Τελεία

Αλέξανδρος Κάσσης, «Τελεία» – Ένας χειμαρρώδης μονόλογος*

(*που ίσως έχεις κάνει, ή θα κάνεις καποια στιγμή στη ζωή σου!)

Κάθε φορά που έπιανα να γράψω για το βιβλίο του Αλέξανδρου Κάσση που έχει αντί τίτλου στο λιτό λευκό του εξώφυλλο μια «Τελεία», σκόνταφτα σε προσωπικές συναισθηματικές εξάρσεις που αναπόφευκτα γενιόντουσαν την πρώτη και τη δεύτερη φορά που το διάβασα.
Τώρα το έχω στο σάκο μου και σε κάποια διαλείμματα, νεκρές ώρες, ακόμη και στην κίνηση της Άθηνας, αυτή την αφόρητη κίνηση, το βγάζω και το ανοίγω τυχαία, και διαβάζω λίγες σειρές.

Θυμάσαι το τραγούδι της Πρωτοψάλτη/Κραουνάκη/Νικολακοπούλου, τη «Δουλειά»; Εκεί ένα πρόσωπο απευθυνόταν στο άλλο και αναρωτιόταν πώς θα ήταν η μέρα, η σχέση τους αν αναγκαστικά ήταν συνεχώς μαζί. Η προτροπή «μην πας μια μέρα στη δουλεια» έτσι χωρίς λόγο, ή με χίλιους λόγους που δεν τολμάς να ομολογήσεις στον εαυτό σου πάντα μου ασκούσε μια ιδιαίτερη γοητεία.

Αυτός ήταν ο λόγος που ταυτίστηκα  τόσο πολύ με τον ήρωα του καινούργιου βιβλίου του πάντα ευρηματικού γραφιά Αλέξανδρου Κάσση που κυκλοφόρησε απο τις εκδόσεις «Ενύπνιο».

Το βιβλίο με μαγνήτισε από το απολύτως αφαιρετικό του εξώφυλλο. Μια τελεία, ένα σημείο, μια στιγμή. Ούτε καν το γράφει.
Κι όμως αυτό το μίνιμαλ εξώφυλλο ανοίγοντάς το σε βάζει σε έναν τόσο περίπλοκο και πολύβουο τόπο, το μυαλό του ήρωα που αποφασίζει να μην πάει στη δουλειά του και παράλληλα αρχίζει έναν μόνολογο, μια σπαρακτική αφήγηση της ζωής που έζησε, που ζήλεψε, που θέλει να ζήσει.
Όλα όσα μας κάνουν να κοιτάμε το ταβάνι και να μη θέλουμε να διακόψουμε την ιδιότυπη συνομιλία μας μαζί του, όταν σκεφτόμαστε «τα δικά» μας, είναι γραμμένα στο βιβλίο «Τελεία». Άλλωστε έτσι ξεκινάει η επαναστατημένη μέρα του ήρωα. Συνομιλεί με το ταβάνι του παίρνοντας την πρώτη απόφαση να μη σηκωθεί για τη δουλειά του. Το ταβάνι γίνεται ο «φίλος» που ακούει παραδομένος άνευ όρων τις ιστορίες μας/ του ήρωα μας. Ό,τι γυρίζει πίσω, ως αντίλογος, από μέσα του πηγάζει, και το ταβάνι με τη στωικότητα της ακινησίας και της απλοϊκότητάς του τα «αντιγυρίζει» και είναι σαν τα ακούς. Γιατί, κακά τα ψέμματα, έχει μεγάλη διαφορά να σκέφτεσαι πράγματα από το να τα λες φωναχτά – και εδώ όσοι έχει τύχει να επισκεφτείτε έναν Ψ το έχετε ανακαλύψει με τον καλύτερο τρόπο.

Ο ήρωας της πρωτοπρόσωπης αφήγησης του Αλέξανδρου Κάσση στην «Τελεία», στη στιγμή – ίσως ταιριάζει κι αυτή η λέξη για τίτλο –  που αποφασίζει να μιλήσει στον εαυτό του είμαστε όλοι μας ακόμη κι αν δεν εχουμε τολμήσει να πάρουμε εκείνη την απόφαση που αλλάζει τη ζωή μας, πράγμα που το καταλαβαίνουμε μόνο αφού την έχουμε πάρει. Μπορεί να είναι άντρας αλλά είναι βέβαιο ότι μιλάει το ίδιο και στις γυναίκες.
Ο συγγραφέας, προφανώς σπρωγμένος από τη δική του εσωτερική αντάρα, έγραψε αυτόν τον μονόλογο που περιγράφει την αντάρα του ήρωά του. Την εσωτερική φουρτούνα που κάνει τελικά κάθε άνθρωπο, σε κάποια στιγμή της ζωής του να πάρει αποφάσεις.

«Έτυχε» να διαβάσω το βιβλίο μετά από μια δική μου πολύ σοβαρή απόφαση που μου προσέφερε μια ανακούφιση που δεν την περίμενα, και διαβάζοντας το ένιωσα τόσο οικεία με την ψυχική κατάσταση του ήρωα. Τα εισαγωγικά στο «έτυχε», θέλω να τα εξηγήσω. Χωρίς να είμαι άνθρωπος που πιστεύει σε μεταφυσικά και άλλα, για τα βιβλία έχω μια εσωτερική δυσειδαιμονία ότι έρχονται και μας βρίσκουν όταν τα χρειαζόμαστε. Εκείνη τη στιγμή που θες να ταυτιστείς με κάποιον ήρωα, ηρωίδα, κατάσταση που δεν το ξέρεις πριν μπεις στις σελίδες του. Η «Τελεία» του Αλέξανδρου Κάσση είναι ένα κατ’ εξοχήν τέτοιο βιβλίο στη δική μου περίπτωση.

