Είδα την παράσταση των Γιώργου Παλούμπη- Αντώνη Τσιοτσιόπουλου «Έντα» στο θέατρο Τζένη Καρέζη. Κατάμεστο, με κόσμο που ρούφηξε κείμενο και ερμηνείες συμμετέχοντας, με γέλια, γελάκια, καγχασμούς βλέποντας στο σανίδι οικείες καταστάσεις που ακόμη και αν δεν έχουν ονοματεπώνυμα είναι τόσο αναγνωρίσιμες στο κοινωνικό μας γίγνεσθαι.
Το θεατρικό συγγραφικό δίδυμο Παλούμπης-Τσιοτσιόπουλος αφουγκράζονται την καθημερινότητα και την πολιτική κονίστρα δημιουργώντας πάντα έργα με πολλά επίπεδα ανάγνωσης. Με οξυδέρκεια και ευαισθησία πιάνουν τον παλμό της εποχής και της κοινωνικής ατζέντας που απασχολεί τους σκεπτόμενους πολίτες.
Έτσι και στην Ιψενινκή «Έντα» τη γυναίκα με τις τόσες δυνατότητες που όμως ζει στη σκιά των ισχυρών αντρών οι Γιώργος Παλούμπης και Αντώνης Τσιτσιόπουλος μας παρέδωσαν ένα έργο που κατά τη γνώμη μου είναι βαθιά πολιτικό.
Ένα σχόλιο στην πολιτική πραγματικότητα που ξεπερνάει κάθε φαντασία (αν σκεφτεί κανείς τι έχουμε ακούσει τις τελευταίες εβδομάδες στην εξεταστική για τον ΟΠΕΠΕΚΕ για να πω μόνο ένα παράδειγμα). Η παράσταση ξετυλίγει και τη σχέση των ΜΜΕ με την εξουσία και τη διαπλοκή που όσο κι αν επί σκηνής εμφανίζεται με μια ελαφρότητα – και δεν το λέω μειωτικά – για να εξυπηρετήσει την ανάπτυξη των χαρακτήρων.
Κι από την άλλη οι συγγραφείς παρουσιάζουν χαρακτήρες που ισορροπούν σε ένα τεντωμένο σχοινί ότι πάντα με επιτυχία.
Η Ελένη Τοπαλίδου ως «Έντα» μας παραδίδει μια μεστή ερμηνεία εκείνης της γυναίκας που κουβαλάει βάρη, κουβαλάει την αδράνεια που την έχει καταδικάσει το επίθετό της μέχρι τη στιγμή που αποφασίζει να πάρει τη ζωή στα χέρια της.
Οι Στάθης Σταμουλακάτος και Ράνια Σχίζα μας αποδίδουν τόσο αβίαστα και έντονα αυτό το σπιράλ διάθεσης, συναισθημάτων, εκρήξεων και απώλειας
Αντώνης Τσιοτσιόπουλος, Θάνος Αλεξίου, Κώστας Φυτίλης, Παναγιώτα Παπαδημητρίου αφήνουν και αυτοί το ισχυρό αποτύπωμά τους σε μια καλοδουλεμένη και με πολύ καλό ρυθμό παράσταση.
Την επόμενη μέρα από την παράσταση θέλησα να μιλήσω με έναν εκ των συγγραφέων της παράστασης, και όπως θα διαβάσετε παρακάτω, ο Γιώργος Παλούμπης που υπογράφει και τη σκηνοθεσία μου λύνει κάποιες απορίες μου για το κείμενο της παράστασης. Φυσικά συζητάμε κι άλλα θέματα που προκύπτουν από μια παράσταση που προτείνω να δείτε!
Η Έντα είναι μια πολιτική παράσταση;
Η Έντα, ναι είναι πολιτική παράσταση. Νομίζω ότι η συνεχής επικαιρότητα αυτές τις μέρες απαντά από μόνη της στην ερώτηση σας. Ότι και να πω εγώ αυτή τη στιγμή θα είναι πλεονασμός.
Όπως αντιλήφθηκα εγώ το κείμενό σας διέγνωσα ότι μας λέτε πώςι δεξιοί και αριστεροί είναι τελικά όλοι διεφθαρμένοι. Δεν είναι λίγο επικίνδυνη πολιτική θέση – ειδικά στις μέρες μας;
Καταρχάς να επισημάνω ότι δε βλέπουμε ούτε αναφερόμαστε στο έργο σε διεφθαρμένους δεξιούς και αριστερούς γενικά, αλλά σε διεφθαρμένους πολιτικούς. Οι πολίτες που παρουσιάζονται στο έργο (Μαρία, Δημήτρης, Αθανασία) δεν είναι διεφθαρμένοι. Όσο για τους πολιτικούς του έργου υπάρχει ο Βαρδαβάς, το πρόσωπο για το οποίο γίνεται συνέχεια λόγος αλλά δε βλέπουμε, ο οποίος κατά τα λεγόμενα είναι ο απόλυτα καθαρός και τίμιος πολιτικός. Από ‘κει και πέρα βλέπουμε όντως πολιτικούς που έχουν κρυφές ατζέντες, λένε ψέματα ή αποκρύπτουν μέρος της αλήθειας. Το ότι βλέπουμε και μαθαίνουμε περί διαφθοράς όλων των πλευρών έχει να κάνει με τα κύρια θέματα της παράστασης που είναι η δημοκρατία και η εξουσία. Κατά πόσο δηλαδή οι τίμιες και καθαρές προθέσεις προς την υλοποίηση μιας δημοκρατικής διακυβέρνησης παραμένουν καθαρές και τίμιες μέχρι κάποιος να φτάσει στη στιγμή αυτής της υλοποίησης. Και αυτό το ερώτημα είναι μεγαλύτερο θεωρώ από το αν σε αυτή τη θέση βρίσκεται ένας δεξιός ή ένας αριστερός πολιτικός.
