ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
Lilia Hassaine
Πανόραμα
μετάφραση: Μαριάννα Μαντά
μυθιστόρημα
Σε ένα όχι και τόσο μακρινό μέλλον, η Γαλλία ζει υπό το καθεστώς της «Διαφάνειας». Για να ζεις ευτυχισμένος, δεν πρέπει να κρύβεις τίποτα. Τα σπίτια των εύπορων είναι κατασκευασμένα από γυαλί και εξασφαλίζουν έναν κόσμο αρμονικό και απαλλαγμένο από το κακό. Ο φόβος έχει εξοριστεί, καθώς όλοι επιτηρούν όλους, ο καθένας ζει υπό το προστατευτικό βλέμμα του γείτονά του και η κατάδοση κυριαρχεί. Στις γειτονιές των πλουσίων, η εγκληματικότητα έχει εξαλειφθεί και οι αστυνομικοί έχουν αλλάξει επάγγελμα. Οι βιβλιοθήκες έχουν καταργηθεί και τα βιβλία έχουν αντικατασταθεί από e-books, το περιεχόμενο των οποίων «καθαρίζεται» από καθετί επιβλαβές. Όσο για τους φτωχούς και τους απείθαρχους, αυτοί στοιβάζονται σε μακρινά γκέτο, σε πέτρινα σπίτια, σε μέρη όπου ο νόμος και η τάξη απουσιάζουν.
Μα νά που σε αυτόν τον ασφαλή κόσμο συμβαίνει το ανήκουστο: μια ολόκληρη οικογένεια, που μένει σε μια από τις πιο προστατευμένες και επιτηρούμενες γειτονιές, εξαφανίζεται, χωρίς κανείς να αντιληφθεί το παραμικρό.
Μια πρώην αστυνομικός ανακαλείται στην ενεργό υπηρεσία και αναλαμβάνει την έρευνα, για να ανακαλύψει ότι στη χώρα της «Διαφάνειας» τα μυστήρια είναι ακόμα πιο σκοτεινά. Πολύτιμος σύμμαχος στην έρευνά της, ένα βιβλίο από τα παλιά, μια ποιητική συλλογή.
Η Lilia Hassaine γράφει ένα μυθιστόρημα όπου παρακολουθούμε, με κομμένη την ανάσα, ανθρώπους που, παρά τη φαινομενική τους τελειότητα, βασανίζονται από τα πάθη και τις ρωγμές τους.
***
Όταν η ουτοπία γίνεται κόλαση. Η γραφή είναι κομψή, η ηρωίδα αξιαγάπητη. Η Lilia Hassaine αφηγείται με οξυδέρκεια πώς οι πολίτες αποδέχονται να εγκαταλείψουν κάθε ιδιωτικότητα, στο όνομα της ασφάλειας. Ένα απολύτως αναγκαίο μυθιστόρημα.
Radio France
Εξαιρετικό θρίλερ, μια δυστοπία ακόμα πιο ανησυχητική επειδή είναι πειστική. Διαθέτει τη βελούδινη απαλότητα του μύθου και την καυστικότητα του λιβέλου.
Le Nouvel Obs
Απολαυστικό ανάγνωσμα. Αυτό το μυθιστόρημα με την τέλεια πλοκή αποτελεί αμείλικτο κατηγορητήριο για τις κοινωνίες μας.
Libération
Η Lilia Hassaine διαπρέπει χάρη στην επιδεξιότητα της πλοκής και την αίσθηση της αφήγησης και του σασπένς.
Le Figaro
***
Γαλλίδα συγγραφέας αλγερινής καταγωγής, η Lilia Hassaine γεννήθηκε το 1991. Σπούδασε φιλολογία και είναι απόφοιτος του Institut français de presse. Εργάζεται ως δημοσιογράφος στη δημόσια ραδιοφωνία. Έχει δημοσιεύσει επίσης τα βιβλία L‘Œil du paon, Soleil amer και Des choses sans importance.
Το Πανόραμα τιμήθηκε με το Βραβείο Renaudot των μαθητών λυκείου (2023) και το Βραβείο François Mauriac της Γαλλικής Ακαδημίας (2024).
László Krasznahorkai
Πάει και το Φραντζολάκι
Μετάφραση: Μανουέλα Μπέρκι
μυθιστόρημα
Θα υπάρξει Ούγγρος βασιλιάς;
Μετά από τόσους και τόσους σκαστούς ήρωες του Κράσναχορκαϊ, οι οπαδοί του κεντρικού ήρωα του νέου μυθιστορήματος του συγγραφέα, του 91χρονου θείου Γιόζι Κάντα, ο οποίος μάταια έκανε τα πάντα για να εξαφανιστεί από τα μάτια του κόσμου, τον εντοπίζουν σ’ ένα μη κατονομαζόμενο χωριό της Ουγγαρίας. Ο Κάντα, συνταξιούχος ηλεκτρολόγος, έχει στο αίμα του το ινκόγκνιτο, η οικογένειά του κρατάει μυστική την καταγωγή της εδώ και αιώνες, και, προς το παρόν, ούτε κι ο ίδιος θέλει να μαθευτεί ευρέως ότι ως απόγονος του Τζένγκις Χαν και του Μπέλα Δ΄ θα μπορούσε να απαιτήσει τον ουγγρικό θρόνο ως Ιωσήφ Α΄ του οίκου του Άρπαντ. Δεν θέλει όμως θα αναμειχθεί στην πολιτική, έχει αποφασίσει, όπως λέει, ότι δεν θέλει να ταΐσει άλλο τη φωτιά, αλλά να ξεχωρίσει την ήρα από το στάχυ. Τι λένε όμως γι’ αυτό οι ενθουσιώδεις μαθητές του, ανάμεσα στους οποίους υπάρχουν από αιθεροβάμονες βασιλόφρονες έως και τύποι που προετοιμάζουν τρομοκρατικές ενέργειες; Και γενικά: μπορεί να προλάβει κανείς ποτέ το μοιραίο; Στο αλλόκοτο σατιρικό νέο μυθιστόρημά του ο Κράσναχορκαϊ – μετά από τη Νέα Υόρκη, τη Δαλματία και την Θουριγγία – επιστρέφει σε μια καρναβαλική Ουγγαρία. Όλοι είναι βουλιαγμένοι μέσα στο τέλμα: ο γεροβασιλιάς με το εξοχικό σπιτάκι του, αλλά και οι από το πουθενά εμφανιζόμενοι φιλοξενούμενοί του, ανάμεσα στους οποίους και ένας περιπλανώμενος μουσικός, ονόματι Λάσλο Κράσναχορκαϊ. Και πού να βρίσκεται στο μεταξύ το Φραντζολάκι, το σκυλί-φύλακας του θείου Γιόζι; Θα χαθεί στην ομίχλη; Ή θα παραμείνει μαζί μας για πάντα;
***
Ο László Krasznahorkai γεννήθηκε το 1954 στην πόλη Gyula της Ουγγαρίας. Σπούδασε νομικά και φιλολογία στα Πανεπιστήμια του Σέγκεντ και της Βουδαπέστης. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Ούγγρους συγγραφείς, ο οποίος υπηρετεί πιστά μια λογοτεχνία φιλόδοξη και απαιτητική. Έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία (ανάμεσά τους το βραβείο Kossuth, που αποτελεί τη σημαντικότερη διάκριση της Ουγγαρίας, και το γερμανικό βραβείο Bestenliste-Prize). Το 2015 τιμήθηκε με το The Man Booker International Prize. Τα έργα του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, τα γερμανικά, τα γαλλικά, τα ισπανικά, τα ιταλικά, τα πολωνικά, τα τσέχικα, τα βουλγάρικα, τα εβραϊκά, τα ιαπωνικά και τώρα και στα ελληνικά. Δύο βιβλία του Λάσλο Κρασναχορκάι (Το τανγκό του Σατανά και Η μελαγχολία της αντίστασης) έχουν μεταφερθεί στον κινηματογράφο από τον φίλο του σκηνοθέτη Μπέλα Ταρ, για τον οποίο εκείνος έχει γράψει και πρωτότυπα σενάρια. Το Χερστ 07769 έχει τιμηθεί στην Ουγγαρία με το Libri Prize.
Από τις εκδόσεις Πόλις κυκλοφορούν επίσης τα βιβλία του:
Πόλεμος και πόλεμος, Η μελαγχολία της αντίστασης, Το τανγκό του Σατανά, H Σέιομπο πέρασε από εκεί κάτω, Η επιστροφή του Βαρόνου Βένκχαϊμ και ΧΕΡΣΤ 07769. Η ιστορία Μπαχ του Φλόριαν Χερστ.
