17/12/2017

Κυριακή γιορτή και σχόλη …παλιά

Νέα πακέτα τσιγάρων: Αισθητική τρομοκρατία!


Είμαι σίγουρος πως πολλοί από εσάς σκέφτεστε ότι τώρα μπορεί και να προσπαθήσω να απενοχοποιήσω την έτσι κι αλλιώς κακή συνήθεια του καπνίσματος. Δεν θα το πράξω, αν και καπνιστής εδώ και πολλά χρόνια. Η αφορμή για να γράψω ετούτες εδώ τις γραμμές ήταν η πρόσφατη αλλαγή – καταστροφή των πακέτων με τα τσιγάρα. Κι αυτό που με πειράζει είναι καθαρά το αισθητικό κομμάτι του θέματος. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή και ας το διασκεδάσουμε.

 

Όταν στις αρχές του 20ού αιώνα άρχισε η παραγωγή των πρώτων σιγαρέτων σε πακέτα, οι καπνοβιομηχανίες σκέφτηκαν το απολύτως λογικό. Ότι η συσκευασία των τσιγάρων, όπως και κάθε συσκευασία οποιουδήποτε προϊόντος, πρέπει να είναι θελκτική για τον υποψήφιο πελάτη ανεξάρτητα από το τι θα περιείχε εντός της. Έτσι λοιπόν για να “στεγαστούν” τα τότε άφιλτρα σιγαρέτα, σχεδιάστηκαν πρακτικά πακέτα σε παραλληλόγραμμο πλακέ σχήμα, οι λεγόμενες κασετίνες.

 

IMG_20160616_070845

Φυσικά δεν αρκούσε μόνο ένα απλό απρόσωπο κουτί. Έπρεπε να σχεδιαστούν μακέτες διαφορετικές για κάθε μάρκα τσιγάρου και για κάθε καπνοβιομηχανία. Όπως καταλαβαίνετε, τότε δεν υπήρχαν ηλεκτρονικοί υπολογιστές για να σχεδιάσουν αυτομάτως μία μακέτα. Επιστρατεύονταν σπουδαίοι ζωγράφοι της εποχής που εν τέλει κατάφερναν να φτιάξουν ένα έργο τέχνης το οποίο πολλές φορές το αγοράζαμε μόνο και μόνο για να θαυμάσουμε την ομορφιά της ζωγραφιάς. Γύζης, Λύτρας, Μαθιόπουλος και άλλοι σπουδαίοι ζωγράφοι ήταν οι δημιουργοί πολλών πακέτων της εποχής που έβαζαν όλο τους το μεράκι και την τέχνη για ένα ζηλευτό καλλιτεχνικό αποτέλεσμα.

IMG_20160616_072413

Τα χρόνια πέρασαν, οι ζωγράφοι έδωσαν τη θέση τους στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, οι παραδοσιακές κασετίνες έδωσαν κι αυτές τη θέση τους στα μαλακά και σκληρά πακέτα και το αισθητικό αποτέλεσμα ήδη από τη δεκαετία του '70 είχε αρχίσει να εμφανίζει σημάδια κόπωσης. Ευρωπαϊκές και Αμερικανικές μακέτες με έντονα χρώματα χωρίς καθόλου έμπνευση ήρθαν στην Ελλάδα, έγιναν μόδα και κατέκλυσαν την αγορά. Το κάπνισμα ήταν μεγάλη μόδα ήδη από τη δεκαετία του '50 όπου όλοι θαυμάζαμε τους ηθοποιούς των Αμερικανικών φιλμ που συνήθως κάπνιζαν αρειμανίως και θέλαμε όλοι να τους μοιάσουμε! Έτσι, ο αριθμός των καπνιστών αυξανόταν αλματωδώς κάθε χρόνο σε όλη την Ευρώπη και φυσικά στην Ελλάδα!

τσιγάρα2

Αυτή βέβαια, είναι η μία πλευρά. Η μόδα!

Υπάρχει όμως και η άλλη, η πιο ρομαντική, όσο αυτό μπορεί να ειπωθεί, πλευρά. Η τέχνη. Κάθε πακέτο, κάθε σχέδιο, κάθε μάρκα είχαν το κοινό τους για λόγους…καλλιτεχνικούς! Πολλοί καπνιστές, επαγγελματίες και μη, δεν ενδιαφέρονταν τόσο για το κάπνισμα σαν αίσθηση αλλά πιο πολύ για το πακέτο το οποίο θα αγόραζαν από το περίπτερο. Πολλοί μάλιστα, αγόραζαν ένα όμορφο πακέτο για να στολίσουν μια γωνιά του σπιτιού τους, να φτιάξουν ένα όμορφο κάδρο. Είναι δυνατόν να ξεχάσει κανείς την όμορφη κυρία στα Sante; Είναι δυνατόν να ξεχάσει κανείς τον παραδοσιακό Άσσο ή μήπως μπορεί να ξεχάσει κανείς τα Καρέλια Αγρινίου ή τα Σέρτικα Λαμίας; Πακέτα που έγραψαν ιστορία με την καλλιτεχνική τους άποψη και όχι υποχρεωτικά με τη γεύση των τσιγάρων που περιείχαν εντός!