Τώρα όσον αφορά το επικίνδυνο που ρωτάτε, αφενός δε θεωρώ επικίνδυνη μια ιστορία σε μια θεατρική παράσταση (υπάρχουν πραγματικοί κίνδυνοι γύρω μας), αφετέρου το θεατρικό έργο στοχεύει σε ερωτήματα που θα προβληματίσουν τον καθένα και δε θα αφήσει κάποιους εφησυχασμένους.
Έχετε καταφέρει να φτιάξετε έτσι τους χαρακτήρες που να τραμπαλίζονται μεταξύ της συμπάθειας και της αντιπάθειας. Εκεί που τους βγάζουμε το καπέλο εμφανίζεται η κουτσουκέλα. Αγαπάτε κάποιον ήρωα του έργου σας τελικά ή τους χρησιμοποιείτε απλώς για την εξέλιξη της ιστορίας;
Αγαπώ όλους τους ήρωες της ιστορίας. Η Μαρία πρώτα απ’ όλα είναι ο τίμιος πολίτης που το κυριότερο που θέλει είναι να βγάλει την αδικία στο φως. Από ‘κει και πέρα βλέπουμε ανθρώπους που -όπως σε όλα τα έργα που ασχολούμαι- δεν είναι ούτε κακοί ούτε καλοί. Είναι άνθρωποι. Έχουν προτερήματα και ελαττώματα. Πολλές φορές δρουν βάσει των αδυναμιών τους. Στην προκειμένη περίπτωση είναι θύματα μιας διεφθαρμένης πραγματικότητας αδύναμοι να την αλλάξουν. Έχουν καλά στοιχεία και άσχημα: Αγάπη, ματαιοδοξία, υψηλές αξίες, ψέμα, ανταγωνισμό, είναι δραματικοί και γελοίοι ταυτόχρονα. Άνθρωποι.
Η Έντα, το πρόσωπο της παράστασης, πώς γεννήθηκε και πώς σμιλέψατε τα χαρακτηριστικά της
Η Έντα – αφού φύγαμε από την ιδέα να κάνουμε την Έντα Γκάμπλερ – πήρε στοιχεία από την Ιψενική ηρωίδα. Γυναίκα, σε ένα σπίτι, χωρίς ρόλο, με παρατημένες τις φιλοδοξίες της για χάρη του άντρα της, όμως πολύ ικανή, πολύ έξυπνη και εξαιρετικά απρόβλεπτη, ελέγχεται από τους γύρω της μέχρι να αναλάβει δράση. Και αναλαμβάνει βέβαια τελείως διαφορετικά από τη Γκάμπλερ και σε ένα τελείως διαφορετικό χωροχρονικό πλαίσιο.
Η σχέση εξουσίας – media σχολιάζεται και περιγράφεται με πολύ ιδιαίτερο τρόπο στην παράσταση. Στη ζωή μας είμαστε στη μέγγενη, εμείς οι πολίτες εσείς οι δημιουργοί, αυτής της διαπλοκής;
Θεωρώ ότι φυσικά και είμαστε. Ακούμε και διαβάζουμε στο μεγαλύτερο υποθέτω ποσοστό πληροφορίες κατευθυνόμενες. Δεν μπορώ να το αποδείξω, αλλά με μέση κριτική σκέψη και βασική σύγκριση πληροφοριών γίνεται ξεκάθαρο. Και ακριβώς αυτή η κριτική σκέψη είναι που μας χρειάζεται όλο και περισσότερο απέναντι σε αυτή τη διαπλοκή σήμερα.
Ο μεγάλος ηγέτης, που δεν εμφανίζεται ποτέ αλλά είναι παρών είναι μια ευλογία ή μια κατάρα της πολιτικής στην Ελλάδα; Έχουμε τελικά πάντα ανάγκη από ένα πρόσωπο που θα «τραβήξει» το κάρο;
Αν μιλάμε για ένα πρόσωπο – όπως στο έργο – που κυβερνά τίμια και αποτελεσματικά, σίγουρα δε μιλάμε για κατάρα. Από την άλλη, σίγουρα δεν πρέπει ο ικανός, ο τίμιος κτλ. να είναι μόνο ένας. Το κάρο θέλει περισσότερους.
Έχετε ποτέ αυτολογοκριθεί όταν αρχίζετε να δουλεύετε μια ιδέα σας για θεατρικό έργο;
Φυσικά έχω αυτολογοκριθεί, αλλά κυρίως σε ότι αφορά το ενδιαφέρον ενός θέματος, ή την αλήθεια, ή αν τέλος πάντων είναι ωραίο. Όχι πάντως στο αν κάτι είναι πολύ τολμηρό ή αν θα ενοχλήσει ή τι θα πουν κάποιοι. Αν εμένα με πυροδοτεί προχωράω.
Γιάννης Καφάτος
κλικ στην αφίσα για Info/Εισιτήρια