Patrick Modiano
Η χορεύτρια
μετάφραση: Αχιλλέας Κυριακίδης
μυθιστόρημα
Η χορεύτρια έφτανε το πρωί, οκτώ παρά τέταρτο, στον Γκαρ ντυ Νορ. Μετά έπαιρνε το μετρό ώς την Πλατεία Κλισί. To κτίριο όπου στεγαζόταν η Σχολή Ουακέρ ήταν αρχαίο. Στο ισόγειο, καμιά δεκαριά μεταχειρισμένα πιάνα, φύρδην μίγδην, σαν σε αποθήκη. Στους ορόφους, κάτι σαν κυλικείο μ’ ένα μπαρ, και οι αίθουσες διδασκαλίας χορού. Δάσκαλός της ήταν ο Μπαρίς Κνιάσεφ, ένας Ρώσος που θεωρούνταν από τους κορυφαίους… Μια ιδιαίτερη μυρωδιά παλιού ξύλου, λεβάντας και ιδρώτα.
Παρίσι, δεκαετία του ’60. Μια νέα χορεύτρια, που μεγαλώνει μόνη το παιδί της, νιώθει να απειλείται από τους ανθρώπους που πίστευε ότι ανήκαν πια αμετάκλητα στο παρελθόν της. Από αυτούς τους ανθρώπους προσπάθησε να ξεφύγει για να αφιερωθεί στην τέχνη της. Το βιβλίο μάς εισάγει στον κόσμο του χορού στο Παρίσι, με τη σκληρή του πειθαρχία· περιγράφει τις περίπλοκες σχέσεις της χορεύτριας με τον γιο της και τον αφηγητή (είναι ή όχι εραστής της; Παίζει τον ρόλο του πατέρα του γιου της;), το σκοτεινό παρελθόν της και το έντονο παρόν της.
Ο Μοντιανό, με απατηλά ανάλαφρο ύφος, μας μιλά για την τέχνη, τον πόθο, την επιμονή της αγάπης, τον κίνδυνο, τη θρησκευτική συγκίνηση, τη νοσταλγία, τον χαμένο και ξανακερδισμένο χρόνο.
* * *
Ο Μοντιανό ζωγραφίζει για μία ακόμα φορά την αινιγματική ατμόσφαιρα του Παρισιού, αλλά εδώ αφηγείται τη στιγμή όπου, βγαίνοντας από την εφηβεία, στοχάζεται πάνω στη γραφή και αρχίζει να βλέπει τον εαυτό του σαν συγγραφέα. Μας δίνει ορισμένα στοιχεία για να κατανοήσουμε τη διαδικασία της δουλειάς του, που βασίζεται στην κατάργηση των φράσεων και των παραγράφων. Κατασκευάζει μια ποιητική αναλογία με τον χορό, μια «πειθαρχία» που προσπαθεί να αποβάλει, όσο μπορεί, οτιδήποτε περιττό. Ένα λογοτεχνικό κείμενο πρέπει να διατηρεί αποκλειστικά και μόνο την ουσία του. Εκ του πλαγίου, αυτό το μυθιστόρημα θα μπορούσε να διαβαστεί ως το μανιφέστο του συγγραφέα.
Politis
Αν και ολιγοσέλιδο, το νέο μυθιστόρημα του Μοντιανό φαίνεται να συμπυκνώνει όλο του το έργο, σε μια υπέροχη επιτομή. Η γραφή του Μοντιανό υπνοβατεί. Βηματίζει ψηλαφητά μεταξύ ύπνου και ξύπνιου, μνήμης και λησμονιάς. Οι τόποι, τα πρόσωπα, οι εποχές, όλα αυτά είναι συνήθως θαμπά, ρευστά, σαν σε όνειρο. Σχεδόν ποτέ, ούτε αφού τελειώσουμε κάποιο βιβλίο του, δεν καταφέρνουμε να ξεφύγουμε εντελώς από το ημίφως. Μοντιανό, ο πρίγκιπας του σφουμάτο…
Le Monde
Βιβλίο για τη λογοτεχνία ως χορό, ως πειθαρχία και ως αγκυροβόλι, η Χορεύτρια χορεύει στον ρυθμό των αναγγελιών των σιδηροδρομικών σταθμών –τόπων που κατεξοχήν παραπέμπουν στον Μοντιανό–, αλλά και πολλών παριζιάνικων εκκλησιών, κάτι πολύ λιγότερο συνηθισμένο. Αν η λογοτεχνία είναι ασκητική, όπως ο χορός, σημαίνει άραγε πως είναι και μυστικιστική; Στο έργο του Μοντιανό, ανοίγει μια θρησκευτική ρωγμή.
Esprit
Σε αυτό το μυθιστόρημα, πλημμυρισμένο από μια ευαίσθητη μελαγχολία, συναντιούνται ο χορός και η γραφή.
La Croix
Όταν η τόσο προσφιλής στον συγγραφέα μνήμη παραχωρεί τη θέση της στη λήθη. Μυθιστόρημα γεμάτο ερωτηματικά, για ένα Παρίσι που σβήνει.
Télérama
Ο Μοντιανό υπογράφει το πιο αέρινο, φίνο, διαυγές από τα τόσο ωραία μυθιστορήματά του.
L’Obs
Μέσω της επανάληψης των ήχων, των φωτισμών, των ονομάτων που φέρουν οι χαρακτήρες και οι δρόμοι, ο Μοντιανό μάς βυθίζει σε μια κατάσταση όπου ονειρευόμαστε ξύπνιοι. Μας καλεί, χωρίς να το αποκαλύπτει, σε μια περιπέτεια οιονεί μυστικιστική. Το παρελθόν δεν υπάρχει· χάρη στην πένα του, μετατρέπεται σε αιώνιο παρόν.
Le Temps
Η γοητεία του Μοντιανό δεν οφείλεται μονάχα στη νοσταλγία για το παρελθόν, για το Παρίσι που χάθηκε, αλλά και στη σύνθεση μιας διαχρονικής ατμόσφαιρας, όπου αναμειγνύονται αβεβαιότητα, λήθη και δυσφορία. Αισθήσεις τις οποίες ο συγγραφέας μεταδίδει με το δοκιμασμένο στυλ του.
Le Figaro
* * *
Ο Πατρίκ Μοντιανό (γ. 1945), Νόμπελ Λογοτεχνίας 2014, είναι ο δέκατος πέμπτος Γάλλος που τιμήθηκε με το ίδιο βραβείο. Αναγγέλλοντας τη βράβευσή του, η Σουηδική Ακαδημία αναφέρθηκε στην «τέχνη της μνήμης, χάρη στην οποία ο συγγραφέας ζωντάνεψε τις πιο ανεπαίσθητες ανθρώπινες ιστορίες κι έφερε στο φως τη ζωή στην Κατοχή».
Έχει τιμηθεί επίσης με το Μεγάλο Βραβείο Μυθιστορήματος της Γαλλικής Ακαδημίας το 1972, με το βραβείο Goncourt το 1976, με το βραβείο του Ιδρύματος Pierre de Monaco το 1984 και με το Μεγάλο Βραβείο Λογοτεχνίας Paul Morand για το σύνολο του έργου του το 2000.
Claire North
Η Αίθουσα του Παιχνιδιού
μετάφραση: Ειρήνη Οικονόμου
μυθιστόρημα
Θα μπορούσε να είναι ένα καζίνο σαν όλα τα άλλα, όπου κανείς κερδίζει –ή χάνει– μια περιουσία σε όλα τα παιχνίδια που επινόησε ο νους του ανθρώπου: από το τάβλι ώς το σκάκι.
Εδώ όμως, στην αυστηρά φυλασσόμενη αίθουσα του πάνω ορόφου, δικαίωμα εισόδου έχουν μόνο οι μυημένοι, οι ασυνήθιστα ταλαντούχοι παίκτες. Εδώ το μεγάλο παιχνίδι έχει ως αντικείμενο τους ανθρώπους, τα έθνη, την εξουσία, την ίδια την ιστορία. Οι παίκτες και οι παίκτριες στοιχηματίζουν τις μνήμες τους, τα προσόντα τους, την ανεξαρτησία τους, τη διάρκεια της ζωής τους…
Όσο μεγαλύτερο είναι το διακύβευμα, τόσο πιο επικίνδυνοι και αμείλικτοι οι κανόνες του παιχνιδιού. Ώς την τελική αναμέτρηση, με στόχο τον έλεγχο της Αίθουσας του Παιχνιδιού, που ισοδυναμεί με τον έλεγχο της ανθρωπότητας.
