποτελεί τροχοπεδή είναι η απόδοση και το πως η μυθοπλασία μπορεί να καταθέσει μια σύγχρονη οπτική που θα αιτιολογήσει και την όποια καλλιτεχνική δημιουργία.

πλευρά, την «κακιά» της υπόθεσης για να μιλήσει για κάτι βαθιά αληθινό: την ανικανότητα μιας ολόκληρης κοινωνίας να προστατέψει μια γυναίκα που κακοποιείται στο πλαίσιο του οίκου της. Ποιοι λόγοι είναι αυτοί που έστρεψαν μια ολόκληρη οικογένεια εναντίον ενός κακοποιητικού συζύγου; Ποια βοήθεια (δε) θα μπορούσε να δοθεί στη Βούλα για να μην φτάσει να καταδικαστεί; Η δραματουργός Μαϊστράλη καταθέτει ένα παυσίλυπο έργο για όλες εκείνες τις κακοποιημένες, «καημένες» γυναίκες και κατ’ επέκταση όλους τους ανθρώπους που επηρεάζονται από τα στυγερά εγκλήματα ενδοοικογενειακής βίας.

Αναστάσης Πινακουλάκης

Info για την παράσταση:

  • Κείμενο Νεφέλη Μαϊστράλη
  • Στίχοι Νεφέλη Μαϊστράλη
  • Σκηνοθεσία Θανάσης Ζερίτης
  • Σχεδιασμός ΦωτισμώνΣάκης Μπιρμπίλης
  • Σκηνογράφος Γεωργία Μπούρδα
  • Ενδυματολόγος Γεωργία Μπούρδα
  • Κίνηση Κατερίνα Φώτη
  • Μουσική Ερατώ Α.Κρεμμύδα
  • Βοηθός σκηνοθέτη Ελένη Τσιμπρικίδου
  • Φωτογραφίες Πάτροκλος Σκαφίδας
  • Ερμηνεία Ιώκο Ιωάννης Κοτίδης, Εριέττα Μανούρη, Νεφέλη Μαϊστράλη, Ελένη Ουζουνίδου, Γιώργος Παπανδρέου
  • Μακιγιάζ Κατερίνα Μιχαλούτσου
  • Επιμέλεια κομμώσεων/περούκες Κατερίνα Μιχαλούτσου

Εισιτήρια: Εδώ

Σχόλια

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Διαβάστε ακόμα

Scroll to Top