21/09/2021

Ο μύθος των ίσων ευκαιριών στην εκπαίδευση


Παρατηρώντας κανείς τα τεκταινόμενα στο χώρο της παιδείας μας τα τελευταία χρόνια, κυρίως μετά την εκδήλωση της οικονομικής κρίσης, δεν μπορεί παρά να αισθανθεί απογοήτευση αλλά και ιδιαίτερη αγωνία όσον αφορά το εκπαιδευτικό μέλλον του τόπου μας.

Μάλιστα, ένα από τα ζητήματα που αποτελούν σταθερό προβληματισμό κάθε εκπαιδευτικού αλλά και προοδευτικού-δημοκρατικού ανθρώπου της χώρας είναι κατά πόσο η παιδεία που παρέχεται στην Ελλάδα είναι δωρεάν ή το υπάρχον σύστημα κλονίζεται ακόμα από ένα πλήθος κοινωνικών ανισοτήτων.

Αναμφίβολα μέσω του σχολείου επιδιώκεται η χάραξη και η άσκηση μιας εκπαιδευτικής πολιτικής, η οποία στοχεύει στην κοινωνικοποίηση, την κοινωνική ενσωμάτωση των παιδιών, με απώτερο στόχο την εξασφάλιση της κοινωνικής συνοχής αλλά και της ευρύτερης κοινωνικής-οικονομικής ανάπτυξης. Τα σχολεία της χώρας μας, αν και επιδιώκουν να υπηρετήσουν το πολυδιάστατο αυτό έργο όπως είναι οργανωμένα σήμερα, δυστυχώς προκαλούν αντιφάσεις και αναπαράγουν κοινωνικές ανισότητες. Οι ανισότητες αυτές που αναδύονται στις διάφορες εκπαιδευτικές μονάδες είναι συνάρτηση αρκετών παραγόντων.

Ο βασικότερος παράγοντας εξ’ αυτών συνδέεται με την κοινωνική ανισότητα, άμεσα προκαλούμενη από τις οικονομικές, πνευματικές διακρίσεις σε βάρος των οικονομικά και κοινωνικά ασθενέστερων στρωμάτων. Για παράδειγμα, οικογένειες με χαμηλό εισόδημα αδυνατούν να καλύψουν την ανάγκη επιπρόσθετης μαθητικής βοήθειας στα παιδιά τους, γεγονός που δημιουργεί ανισότητες ευκαιριών πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Το πρόβλημα εντείνεται βεβαίως, όταν εμφανίζεται και ο γεωγραφικός παράγοντας, όπου σε συνδυασμό με κάποια ιδιαίτερα οικονομικά-κοινωνικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά ορισμένων κοινωνιών, αποκλείει συγκεκριμένες ομάδες παιδιών από την εκπαιδευτική διαδικασία. Αναφέρομαι συγκεκριμένα σε παιδιά που ζουν σε απομακρυσμένες – ακριτικές ή νησιώτικες περιοχές, εκεί όπου τα βιβλία, οι εκπαιδευτικοί ή οι νέες τεχνολογίες φτάνουν τελευταία ή δεν φτάνουν ποτέ.

Άλλωστε, δεν πρέπει να παραβλέπει κανείς το γεγονός πως σε μη αστικές περιοχές, σε περιοχές δηλαδή με ιδιότυπες, «κλειστές» αντιλήψεις, οι άνδρες, ακόμα και σήμερα έχουν αναλογικά μεγαλύτερες πιθανότητες από τις γυναίκες να τελειώσουν την δευτεροβάθμια εκπαίδευση και να φοιτήσουν σε ανώτατες σχολές. Εξίσου σημαντικές ανισότητες παρατηρούνται και στην απόκτηση μεταπτυχιακών τίτλων σπουδών ή στην κατάληψη θέσεων υψηλού status.