***
«Σε μια εποχή με βιβλία όπως το Cloud Atlas του Ντέιβιντ Μίτσελ [εκδ. Μεταίχμιο] και Η ιστορία μιας θεραπαινίδας της Μάργκαρετ Άτγουντ [εκδ. Ψυχογιός], τα σύνορα μεταξύ των λογοτεχνικών ειδών είναι συχνά τεχνητά, είτε προσδιορίζονται από το μάρκετινγκ είτε από μια συγκαταβατική στάση απέναντι σε είδη που αδίκως θεωρούνται ελάσσονα», εξηγεί η συγγραφέας στην εφημερίδα Le Monde. «Αν αγαπώ ιδιαίτερα τη λογοτεχνία του φανταστικού και την επιστημονική φαντασία, είναι επειδή μας προσφέρουν μια μοναδική δυνατότητα να περιγράψουμε ταυτοχρόνως θεμελιώδη ανθρώπινα προβλήματα σε συγκεκριμένες ιστορικές συνθήκες, ενδεχομένως επινοημένες ή πειραγμένες. Χρησιμοποιώ σε μεγάλο βαθμό μοτίβα και αφηγηματικούς τρόπους υπερφυσικούς, για να αποφύγω τον κίνδυνο να θεωρήσουν οι αναγνώστες ότι βρίσκονται μπροστά σ’ ένα ντοκιμαντέρ. Ωστόσο, αν η προοπτική που ανοίγω επιτρέψει επίσης στους αναγνώστες να σκεφτούν τι συμβαίνει με τα μιντιακά μονοπώλια, την εξωφρενική ισχύ του λόμπυ των πετρελαϊκών εταιρειών, ή την υποχώρηση των δημοκρατικών θεσμών, αυτό θα με ικανοποιούσε πλήρως».
Τα μυθιστορήματά της έχουν έντονη πολιτική χροιά («οικολόγος της Αριστεράς» δηλώνει η ίδια), ποτέ ωστόσο δεν υποκύπτουν στον πειρασμό του μεταμφιεσμένου δοκιμίου, κάθε άλλο. Πρόκειται για μια μυθοπλασία δεξιοτεχνική, ευφάνταστη και πανούργα, που υπηρετείται από μια αυστηρά δομημένη γραφή: «Γράφω με ευσυνειδησία, αλλά δεν ντρέπομαι όταν το αποτέλεσμα είναι παιγνιώδες‧ αντιθέτως».
Hugues Robert, Le Monde (3.3.2023)
***
Κλαιρ Νορθ είναι το ένα από τα δύο ψευδώνυμα (το άλλο είναι Kate Griffin) που χρησιμοποιεί παράλληλα με το πραγματικό της όνομα η συγγραφέας Catherine Webb.
Γεννήθηκε το 1986 στο Λονδίνο. Σπούδασε Ιστορία στο London School of Economics και θέατρο στη Royal Academy of Dramatic Art. Εργάζεται ως σχεδιάστρια φωτισμού σε συναυλίες και μουσικές σκηνές και διδάσκει τεχνικές αυτοάμυνας σε γυναίκες.
Εμφανίστηκε στα γράμματα σε ηλικία δεκατεσσάρων ετών με το Mirror Dreams. Έχει γράψει πολλά βιβλία για εφήβους και ενηλίκους, τα οποία ανήκουν κυρίως στη λογοτεχνία του φανταστικού, με ισχυρό το πολιτικό και ιστορικό υπόβαθρο.
Έχει τιμηθεί με τα βραβεία Carnegie Medal, World Fantasy Award και John W. Campbell Memorial Award.
Στα ελληνικά, έχει κυκλοφορήσει το βιβλίο της Οι πρώτες δεκαπέντε ζωές του Χάρι Όγκοστ (εκδ. Αλεξάνδρεια).
Θωμάς Ιωάννου
Ανοιχτή ημερομηνία
ποίηση
ΜΕΓΑ ΤΟ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ ΚΡΑΤΟΣ
Μας άφησαν στη θάλασσα
Με κουβαδάκια πλαστικά
Να χτίζουμε στην άμμο
Μάθημα πρώτο της ζωής
Που αλμυρά το πλήρωσα
Κι ο ήλιος που ήταν αδερφός
Με έκαψε ολόκληρο
Τις στάχτες μου στο πέλαγος σκορπώντας
Πρίμα να πάω στα κομμάτια
Μα όσο έχει άμμο η κλεψύδρα μου
Θ’ αφήσω τούτη την ακτή
Να ανοιχτώ χεριά χεριά
Με κύματα κι ανέμους να τα βάλω
Έστω κι αν πάω αύτανδρος
Μα άνανδρος μη ζήσω
Αντί σωσίβιο να ψάχνω να πιαστώ
Σε μια σταλιά στεριάς προτού πνιγώ
Χίλιες φορές μια τρύπα στο νερό
Να κάνω
***
Ο Θωμάς Ιωάννου γεννήθηκε τον Δεκέμβριο του 1979 στην Άρτα. Μεγάλωσε στην Πρέβεζα και σπούδασε Ιατρική στην Αθήνα. Εργάζεται ως ειδικός νευρολόγος.
Το 2012 τιμήθηκε ομοφώνως με το Κρατικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα για την πρώτη του ποιητική συλλογή, Ιπποκράτους 15, πουκυκλοφόρησε το 2011 από τις εκδόσεις Σαιξπηρικόν.
Ποιήματα και δοκίμιά του έχουν δημοσιευθεί σε λογοτεχνικά περιοδικά, στον ημερήσιο Τύπο και σε συλλογικούς τόμους. Είναι τακτικός συνεργάτης του τριμηνιαίου περιοδικού ποίησης Τα Ποιητικά. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί και ανθολογηθεί σε διάφορες γλώσσες.
Τον Απρίλιο του 2017 η συλλογή Ιπποκράτους 15 κυκλοφόρησε, μεταφρασμένη στα γαλλικά από την Clio Mavroeidakos, σε δίγλωσση έκδοση από τις εκδόσεις Desmos, με τίτλο 15, rue Hippocrate.
Πιο πρόσφατο βιβλίο του, η ανθολογία Ο ποιητής Βύρων Λεοντάρης (1932-2014): Έτσι που τραύλισα το πεπρωμένο μου… (Ίδρυμα Τάκης Σινόπουλος-Σπουδαστήριο Νεοελληνικής Ποίησης, 2022).
Ελένη Κοσμά
Ιστορία ενός καβοδέτη
ποίηση
Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΚΑΒΟΔΕΤΗ
Ξέρω ένα νησί που μοιάζει
με αμπέλι· στα τσαμπιά του κρέμονται
παροπλισμένα πλοία,
ο κορμός του είναι σκληρός
σαν τα χέρια του καβοδέτη
και τα φύλλα του μαλακά
σαν την καρδιά του.
Σε αυτό το νησί δεν υπάρχει στεριά:
οι άνθρωποι στέκονται όρθιοι
πάνω στις διάσπαρτες δέστρες
κρατώντας γερά στο χέρι τους
ένα σκοινί.
Σε αυτό το νησί οι άνθρωποι
κοιμούνται στο φτερό
σαν άλαλα πούπουλα –
τρέμοντας μη χαλαρώσει
τα μέλη τους ο ύπνος
και τους γλιστρήσει από τα χέρια
το σκοινί.
***
Η Ελένη Κοσμά γεννήθηκε το 1984 στη Θεσσαλονίκη και από το 2016 ζει στην Αθήνα. Έχει σπουδάσει Φιλολογία και Συγκριτική Γραμματολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Έχει μεταφράσει από τα ιταλικά το βιβλίο του Πιερ Πάολο Παζολίνι Οι στάχτες του Γκράμσι (Οροπέδιο, 2016). Άρθρα, ποιήματα και μεταφράσεις της έχουν δημοσιευτεί, μεταξύ άλλων, στα περιοδικά Αντί, Εντευκτήριο, Ποιητική, Θράκα, Χάρτης, Φρέαρ, στις εφημερίδες Αυγή, Εποχή, Tο Βήμα, Καθημερινή και στο blog dim/art. Είναι μέλος της Εταιρείας Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας (ιδρυτής: Σχολή Μωραΐτη). Εργάζεται ως φιλόλογος στη Σχολή Μωραΐτη.
Από τις εκδόσεις Πόλις κυκλοφορούν επίσης οι ποιητικές της συλλογές Φιλιά στη γη και Μες στον ψυχρό καιρό.