Κι ενώ είναι ένα βιβλίο που δεν έχει κεφάλαια, που σου δίνουν μια ανάσα γενικά κατά την ανάγνωση, ο συνεχής λόγος του ήρωα σε ταξιδεύει και δε σε αφήνει να κουραστείς αναγνωστικά. Είναι δε γεμάτο από μουσικές  και κινηματογραφικές αναφορές, σε συνεχή «διάλογο» με λογοτεχνικά έργα χωρίς την έπαρση του τύπου που μιλάει με τσιτάτα στην παρέα – τό ‘χεις ζήσει ε, μη μου πεις; Όλα όσα είναι γραμμένα προκύπτουν από τις διακυμάνσεις της διάθεσης του ανθρώπου που βρίσκεται στο κατώφλι εκείνων των αποφάσεσων που λέγαμε παραπάνω. Δεν ξέρω αν μπορώ να μιλήσω για κυκλοθυμία του ήρωα. Νομίζω ότι αν και η αφήγηση του περνάει απο «σαράντα κύματα» είναι εντούτοις απολύτως λογική. Από το «ταβάνι» μέχρι τα «πατώματα», από το φως μέχρι το σκοτάδι η διάθεσή μας, όπως και του ήρωα είναι ένας καθρέφτης που δεν τολμάμε πάντα να τον κοιτάξουμε.

«Είμαστε ανένδοτοι όταν όταν στεκόμαστε μπροστά στον καθρέφτη μας», αναφέρει ο ήρωας και μετά μιλάει για τις ήττες μας. Και αυτή φράση έχει μείνει τόσο βαθιά χαραγμένη στο κεφάλι μου, εμένα που δεν θυμάμαι τίποτα γενικώς – σε βαθμό που κάποτε είχα ζητήσει να κάνω τεστ για πιθανή άνοια.

Και την ίδια ώρα που διαβάζεις κάτι τόσο βαθιά προσωπικό, ο Κάσσης έχει καταφέρει να μιλήσει για τα μεγάλα θέματα της εποχής μας με έναν λόγο τελικά είναι πολιτικός και ξεφεύγει από τα περιχακαρωμένα προσωπικά όρια του ήρωά του. Η «Τελεία» είναι ένα βιβλίο για κάθε άνθρωπο που αποφασίζει να βάλει κάτω τι έχει ζήσει, τι θέλει να ζήσει, τι τον ενοχλεί, τις ενοχές, τις αντοχές, τα θέλω και τα γιατί του. Τα λάθη και τα επιτεύγματά του.

Ποιος είναι τελικά ο καθένας μας, και ο ήρωας του βιβλίου; Είμαστε εμείς, με ό,τι σημαίνει αυτό, ή αυτό που οι άλλοι έχουν ως εικόνα για εμάς/ήρωα; Και, οφείλουμε να κάνουμε κάτι γι’ αυτο; …

Είμαι βέβαιος ότι σε επόμενες αναγνώσεις θα γεννηθούν κι άλλες σκέψεις, και ίσως κάποια μέρα να ξαναγράψω αυτό το κείμενο, που σίγουρα δεν είναι κριτική βιβλίου. Είναι όμως ο δικός μου διάλογος με έναν ήρωα που ταυτίστηκα τόσο πολύ μαζί του!

Γιάννης Καφάτος

ΥΓ1. Πολύ θα ήθελα να δω ως θεατρικό μονόλογο αυτό το έργο. Σε αντίθεση με τον συγγραφέα – που σε μια κουβέντα μας μου είπε ότι το έχει πλήρως στο μυαλό του –  ακόμη δεν μπορώ να το συνδέσω με τον ηθοποιό που θα μπορούσε να ενσαρκώσει αυτόν τον ήρωα! Σίγουρα όμως υπάρχει!

ΥΓ2. Από το Facebook του Αλέξανδρου Κάσση:
Την «Τελεία» (Εκδόσεις Ενύπνιο), μεταξύ άλλων, την διατρέχουν αρκετά τραγούδια και οι στίχοι τους. Μελωδίες και λέξεις που συμμετέχουν και αυτές με τον τρόπο τους στην ιστορία, στην ακολουθία των σκέψεων, στην δημιουργία ονείρων και στην αναζήτηση της όποιας συνέχειας και ουτοπίας.

Για όσους λοιπόν ενδιαφέρονται για αυτήν την παράλληλη -με την ανάγνωση- προσέγγιση της «Τελείας», μέσα από την ατμόσφαιρα που δημιουργούν αυτές οι μελωδίες και οι στίχοι, έχω ετοιμάσει στο Spotify μια σχετική playlist με όλα αυτά τα τραγούδια σε σειρά τυχαία -γιατί η σειρά δεν παίζει κανέναν ρόλο- (εκτός δυστυχώς από κάνα-δυο που δεν υπάρχουν στο Spotify). Κάποια αναφέρονται ευθέως, κάποια εμμέσως, γκελάροντας με την ιστορία και το κείμενο, και κάποια άλλα συνδέονται με καλλιτέχνες που αναφέρονται, συμβάλλοντας όμως σημαντικά κατά την γνώμη μου στο κλίμα του βιβλίου.

Όσοι δεν έχουν πρόσβαση στην παραπάνω αναφερόμενη playlist ή απλά δεν θελήσουν να την ακούσουν για τον οποιονδήποτε λόγο, δεν χάνουν απολύτως τίποτα από το κείμενο και αυτό που θέλει να πει.

Καλή ακρόαση και καλή ανάγνωση!

https://open.spotify.com/playlist/0WbNjyZpahuKiXUHlrWr3q…

Σχόλια

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Διαβάστε ακόμα

Scroll to Top