Τέλος, δεν πρέπει να παραβλέπουμε και το λεγόμενο ψηφιακό χάσμα (digital gap, digital divide), τόσο μεταξύ ατόμων, όσο και χωρών. Η πρόσβαση στην κοινωνία της πληροφορίας και η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών, όσο και να έχει εισέλθει και στον χώρο της εκπαίδευσης, δεν αφορά εξίσου όλες τις εκπαιδευτικές μονάδες. Έτσι, ο βαθμός εισόδου και εφαρμογής των τεχνολογιών αυτών σε κάθε σχολείο ή εκπαιδευτικό σύστημα, διαμορφώνει σαφώς νέες συνθήκες στον τρόπο μεταβίβασης της γνώσης, στη σχέση δασκάλου-μαθητή, στο περιεχόμενο της διδασκαλίας, παράλληλα όμως, διαμορφώνει και νέες μορφές εκπαιδευτικών ανισοτήτων, άμεσα συνδεδεμένων με την μελλοντική διαμόρφωση των οικονομικών και αναπτυξιακών δεδομένων της χώρας.

Και ενώ θα περίμενε κανείς το σχολείο να βοηθά τους μαθητές να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις δυσκολίες και τα εμπόδια στη μόρφωσή τους, δυστυχώς η χαμηλή ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης, η διεξαγωγή των μαθημάτων σε χώρους που δεν πληρούν καν τις στοιχειώδεις προδιαγραφές σε διδακτικά μέσα, με εκπαιδευτικούς χωρίς επαρκή ή συστηματική επιμόρφωση και οικονομική αυτάρκεια εμποδίζει την αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού έργου.

Μέσα  από την αδρομερή αυτή εξέταση της κατάστασης στην εκπαιδευτική πραγματικότητα του 21ου αιώνα στην Ελλάδα της κρίσης, διαπιστώνεται πως οι κοινωνικές ανισότητες δυστυχώς εξακολουθούν να υφίστανται. Αυτό, άλλωστε, επιβεβαιώνεται και από έρευνα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου που έγινε το 2000 και έδειξε ότι το 6,98% των μαθητών που γράφτηκαν κανονικά στην Α’ γυμνασίου διέκοψαν, χωρίς να αποφοιτήσουν παράλληλα, έρευνα της ICAP τον Ιούλιο του 2003 που αφορούσε τις οικογενειακές δαπάνες για την εκπαίδευση των παιδιών τους έδειξε ότι οι ελληνικές οικογένειες δαπανούν ετησίως 1443 εκατομμύρια ευρώ για την εκπαίδευσή τους (φροντιστήρια, ωδεία, ξένες γλώσσες, ιδιωτικά σχολεία).

Σύμφωνα με τα παραπάνω λοιπόν, προκύπτει εύλογα το συμπέρασμα της ύπαρξης ανισοτήτων στην εκπαίδευση ως απόρροια ή αντιστρόφως αφετηρία των κοινωνικών ανισοτήτων της χώρας μας. Αυτό όμως που απαιτείται, είναι να γίνουν ευρύτερες προσπάθειες ανάπτυξης μιας νέας εκπαιδευτικής και κοινωνικής πολιτικής, όπου τα αιτήματα των νέων θα βρουν τη θέση που τους αξίζει, απαιτώντας και διεκδικώντας ριζικές αλλαγές.

Μόνο έτσι θα μπορέσει κάθε νέος να έχει πρόσβαση στη γενική παιδεία, την εξειδικευμένη γνώση, στην απόκτηση κριτικής σκέψης και δεξιοτήτων που θα τον καθιστούν ικανό να «μαθαίνει πώς να μαθαίνει», ανεξάρτητα από το οικονομικό και κοινωνικό του περιβάλλον.

Καλαϊτζίδης Θεόδωρος, Μαθηματικός                                                                   

Γενικός Διευθυντής και Διευθύνων Σύμβουλος

Ομίλου ΔΙΑΚΡΟΤΗΜΑ

DIAKROTIMA-LOGO-MIKRO

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΙΑΚΡΟΤΗΜΑ

Κουντουριώτου 146 – 148, Πειραιάς

Tel: 210 4133810, 210 4134835

E-mail: [email protected]  

www.diakrotima.gr

(Συνολικές Επισκέψεις 507, 1 επισκέψεις σήμερα)

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*