Ευάρεστος Πιμπλής
Πέρα από τη συναίνεση
μυθιστόρημα
Δεκαπέντε χρόνια μετά το #MeToo, η συναίνεση έχει γίνει ο κανόνας κάθε σχέσης. Είναι πια σαφές πως ένα όχι σημαίνει όχι. Η έννοια ενός ναι παραμένει όμως ανεξερεύνητη. Η συνάντηση του Ενζό και του Εμίλ διαταράσσει τις βεβαιότητες μιας κοινωνίας σε αναβρασμό. Αυτούς τους δύο άντρες τους χώριζαν τα πάντα. Οι ρίζες τους. Οι αξίες τους. Οι προσανατολισμοί τους. Ο ένας ανδροπρεπής. Ο άλλος queer. Οι επιθυμίες τους όμως συγκλίνουν. Η βία τους ενώνει. Μέχρι που μια μέρα, ένα νέο κίνημα ξεσπά.
Δομημένο σαν καθρέφτης, αυτό το βαθιά πολιτικό μυθιστόρημα εξερευνά τα τυφλά σημεία της συναίνεσης και τις αντιφάσεις της επιθυμίας, επαναπροσδιορίζοντας την σύγχρονη αρρενωπότητα.
Όταν τα ναι μας δεν αντανακλούν πια την υποσχόμενη ελευθερία, ίσως μονάχα η λογοτεχνία να μπορεί να μας βοηθήσει να την ανακτήσουμε.
***
Ο Ευάρεστος Πιμπλής γεννήθηκε στην Αθήνα το 1999. Σπούδασε ιστορία και πολιτικές επιστήμες στην Σορβόννη και εξειδικεύτηκε στον ψηφιακό μετασχηματισμό της πολιτιστικής πολιτικής στην Sciences Po Paris. Σήμερα εργάζεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας. Το Πέρα από τη συναίνεση είναι το πρώτο του μυθιστόρημα, γραμμένο στα ελληνικά και στα γαλλικά.
Ελένη Στελλάτου
Καιρός των κρυστάλλων
μυθιστόρημα
Μια μικρή παραθαλάσσια πόλη των αρχών του 20ού αιώνα πλήττεται από μια παράδοξη μεταδοτική ασθένεια που μετατρέπει τα σώματα όσων προσβάλλονται σε πορσελάνινα, έτοιμα να θρυμματιστούν με το παραμικρό άγγιγμα. Ο μοναχικός Εμανουέλ Περόν, τρίτης γενιάς ντρογκερίστας της πόλης, που προτιμά να κρύβεται από τον κόσμο και αποφεύγει το φως, παραμένοντας τις περισσότερες ώρες της ημέρας κλεισμένος στο εργαστήριό του, θα χρειαστεί να αναλάβει δράση, να συνδέσει τους κρίκους της αλυσίδας των γεγονότων, αλλά και να ξεδιαλύνει τα μυστικά της προσωπικής του ιστορίας. Τι θα μπορέσει, ωστόσο, να καταφέρει με τις μικρές του δυνάμεις απέναντι στην επιδημία που εξαπλώνεται με γρήγορο ρυθμό; Πώς αντιπαλεύει κανείς εδραιωμένες προκαταλήψεις; Πώς αντιμάχεται οικονομικά συμφέροντα και πώς αντιμετωπίζει τους επιτήδειους που προσπαθούν να εκμεταλλευτούν την ανθρώπινη δυστυχία και διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα;
Μια περιπέτεια που ξεκινά από το σημείο όπου η επιστήμη συναντιέται με τη μεταφυσική και φτάνει ώς το αθέατο βάθος της ανθρώπινης ύπαρξης· μια ιστορία για τη διαφορετικότητα και την αλληλεγγύη, αλλά και τις ανθρώπινες σχέσεις που δοκιμάζονται σε οριακές καταστάσεις. Ένα βιβλίο που, ανακαλώντας πρόσφατες συλλογικές εμπειρίες μας, αφιερώνεται σε όλους αυτούς που έγιναν ήρωες παρά τη θέλησή τους.
«Το σκοτάδι είχε πέσει για τα καλά στην πόλη όταν έφυγε απ’ την ντρογκερία ο Μάρκους Σεμπρούν. Θα μπορούσα να μεταφέρω το κιβώτιο στο εργαστήριο, αλλά προτίμησα να το ανοίξω πάνω στον πάγκο, εδώ όπου ακούγεται το ρολόι και, κάπου κάπου, ο ήχος μιας άμαξας στον βρεγμένο δρόμο. Κλειδώνω, λοιπόν, την πόρτα πίσω του, αν και έξω δεν υπάρχει ψυχή, περιμένω το ρολόι του τοίχου να χτυπήσει οκτώ φορές, ανάβω τον πολυέλαιο και κρατώ για λίγο τα μάτια μου κλειστά. Ύστερα σηκώνω τα μανίκια, φοράω την πέτσινη ποδιά και τα γάντια για τα διαλύματα της καυστικής ποτάσας, ανοίγω το κιβώτιο, και νά, ένας σωρός από κομμάτια πορσελάνης πάνω στα οποία διαγράφονται κάτι μπλε, σχεδόν μαύρα, μπερδεμένα νήματα. Όμοια με φλέβες, θα μπορούσε να πει κανείς…»
***
Η Ελένη Στελλάτου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1978. Κατάγεται από το Πυργί Κεφαλονιάς. Σπούδασε Φαρμακευτική και Φιλοσοφία της Τέχνης. Από τις εκδόσεις Πόλις κυκλοφορεί επίσης το βιβλίο της Το κόκκινο και το άσπρο.
Τέλλος Φίλης
Νύχτα, νύχτα πολύ…
ποίηση
ΝΥΧΤΑ, ΝΥΧΤΑ ΠΟΛΥ…
Ξυπνώ σ’ ένα σπίτι που δεν ξημερώνει ποτέ. Από ημερολόγια μαθαίνω τις μέρες που αλλάζουν. Μοιάζει αυτή η νύχτα να είναι η πιο δυνατή, τόσο παλιά κι αμετακίνητη, που όλοι ασχολούνται με τα υπόλοιπα αφήνοντας τη στην ησυχία της.
Ζω σε αυτή τη συνθήκη νυχτερινής ησυχίας, κρύβοντας με επιμέλεια τα καθημερινά εγκαύματα της ζωής μου.
Ήδη βασικές λειτουργίες μου αδρανούν, το ίδιο και στους άλλους, σαν θέμα ταμπού δεν το συζητάμε στις συναντήσεις μας. Προτιμούμε δημόσιες πληκτικές αντιπαραθέσεις, βολικές για να διατηρούμε τη συνθήκη νύχτας, σαν να μη νοιαζόμαστε αν ποτέ μάς αξίζει ένα αληθινό ξημέρωμα.
Υπάρχει κι ένα πέπλο σιωπής, σαν ενοχή κάποιου προπατορικού αμαρτήματος της ύπαρξής μας, που δεν πιστέψαμε κατά βάθος ποτέ. Μας βόλευε κι αυτό, στη διατήρηση μιας υποψίας θύματος, για να μπορούμε να δικαιολογούμε τις εκρήξεις του θυμού μας.
Μαθαίνω στα χρόνια να κυκλοφορώ σε τούτη τη συλλυπητήρια νύχτα, χωρίς να χρειάζομαι αισθήσεις αφής, όρασης.
Δεν απλώνω πια τα χέρια. Δεν σκοντάφτω πουθενά, όλα τα αντικείμενα και οι τοίχοι από χρόνια αμετακίνητοι. Τα έμαθα διά της συνηθείας.
Κι αυτό συνεχίζεται. Μια νύχτα σιωπής, με εκρήξεις θυμού κι άχρηστες λέξεις να πονούν πάνω σε πλήκτρα.
Έχω ξεχάσει την έννοια της λέξης «φως»
Έχω ξεχάσει…
Κάπου μακριά μου, μα τόσο κοντά μου τελικά, στη Βαρκελώνη, στη Βηρυτό, στη Γάζα ή στο Σαντιάγο, κάποιοι ξυπνούν, άτσαλα, βίαια, άδικα κι απότομα, όμως ξυπνούν. Εδώ «αργεί πολύ να ξημερώσει». Άλλωστε τα χρυσόψαρα ποτέ δεν σπάνε τη γυάλα τους, συνήθως πεθαίνουν μέσα της, αρκεί να βρίσκονται μέσα σε νερό, ποτέ δεν τους περνάει η ιδέα της απόδρασης, μιας άλλης συνθήκης ζωής, τους αρκεί η επιβίωση κι η λήθη.