 

Ούτε μπορώ να ξεχάσω αυτό που λένε πολλοί σήμερα και γελούν. Ότι οι παλιές κασετίνες ήταν τα λαπ τοπ της εποχής. Ο Μάνος Χατζιδάκις πάνω στον Άσσο έγραφε τις νότες του. Ο Νίκος Γκάτσος τους στίχους του. Και όλοι μας κάποτε γράψαμε ένα τηλέφωνο ή μία σκέψη μας. Θυμάμαι τον εαυτό μου με τα Δελφοί, τα Άρωμα ή τα Έθνος. Δεν τα έπαιρνα τόσο για να καπνίσω όσο για να θαυμάζω τα πακέτα τους που αποτελούσαν κόσμημα σχεδιαστικό!

 

Κι ας έρθουμε στη δεκαετία του '90 που ξεκινούν οι πρώτες Ευρωπαϊκές εντολές σχετικά με τις προειδοποιήσεις για την υγεία μας πάνω στα πακέτα. Στην αρχή με ένα διακριτικό μήνυμα του Υπουργείου στο πλάι του πακέτου. “Το κάπνισμα βλάπτει σοβαρά την υγεία”. Λίγο αργότερα με δύο διακριτικά μηνύματα μπροστά και πίσω στο κάτω μέρος του πακέτου. Στη συνέχεια ήρθε το λεγόμενο “κηδειόσημο” που μέχρι χθες υπήρχε πάνω στα πακέτα και τα έκοβε σχεδόν στη μέση!

tsigara terror 2

Σήμερα που γράφω αυτές τις αράδες, τα περισσότερα πακέτα έχουν αποκτήσει τις τεράστιες και ακαλαίσθητες, σχεδόν τρομακτικές, φωτογραφίες των επιπτώσεων του καπνίσματος στον ανθρώπινο οργανισμό. Κάποτε τις έβλεπα σε πακέτα από τον Καναδά και δεν πίστευα ότι θα το ζούσα! Τελικά ήταν μόνο…ένα τσιγάρο δρόμος! Οφείλω να σας πω ότι είμαι συλλέκτης πακέτων από τσιγάρα εδώ και 30 χρόνια. Τέτοια ασχήμια δεν έχω ξανασυναντήσει. Θα μου πείτε, δηλητήριο είναι. Ναι, αλλά ακόμα και τα πιο επικίνδυνα δηλητήρια σε σούπερ μάρκετ και σε φαρμακεία, έχουν, αν μη τι άλλο, αξιοπρεπείς συσκευασίες. Για να μην αναφερθώ στις επιπτώσεις του αλκοόλ. Δηλαδή το λογικό θα ήταν από εδώ και πέρα σε κάθε κουτί μπύρας ή σε κάθε μπουκάλι ουίσκι να υπάρχει ένα κατεστραμμένο συκώτι; Σε κάθε συσκευασία γλυκού που προκαλεί σάκχαρο θα πρέπει να υπάρχει ένα κατεστραμμένο πάγκρεας; Σε κάθε συσκευασία αλμυρού προϊόντος θα πρέπει να υπάρχει φωτογραφία ενός ανθρώπου που έχει πάθει έμφραγμα; Μήπως να βάζαμε και μία φωτογραφία με ένα φέρετρο σε κάθε αυτοκίνητο λόγω πολλών τροχαίων δυστυχημάτων;

 

Υπερβολές, θα πουν ορισμένοι. Το γνωρίζω και συμφωνώ. Ξεκαθαρίζω ότι δεν προσπαθώ να προστατέψω το σινάφι των καπνιστών στο οποίο και ανήκω. Απλώς προσπαθώ να κατανοήσω γιατί η ενημέρωση και η προστασία φτάνει στο σημείο να γίνεται δια της τρομοκρατίας του καταναλωτή. Μεγάλα παιδιά είμαστε όλοι, πληροφόρηση πλέον υπάρχει ακόμα και στην τουαλέτα μας και μου φαίνεται τουλάχιστον αστείο το ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να μειώσει την κατανάλωση καπνού με τέτοια φτηνά τεχνάσματα. Όλοι μας γνωρίζουμε καλά πόσο κακό προκαλούμε στον οργανισμό μας. Πολλές φορές ανεπανόρθωτο. Όμως όσοι συνειδητά επιλέγουμε κάτι τέτοιο, αφήστε μας να το βιώσουμε αξιοπρεπώς. Και θα το πω ξεκάθαρα: Το πακέτο είναι άποψη, είναι τέχνη! Δείξε μου τι καπνίζεις να σου πω ποιος είσαι ρε αδερφέ! Αμάν δηλαδή! Και στο κάτω κάτω “Ars longa vita brevis”!

IMG_20160616_072225

Τελικά είμαι πανευτυχής που ορισμένα πακέτα “κοσμήματα” πρόλαβαν και καταργήθηκαν. Δηλαδή στη θέση που χαμογελούσε η κυρία του Sante τι θα έβαζε σήμερα το εργοστάσιο; Έναν μαύρο πνεύμονα; Ας ελπίσουμε μια μέρα να μην ανακαλύψουμε ότι τα χρώματα που χρησιμοποιήθηκαν από μεγάλους ζωγράφους για τη δημιουργία έργων τέχνης βλάπτουν σοβαρά την υγεία. Διότι στη θέση που βρίσκεται η Μόνα Λίζα μπορεί αύριο μεθαύριο να δείτε ένα στόμα με πεσμένα δόντια!

Βασίλης Κριμπάς

(Visited 976 times, 1 visits today)
Μόνο επι- τοιχίες #27
Η Emoji πήρε τ΄όπλο της

Περισσότερα


Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*