Όποιος απ’ τους επόμενους βρει αυτό το σημείωμα, ας ψάξει στις εφημερίδες της εποχής τα γεγονότα. Κάτι, ένα αποτύπωμα ύπαρξης, κάπου βεβαίως θα έχουμε αφήσει, μα είναι τόσο το σκοτάδι που αμφιβάλλω αν μπορεί διά γυμνού οφθαλμού να το διακρίνει
η νύχτα συνεχίζεται…
***
Ο Τέλλος Φίλης γεννήθηκε το 1960 στη Θεσσαλονίκη, μεγάλωσε στο Νέο Ψυχικό της Αθήνας και μένει στη Θεσσαλονίκη.
Είναι ενεργό μέλος της «Γειτονιάς της Αλεξάνδρου Σβώλου», ιδρυτικό μέλος της πολιτιστικής δράσης «Η Ποίηση Γυμνή» και τακτικός συνεργάτης του λογοτεχνικού περιοδικού Εντευκτήριο και της Παράλλαξης. Είναι υπεύθυνος της Ταινιοθήκης Θεσσαλονίκης, που υπάγεται στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Κείμενά του έχουν μεταφραστεί στα γερμανικά από τη Σοφία Γεωργαλλίδη και στα γαλλικά από τον Hervé Georgelin.
Έχει δημοσιεύσει επίσης τις συλλογές: Αποσιωποιητική ηλικία (Bibliothèque, 2014), Ένας απλός υπάλληλος βιντεοκλάμπ (Εκδόσεις Εντευκτηρίου, 2015), Μια εβδομάδα που δεν κατάφερε να γίνει μεγάλη (Ρώμη, 2017).
ΜΕΛΕΤΕΣ
Vincent Azoulay, Paulin Ismard
Αθήνα 403
Η ιστορία ως χορικό
μετάφραση: Δημήτρης Δημακοπουλος
Στα τέλη του 5ου αιώνα π.X., αμέσως μετά το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου και την ήττα της Αθήνας, μια επιτροπή τριάντα Αθηναίων βρήκε την ευκαιρία να καταλύσει τους δημοκρατικούς θεσμούς που ρύθμιζαν την πολιτική ζωή της πόλης τους για παραπάνω από έναν αιώνα. Ήταν η αρχή μιας αιματηρής εμφύλιας σύγκρουσης που διήρκεσε σχεδόν έναν χρόνο. Η δημοκρατία αντιστάθηκε στους ολιγαρχικούς με τη βοήθεια ενός στρατού εθελοντών υπό την ηγεσία του Θρασύβουλου. Έπειτα από σκληρές μάχες, η δημοκρατία αποκαθίσταται το φθινόπωρο του 403.
Με αφετηρία δέκα πρόσωπα, το ανά χείρας βιβλίο παρουσιάζει τα γεγονότα εκείνης της περιόδου από μια άλλη οπτική γωνία. Οι συγγραφείς εμπνέονται από το πρότυπο του αρχαίου χορού και προτείνουν μια νέα ανάγνωση της αθηναϊκής κοινωνίας, πέρα από τις παγιωμένες διακρίσεις ανάμεσα σε πολίτες, μετοίκους και δούλους. Οι βαναυσότητες του εμφυλίου πολέμου προκάλεσαν την ανάδυση πολλαπλών ρευστών συλλογικοτήτων γύρω από κεντρικές μορφές όπως ο αταξινόμητος Σωκράτης, ο ολιγαρχικός Κριτίας, ο ρήτορας Λυσίας, αλλά και ο δημόσιος γραμματέας Νικόμαχος, ο πρώην δούλος Γήρυς και η ιέρεια Λυσιμάχη. Οι συγγραφείς αποκαλύπτουν με αυτό τον τρόπο τις ιεραρχίες και τις εντάσεις, τις πρακτικές και τα συναισθήματα των κατοίκων της Αθήνας. Αναδύεται έτσι μια καινούργια χαρτογραφία της αθηναϊκής κοινωνίας, με κεντρικούς άξονες την πολλαπλότητα και την ενδεχομενικότητα.
Μέσω αυτής της αφήγησης της ιστορίας ως χορικού αναπτύσσεται ένας προβληματισμός για το πώς συγκροτείται μια κοινωνία: ποιες διαδικασίες οδηγούν μια κοινότητα στον αλληλοσπαραγμό, ή ακόμα και στην αποσύνθεση, και έπειτα στην επανίδρυση; Ένας καίριος στοχασμός, που αφορά επίσης πολλά ανοιχτά ζητήματα της ταραγμένης εποχής μας.
***
Σπουδαίο δοκίμιο: μας εφοδιάζει με εργαλεία που μας επιτρέπουν να αναλύσουμε πολύ σημαντικά ζητήματα, τα οποία διαπερνούν τους αιώνες.
Le Monde
Μια αναγκαία και διαφωτιστική μελέτη, αν θέλουμε να κατανοήσουμε σε βάθος την αθηναϊκή κοινωνία.
Philippe Cibois, La question du latin
Πρωτότυπο και πολύ σπουδαίο έργο.
Patrice Brun, Revue des Études Anciennes
Μια έξοχη και πρωτότυπη μελέτη, με διακριτή φωνή και πειστική υποστήριξη της θέσης της.
Jeremy McInerney, BMCR
Παρουσιάζεται επί σκηνής ένα πλήθος προσώπων από διαφορετικές κοινωνικές κατηγορίες, προσδίδοντας ρυθμό και κίνηση σε μια ιστορία που έμοιαζε οριστική και παγιωμένη. Περιδιαβαίνουμε σε αυτό το τόσο ζωντανό, συνεκτικό και δομημένο έργο όπως θα τριγυρίζαμε στους δρόμους της Αθήνας το 403 π.Χ., πέφτοντας πάνω σε «μεγάλους άνδρες» αλλά και σε ανθρώπους που «δεν είναι τίποτα», άντρες και γυναίκες στους οποίους οι συγγραφείς ξαναδίνουν ζωή και χρώμα.
Noémie Villacèque, La Vie des Idées
***
Ο Βενσάν Αζουλαί γεννήθηκε το 1972. Απόφοιτος της École normale supérieure, agrégé και διδάκτωρ της ιστορίας, είναι καθηγητής αρχαίας ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Paris-Est Marne-la-Vallée, διευθυντής σπουδών (καθηγητής) στην École des hautes études en sciences sociales και διευθυντής σύνταξης του περιοδικού Annales.
Από τις εκδόσεις Πόλις κυκλοφορεί και το βιβλίο του Περικλής: Η Αθηναϊκή Δημοκρατία υπό τη δοκιμασία του μεγάλου ανδρός (Βραβείο ιστορικού βιβλίου της Γερουσίας).
Άλλα έργα του:
-Xénophon et les Grâces du pouvoir: De la charis au charisme
-Les Tyrannicides d’Athènes: vie et mort de deux statues
***
Ο Πωλέν Ισμάρ γεννήθηκε το 1978. Απόφοιτος της École normale supérieure της Λυόν, agrégé και διδάκτωρ της ιστορίας, είναι καθηγητής αρχαίας ελληνικής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Aix-Marseille.
Από τις εκδόσεις Πόλις κυκλοφορεί και το βιβλίο του Ο καθρέφτης του Οιδίποδα: Σκέψεις για τη Δουλεία, το οποίο τιμήθηκε με το Βραβείο De la Contre-Allée 2024. Ο Πωλέν Ισμάρ έχει τιμηθεί επίσης με το Βραβείο ιστορικού βιβλίου της Γερουσίας, καθώς και με το Μεγάλο Βραβείο των «Rendez-vous de l’Histoire».
Michaël Fœssel-Étienne Ollion
Μια παράξενη νίκη
Η άκρα δεξιά ενάντια στην πολιτική
μετάφραση: Γιώργος Καράμπελας
Όταν μιλάμε σήμερα για την άκρα δεξιά, τι εννοούμε ως νίκη της; Αναμενόμενη, επίφοβη, αναπόδραστη: δεν λείπουν τα επίθετα που τη χαρακτηρίζουν. Ίσως όμως η νίκη αυτή να είναι πρώτα απ’ όλα παράξενη. Είναι παράξενο, για παράδειγμα, να βλέπουμε την ξενοφοβία να γίνεται προπύργιο της Δημοκρατίας, ή να ακούμε ότι το οικονομικό πρόγραμμα της άκρας δεξιάς συγγενεύει με εκείνο της αριστεράς. Είναι παράξενο επίσης να βλέπουμε τη γαλλική άκρα δεξιά να υποστηρίζει την κατοχύρωση των αμβλώσεων στο Σύνταγμα και να συντάσσεται με τον πολιτισμικό φιλελευθερισμό.
Στη Γαλλία όπως και αλλού, ο παράξενος αυτός χαρακτήρας αποτελεί ένα στοιχείο της ακροδεξιάς νίκης. Η τελευταία είναι απόρροια ενός θολώματος των πολιτικών συντεταγμένων της σύγχρονης δημοκρατίας. Η αποδυνάμωση της διαιρετικής τομής μεταξύ αριστεράς και δεξιάς, η εγκατάλειψη μιας κοινής μνήμης, η καθίζηση του δημόσιου διαλόγου συνέβαλαν στο να γίνει αγνώριστο ένα ρεύμα το οποίο, για να επικρατήσει, έχει ακριβώς ανάγκη να είναι αγνώριστο. Δεν είναι τόσο οι ιδέες της άκρας δεξιάς που έφεραν τον θρίαμβό της, όσο η υποπολιτική της, η οποία συνδυάζει μια υποτιθέμενη κοινή λογική και «εθνικές αξίες» προσαρμοσμένες στα γούστα της εποχής.
Απέναντι σε αυτή την ταυτοτική ηθική, οι συγγραφείς προτείνουν να στραφούμε ξανά σε μια πολιτική της ισότητας. Και να σκεφτούμε ένα «εμείς» που δεν θα είναι απλώς «δικό μας», ούτε θα περιορίζεται στο «σπίτι μας».
***
Ο Μικαέλ Φεσέλ είναι φιλόσοφος. Στα ελληνικά κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Πόλις τα βιβλία του Ο καιρός της παρηγοριάς (2018), Υποτροπή: 1938 (2020) και Κόκκινα Φανάρια: Η ηδονή και η Αριστερά (2023).
Ο Ετιέν Ολιόν είναι κοινωνιολόγος. Τελευταίο του βιβλίο: Les Candidats. Novices et professionnels en politique [Οι υποψήφιοι. Αρχάριοι και επαγγελματίες στην πολιτική, PUF, 2021].
Alain Policar
Το «woke»
Η κατασκευή ενός μύθου
επίμετρο: Jean-Yves Pranchère
μετάφραση: Αριάδνη Μοσχονά
Ο θόρυβος για τη «woke ατζέντα» δεν είναι παρά ένα πρόσχημα για την υπεράσπιση των αντιδραστικών απόψεων που αρνούνται τον συστημικό χαρακτήρα των αδικιών και των ανισοτήτων. Υποδεικνύεται ένας υποτιθέμενος εσωτερικός εχθρός, σύμμαχος και συνένοχος των αντιπάλων του «δυτικού πολιτισμού», τα θεμέλια του οποίου εκείνη επιδιώκει, δήθεν, να υποσκάψει.
Ο θόρυβος για τη «woke ατζέντα» επιχειρεί να συκοφαντήσει όλα τα κινήματα αμφισβήτησης που προέρχονται από μειονότητες οι οποίες χαρακτηρίζονται υποτιμητικά ως «υπερευαίσθητες».
Όλοι όσοι επιτίθενται στο «woke», κυρίως η πολιτική εξουσία και η πανεπιστημιακή Δεξιά, αποσκοπούν στην καταπολέμηση της κριτικής σκέψης. Στρέφονται εναντίον όλων εκείνων που αμφισβητούν την κυρίαρχη κατάσταση των πραγμάτων, που αγωνίζονται για την κοινωνική δικαιοσύνη και για τα δικαιώματα των γυναικών και των μειονοτήτων. Οι πολέμιοι του «woke» δεν διστάζουν να οικειοποιούνται τις θεματικές και το λεξιλόγιο των αντιπάλων τους (μιλούν κι αυτοί για αδικίες και διακρίσεις) προκειμένου να αδειάσουν αυτές τις έννοιες από κάθε ουσιαστικό περιεχόμενο. Το βιβλίο του Αλαίν Πολικάρ προσπαθεί να αντικρούσει αυτόν τον σφετερισμό.
***
Ο Αλαίν Πολικάρ, agrégé κοινωνικών επιστημών και διδάκτωρ πολιτικών επιστημών, είναι ερευνητής-εταίρος στο Κέντρο Πολιτικών Ερευνών (CEVIPOF) του Ινστιτούτου Πολιτικών Επιστημών του Παρισιού. Έχει επίσης διδάξει στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Λιμόζ. Οι έρευνές του εντάσσονται στο πεδίο της πολιτικής θεωρίας και της πολιτικής φιλοσοφίας, με αντικείμενο κυρίως την κοινωνική δικαιοσύνη, τον ρατσισμό, το κοσμοπολιτισμό, τις σχέσεις κράτους και θρησκειών, και τον πολιτικό φιλελευθερισμό.
Στα βιβλία του συμπεριλαμβάνονται τα εξής:
– L’universalisme en procès
– L’inquiétante familiarité de la race: Décolonialisme, intersectionnalité et universalisme
– Cosmopolitisme ou barbarie
– Le libéralisme politique expliqué aux jeunes gens
– Ronald Dworkin ou la valeur de l’égalité
– Le libéralisme politique et son avenir
– La justice sociale: Les enjeux du pluralisme
Από τις εκδόσεις Πόλις κυκλοφορεί επίσης το βιβλίο των Jean-Yves Pranchère και Justine Lacroix «Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι, άραγε, μόνο για τους αφελείς;» (μετάφραση: Δημήτρης Τσαραπατσάνης).
Clara Serra
Η θεωρία της συναίνεσης
μετάφραση: Ειρήνη Οικονόμου
Η έννοια της συναίνεσης στη σεξουαλική πράξη είναι αναγκαία, αλλά όχι επαρκής. Το «ναι» δεν αρκεί. Πρέπει να υπάρχει πάντοτε η πραγματική δυνατότητα του «όχι», ανεξαρτήτως του τι πιθανόν να συμφωνήθηκε πριν ή τού αν μια σεξουαλική σχέση έχει ήδη ξεκινήσει. Η όποια συναίνεση πρέπει να είναι δυνατόν να ανακαλείται ανά πάσα στιγμή. Κλασικό ιστορικό παράδειγμα: η συναίνεση στον γάμο είναι έγκυρη μόνο όταν αναγνωρίζεται η δυνατότητα του διαζυγίου.
Η νεοφιλελεύθερη άποψη του συμβολαίου, που θεωρεί ότι το «ναι» είναι αρκετό, στηρίζεται στην υποτιθέμενη ισότητα των συμβαλλομένων μερών, που προϋποθέτει την τυπική δυνατότητα του «όχι». Είναι, όμως, έτσι; Οι γυναίκες πολύ συχνά εγκλωβίζονται στη μέγγενη πολλαπλών ανισοτήτων (υλικών, οικονομικών, κοινωνικών, συζυγικών), πράγμα που καθιστά δύσκολη και αμφίβολη τη δυνατότητα της άρνησης. Επιπροσθέτως, υποστηρίζει η συγγραφέας, πρέπει να απαλλαγούμε από την ψευδαίσθηση ότι η συναίνεση ταυτίζεται με τη σεξουαλική επιθυμία. Η επιθυμία δεν είναι ούτε το τρελό άλογο που πρέπει να υποτάξουμε, ούτε η μακάρια εκδήλωση ενός πνεύματος απελευθέρωσης. Η επιθυμία είναι κάτι πολύπλοκο, αντιφατικό, ανορθολογικό, και πρέπει να αποδεχτούμε ότι μπορεί να υπάρχει διάσταση μεταξύ επιθυμίας και βούλησης. Μπορεί να επιθυμείς, αλλά να μη θέλεις. Και η εκδήλωση αυτής της άρνησης πρέπει να είναι πάντοτε δυνατή και να γίνεται πάντοτε σεβαστή.
***
Η Κλάρα Σέρα γεννήθηκε στη Μαδρίτη το 1982. Σπούδασε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης (UCM). Εργάστηκε στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Μέλος των Podemos, διετέλεσε μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του κόμματος, υπεύθυνη για τα θέματα ισότητας, φύλου και φεμινισμού, καθώς και βουλεύτρια στο περιφερειακό κοινοβούλιο της Μαδρίτης. Το 2019 αποχώρησε από τους Podemos και από το 2020 εργάζεται ως ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης (ADHOC), όπου και υποστήριξε τη διδακτορική της διατριβή.
Με τα έργα της προωθεί έναν πλουραλιστικό και συμπεριληπτικό φεμινισμό που συνδέεται με τα κοινωνικά κινήματα (φεμινισμός του 99%). Στα βιβλία της συμπεριλαμβάνονται τα:
– Leonas y zorras: Estrategias políticas feministas
– Manual ultravioleta: Feminismo para mirar el mundo
– Alianzas rebeldes: Un feminismo más allá de la identidad (επιμ.)
Στέφανος Δημητρίου
Η πολιτική σε κρίση
Σε αυτό το βιβλίο προσπαθώ να εξετάσω τα ουσιώδη γνωρίσματα μιας δημοκρατικής, μεταρρυθμιστικής Αριστεράς, η οποία σήμερα δεν υφίσταται ως ενιαίος πολιτικός φορέας, αλλά ως ρεύμα ιδεών και σύστημα αξιών, χωρίς συγκροτημένη και αυτοτελή πολιτική υπόσταση και οργανωτική διάπλαση. Μια τέτοια Αριστερά, όμως, για να υπάρξει και ως δημοκρατική και ως μεταρρυθμιστική, δηλαδή πραγματικά –και όχι ηχηρώς διακηρυκτικά– ριζοσπαστική, θα πρέπει να ξαναβρεί τη λαϊκότητά της, η οποία αντίκειται σε κάθε λαϊκισμό. Πρόκειται για κάτι πολύ δύσκολο. Και ακόμα πιο δύσκολο είναι να αποκατασταθεί η αυτονομία της πολιτικής. Σήμερα το κομματικό σύστημα εργάζεται στις χαραμάδες της πολιτικής. Η ίδια η πολιτική έχει πάψει να είναι το κέντρο αυτού του συστήματος. Το μείζον ζήτημα, όμως, σήμερα είναι η πολιτική, μεταρρυθμιστική ανασυγκρότηση της χώρας μας, αρχίζοντας από τη μεταρρύθμιση του πολιτικού συστήματος. Ποιες δυνάμεις της Αριστεράς, σήμερα, μπορούν να εκπονήσουν ένα συνεκτικό, ριζοσπαστικό, αλλά και πραγματιστικό ταυτόχρονα, σχέδιο μιας τέτοιας μεταρρυθμιστικής ανασυγκρότησης; Αυτό νομίζω –και θα προσπαθήσω να δείξω, σε αυτό το βιβλίο– ότι είναι το πολιτικό καθήκον της δημοκρατικής Αριστεράς. Τα παραπάνω δεν τα συναρτώ με την επίτευξη ενός τελικού, ιστορικού στόχου, αλλά με έναν αναστοχασμό για το πώς μπορούμε να συγκροτούμε τον εαυτό μας, μαζί με τους άλλους –και όχι εναντίον τους και σε βάρος τους– στη δημόσια σφαίρα. Η αξιακή ανατίμηση της δημόσιας σφαίρας αποτελεί προϋπόθεση για να μπορούμε να είμαστε μαζί. Αλλά, για να είμαστε μαζί, θα πρέπει να αναγνωρίσουμε την αντιπροσωπευτική δημοκρατία –με κοινωνική δικαιοσύνη και έναν «οικολογικό πατριωτισμό»– ως τον τόπο της πολιτικής μας συνύπαρξης, αλλά και διαφοροποίησης. Το «Εμείς» της δημοκρατίας προϋποθέτει πρωτίστως την ηθικοπολιτική και αξιακή μας αυτοσυγκρότηση, στη δημόσια σφαίρα της δημοκρατίας.
Στ. Δ.
***
Ο Στέφανος Δημητρίουγεννήθηκε το 1968 στην Αθήνα. Είναι Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου, όπου διδάσκει Πολιτική Φιλοσοφία. Το ερευνητικό-συγγραφικό και το διδακτικό του έργο εκτείνεται στην αρχαία ελληνική, τη νεότερη, καθώς και τη σύγχρονη Πολιτική Φιλοσοφία, καθώς και στη Θεωρία της Δημοκρατίας. Διετέλεσε μέλος της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού Ο Πολίτης και είναι μέλος του Δ.Σ. του Ιδρύματος Σάκη Καράγιωργα. Από το 2000, ασχολείται συστηματικά με την κριτική βιβλίου, δημοσιεύοντας κριτικά κείμενα στον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο.
Άλλα έργα του:
• Le conflit de la modernité: Formes et limites de la critique postmoderne de la raison, Septentrion Presses Universitaires, Villeneuve d’ Asq, 2001, σελ. 260. • Θεμελίωση και ανασκευή. Επιχείρημα, νοηματική ταυτότητα και φιλοσοφική αξιολογία, Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», Αθήνα 2003, σελ. 210. • Ηθική και πολιτική. Δικαιολόγηση των πεποιθήσεων και πολιτική φιλοσοφία, Πόλις, Αθήνα 2008, σελ. 244. • Ελευθερία και κυριαρχία. Πολιτική ελευθερία και κυριαρχία στο τρίτο βιβλίο των Πολιτικών του Αριστοτέλη, Πόλις, Αθήνα 2016, σελ. 225. • Η πολιτική στον Πολιτικό του Πλάτωνα, ΜΙΕΤ, Αθήνα 2016, σελ. 379. • Ο ελεύθερος άνθρωπος. Ο πολιτικός ανθρωπισμός και η «πολιτική μηχανή» του Ζαν-Ζακ Ρουσσώ, Πόλις, Αθήνα 2021, σελ. 608. • Πλάτωνος, Πολιτικός, εισαγωγή-μετάφραση-ερμηνευτικά σχόλια Στέφανος Δημητρίου, ΜΙΕΤ, Αθήνα 2024, σελ. 475.
Από τις εκδόσεις Πόλις κυκλοφορούν τα βιβλία του:
Ο ελεύθερος άνθρωπος και Ελευθερία και κυριαρχία. Πολιτική ελευθερία και κυριαρχία στο τρίτο βιβλίο των Πολιτικών του Αριστοτέλη.
Θανάσης Μήνας
Black Power
«Χρειαζόμαστε περισσότερη Δύναμη. Μαύρη Δύναμη!»
Το βιβλίο αυτό παρακολουθεί τα αφροαμερικανικά κινήματα από τους πρώτους υπέρμαχους της κατάργησης της δουλείας, τους λεγόμενους Abolitionists, στο Black Power των 60’s και από εκεί έως το πρόσφατοBlack Lives Matter.
Το «κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα» δεν είναι ενιαίο· είναι ένα πολυπλόκαμο άθροισμα κινημάτων, που διακρίνονται μεταξύ τους ανάλογα με την ιδεολογία, τις πρακτικές, τις θρησκευτικές πεποιθήσεις και τους επιμέρους στόχους που βάζουν στο τραπέζι της συζήτησης.
Το βιβλίο εστιάζει στις προσωπικότητες που τέθηκαν στην εμπροσθοφυλακή αυτών των κινημάτων. Όχι κατ’ ανάγκη επειδή ήταν χαρισματικές· οι μεμονωμένες προσωπικότητες λειτουργούν περισσότερο ως οδοδείκτες, ως συμβολικοί αντιπρόσωποι των συλλογικών αγώνων ενός καταπιεσμένου λαού.
Πάντα υπό το πρίσμα του Black Power, το βιβλίο αυτό μιλάει για πρώιμες φεμινίστριες όπως η Ida B. Wells, αμπολισιονιστές όπως ο Frederic Douglas, ερμηνεύτριες του blues που διεκδίκησαν τη σεξουαλική τους ελευθερία όπως η Bessie Smith, πρωτοπόρους συνδικαλιστές όπως ο A. Philip Randolph, νομικούς όπως η Pauli Murray, διανούμενους όπως ο W. E. B. Du Bois, ο Langston Hughes και ο James Baldwin, παναφρικανιστές όπως ο Marcus Garvey, δημοσιογράφους όπως η Ella Baker, πρωτοπόρους ΛΟΑΤΚΙ ακτιβιστές όπως ο Bayard Rustin, ακτιβιστές της Πολιτικής Ανυπακοής όπως η Rosa Parks, εκπαιδευτικούς όπως ο Medgar Evers, μαρξίστριες όπως η Angela Davis, πολιτικοποιημένους ιερείς όπως ο Jesse Jackson, αθλητές που ήρθαν σε σύγκρουση με το κατεστημένο όπως ο Muhammad Ali ή οι Tommie Smith και John Carlos, οξυδερκείς συγγραφείς όπως ο Ralph Ellison, η Toni Morrison ή ο John Edgar Wideman, ριζοσπάστες μουσικούς της jazz όπως ο John Coltrane ή ο Archie Shepp και της soul όπως ο Curtis Mayfield, κινηματογραφιστές όπως ο Spike Lee· αναφέρεται επίσης σε κινήματα όπως ο παναφρικανισμός ή η Αναγέννηση του Χάρλεμ, σε πασιφιστικές θρησκευτικές συσπειρώσεις όπως η Southern Christian Leadership Conference, φοιτητικές ενώσεις όπως η Student Nonviolent Coordinating Committee και σε μαχητικές οργανώσεις όπως το Black Panther Party.
Στον πυρήνα του βιβλίου ξεδιπλώνεται η διαλεκτική σχέση (και όχι απλώς αντιπαράθεση) ανάμεσα στον Martin Luther King και στον Malcolm X· η μεταξύ τους διαλεκτική ώθησε το κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα στο απώγειό του, την περίοδο από τα μέσα της δεκαετίας του 1950 έως το τέλος της δεκαετίας του 1960.
Στη συγχρονία, η αγωνιστική κουλτούρα που κληροδότησε το Black Power στο Black Lives Matter παραμένει πάντα ζωντανή, σαν φλόγα που σιγοκαίει· όσο συνεχίζονται οι φυλετικές και ταξικές ανισότητες και η αστυνομική βία, απειλεί και πάλι να θεριέψει.
Right On!
***
Ο Θανάσης Μήνας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1971. Σπούδασε δημοσιογραφία. Παρουσιάζει εκπομπές στο ραδιόφωνο και αρθρογραφεί κυρίως για θέματα σχετικά με τη μουσική και το βιβλίο. Κείμενά του έχουν δημοσιευθεί στις εφημερίδες Αυγή (ένθετο Αναγνώσεις), Εποχή (ένθετο Εποχή των Βιβλίων) και Athens Voice, στα περιοδικά Ποπ + Ροκ, Jazz + Τζαζ, Διαβάζω, Fractal Press, Zoo, Οξύ, Γαλέρα, Πολάρ και στα ηλεκτρονικά περιοδικά Ο Αναγνώστης, ΧΡΟΝΟΣ, The Zone και Avopolis.gr. Έχει συνεργαστεί με τους ραδιοφωνικούς σταθμούς Rock Fm, Ρόδον 94,4 και Εν Λευκώ. Από το 2008 μέχρι σήμερα, με εξαίρεση το διάστημα 2023-2024, παρουσιάζει στον ραδιοφωνικό σταθμό 105,5 Στο Κόκκινο την εκπομπή «Inner City Blues» (από το ομώνυμο κομμάτι του Marvin Gaye), που ήταν κατά κύριο λόγο αφιερωμένη στην αφροαμερικανική μουσική (blues, jazz, soul) και κουλτούρα. Από τις εκδόσεις Πόλις κυκλοφορεί επίσης το βιβλίο του Για τον Pynchon (2023), συλλογή δοκιμίων με θέμα τα έργα του Αμερικανού συγγραφέα Thomas Pynchon.
Μικέλα Χαρτουλάρη
Polaroid για την Ελλάδα
Οι Polaroid για την Ελλάδαείναι ένα πολυφωνικό αφήγημα για την ελληνική περιπέτεια και τις προοπτικές της, με ορόσημα το «Εικοσιένα», τη «Μεταπολίτευση» και το σκοτεινό παρόν. Εξήντα μία ματιές με ειδικό βάρος και εμπειρία παρατηρούν με τηλεσκόπιο ή μικροσκόπιο την κοινωνία στην Ελλάδα, 61 φωνές αφουγκράζονται και αποκρυπτογραφούν το σήμερα και το χτες με αγωνία για το αύριο.
Πώς θα μπορούσε να είναι η επόμενη μέρα για την χώρα; Τι είδους αλλαγές θα άντεχε η ελληνική κοινωνία; Τι σημαίνει το ότι μπήκαμε στην εποχή της «πολυκρίσης»; Ποια είναι τα μεγάλα ταμπού στην Ελλάδα; Ποιος είναι ο ρόλος της οικογένειας σε σχέση με τη σεξουαλική βία; Τι βιώνει η δεύτερη γενιά μεταναστών; Πώς εξελίχθηκε το ΛΟΑΤΚΙ+ κίνημα σε αιχμή του δόρατος για τα ανθρώπινα δικαιώματα; Είναι επαρκής η νομοθεσία για την αντιμετώπιση της διαφθοράς; Έχει τους πόρους η χώρα για να διεκδικήσει επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας; Υπάρχει σενάριο σωτηρίας για την κλιματική κρίση; Έχει ηττηθεί ο κοινοβουλευτισμός; Ποιο είναι το πρόταγμα για το αύριο; Ποιους ενδιαφέρει η συζήτηση για τα «Γλυπτά του Παρθενώνα»; Αρχαιότητες ή ανάπτυξη; Ήταν «Επανάσταση» το Εικοσιένα ή «Πόλεμος Ανεξαρτησίας»; Γιατί είναι κρίσιμο να εστιάσουμε στην «ιστορία του παρόντος»; Μπορούμε να μιλήσουμε για κοινή κοινωνία σήμερα; Ποιο είναι το βασικό γνώρισμα της κουλτούρας της Μεταπολίτευσης; Γιατί είναι δύσκολο στοίχημα η εκπαίδευση; Έχει κανονικοποιηθεί ο ακροδεξιός λόγος; Πώς εξελίσσεται ο ρόλος των διανοούμενων στη δημόσια σφαίρα; Διαμορφώνει συνειδήσεις η πεζογραφία; Συζητά η νεολαία για την επανάσταση; Έχει πράγματι μετατοπιστεί η Ελλάδα ιδεολογικά, αξιακά και πολιτισμικά;
Όλες οι συνομιλίες που συνθέτουν τις Polaroid για την Ελλάδα και καθεμία χωριστά, εξετάζουν προσωπικές και συλλογικές περιπέτειες, εστιάζουν σε δύσκολες αλήθειες, εξερευνούν ενοχλητικά ζητήματα, εντοπίζουν αδυναμίες και παίρνουν θέση στα τεκταινόμενα. Για την κοινωνία, την οικονομία, την πολιτική, την κουλτούρα, την ιστορία, το κράτος, την παιδεία, την υγεία, τα δικαιώματα, τις ελευθερίες κ.ο.κ. Η ελληνική πραγματικότητα προβάλλει ανάγλυφη. Μια πραγματικότητα που ίσως θα μπορούσε να αλλάξει καθώς βαδίζει προς το μέλλον.
Στις Polaroid για την Ελλάδα η Μικέλα Χαρτουλάρη συζητά με εξήντα ένα πρόσωπα από όλες τις γενιές. Είναι οι:
Αθηνά Αθανασίου, Αριστείδης Αντονάς, Σοφία Βιδάλη, Πολυμέρης Βόγλης, Γιάννης Βούλγαρης, Έφη Γαζή, Ελένη Γιαννακάκη, Νίκος Γιαννόπουλος, Θεόδωρος Γρηγοριάδης, Άντζελα Δημητρακάκη, Μάρω Δούκα, Θάλεια Δραγώνα, Παναγιώτης Ευαγγελίδης, Σταύρος Ζουμπουλάκης, Σουκρού Ιλιτζάκ (Sukru Ilicak), Αλεξάνδρα Ιωαννίδου, Ακρίτας Καϊδατζής, Μάρω Κακριδή-Ferrari, Βασίλης Κάλφας, Κωστής Καρπόζηλος, Μπρους Κλαρκ (Bruce Clark), Κωστής Κορνέτης, Γεράσιμος Κουζέλης, Κώστας Κωστής, Σάσα Λαδά, Αλέκος Λεβίδης, Πέτρος Λινάρδος-Ρυλμόν, Χρήστος Λούκος, Νίκος Μαραντζίδης, Παυλίνα Μάρβιν, Κατερίνα Μάτσα, Αργύρης Μπακιρτζής, Νίκος Μπελαβίλας, Ρίκα Μπενβενίστε, Λέντη Μπιλάλι (Enkeled-Ledi Bilali), Παντελής Μπουκάλας, Ιωάννα Μπουραζοπούλου, Ηλίας Νικολακόπουλος, Λεωνίδας Οικονομάκης, Γιάννης Παλαβός, Παναγής Παναγιωτόπουλος, Κωστής Παπαϊωάννου, Δημοσθένης Παπαμάρκος, Ανδρέας Πετρουλάκης, Βασιλική Πέτσα, Σταύρος Πετσόπουλος, Δημήτρης Πλάντζος, Γιώργος Πλειός, Δημήτρης Πλουμπίδης, Αντώνης Ρέλλας, Μαρίκα Ρόμπου-Λεβίδη, Εύα Στεφανή, Άρης Στυλιανού, Δημήτρης Τζιόβας, Μαρία Τσαντσάνογλου, Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, Νίκος Χαραλαμπίδης, Κωστής Χατζημιχάλης, Δημήτρης Χριστόπουλος, Χρήστος Χρυσόπουλος, Μανώλης Yinka.
***
Η Μικέλα Χαρτουλάρη είναι δημοσιογράφος. Έχει εργαστεί στα Νέα και στην Εφημερίδα των Συντακτών.
