Ξεκίνησα να διαβάζω το καινούργιο βιβλίο του Jonathan Coe, «Η απόδειξη της αθωώτητάς μου» (Εκδόσεις Πόλις) και σελίδα τη σελίδα έψαχνα να δω αν ο συγγραφέας είναι εκεί γύρω και με κοιτάζει αυτάρεσκα παρατηρώντας τις εκφράσεις μου που άλλαζαν από το μειδίαμα στο γέλιο, την περισυλλογή και την αγωνία. Είναι τόσο σουρεαλιστικός ο τρόπος του που γιατί να μην ήταν σε μια γωνιά και ο ίδιος να μου κάνει πλάκα.
Μόνο «αστείο» βεβαίως δεν είναι ένα βιβλίο γραμμένο με μια μοναδική μαεστρία, που κατέχει ο συγγραφέας, και μας παίρνει μαζί του σε ένα μοναδικό ταξίδι που η πολιτική, το παρελθόν, οι κοινωνικοί κραδασμοί, η ιστορία και φυσικά το έγκλημα, ο δράστης και το αίτιο είναι παρόντα και μαγεύουν τον αναγνώστη.
Δεν είμαι ρέκτης του έργου του Coe, έχω διαβάσει στο παρελθόν το «Τι ωραίο πλιάτσικο» και μου είχε αρέσει πολύ. Απλώς στη συνέχεια δεν έτυχε να τον παρακολουθήσω. Ωστόσο η ανάγνωση του καινούργιου του μυθιστορήματος είναι εξίσου φιλική στον περιστασιακό αλλά νομίζω και στον φανατικό αναγνώστη του συγγραφέα.
Παρά το γεγονός ότι συχνά αναγκάζομαι να κρατάω σημειώσεις για να μην χάνομαι στα πρόσωπα ενός έργου, ο Coe καταφέρνει να μας κάνει μέρος του πολυπρόσωπου σύμπαντος που έχει κουρδίσει ώστε να εξυπηρετούν την ιστορία που θέλει να μας μεταδώσει.
Και ερχόμαστε τώρα στην «ιστορία». Είναι μια πολιτική νουβέλα, μια κοινωνική σάγκα, ένα τυπικά βρετανικό «who done it» αστυνομικό; Είναι μια πολιτική σάτιρα; Είναι μια καταγγελία για την κατάλυση του κοινωνικού κράτους της πάλαι ποτέ κραταιάς Βρετανικής Μοναρχίας;
Η απάντηση, σύμφωνα με τα δικά μου αναγνωστικά γούστα: «Η απόδειξη της αθωώτητάς μου» μάλλον πρόκειται για το βιβλίο της χρονιάς – κι ας είμαστε ακόμη στην αρχή της.
«Η απόδειξη της αθωώτητάς μου» είναι ένα κομψοτέχνημα ύφους, διαλόγων, ιστοριών, παράλληλων ιστοριών, γεμάτο ενσυναίσθηση – από τη πλευρά του συγγραφέα – για ό,τι συμβαίνει γύρω μας σήμερα.
Ο Jonathan Coe είναι ένας flaneur του ύφους που περιδιαβαίνει τα λογοτεχνικά είδη και υφαίνει μικροϊστορίες που τελικά συμβάλλουν στην αναγνωστική απόλαυση.
Η μεταφράστρια του βιβλιου, Άλκηστις Τριμπέρη έχει καταφέρει έναν άθλο αφού μας βάζει στο σύμπαν των ηρώων, των παράπλευρων ιστοριών, της αλλαγής του στιλ και της αφήγησης του συγγραφέα, κρατώντας μας πάντα ασφαλείς και στην ίδια εγρήγορση που επιβάλει η γραφή του Jonathan Coe.
Φαντάζομαι την Ολίβια Κόλμαν να παίζει το ρόλο της λίγο πριν τη σύνταξη αστυνομικίνας που πίνει τα κρασάκια της, λατρεύει το καλό φαγητό – παραπέμποντας και σε ήρωες του μεσογειακού νουάρ και παράλληλα να στέκεται στην ουρά με το καλάθι του πικνικ για υποβάλλει τον τελευταίο ασπασμό στην Ελισσάβετ που πεθαίνει στην αρχή του μυθιστορήματος. Σίγουρα θα διάλεγα τη Σελένα Γκόμεζ για να παίζει μια από τις δύο φοιτήτριες, μάλλον τη Φιλ. Ο Ντόναλντ Σάδερλαντ είναι ο καθηγητής-συγγραφέας – αν παρακάμψουμε τη λεπτομέρεια ότι δεν ζει πια.
Αλλά δεν έχουν σημασία οι δικές μου προσπάθειες να γίνω υπεύθυνος casting.
Σημασία έχει ότι η ιστορία του «Η απόδειξη της αθωώτητάς μου» έχει πλήθος χαρακτήρων τόσο αβίαστα δομημένων, που ως πραγματικοί άνθρωποι ενεργούν άλλοτε εντός κι άλλοτε εκτός λογικής, όπως ακριβώς θα έκανε ένας άνθρωπος.
Πού αρχίζει η πραγματικότητα και που η φαντασία σε ένα μυθιστόρημα; Ε, αν διαβάστε το καινούργιο βιβλίο τoy Jonathan Coe, «Η απόδειξη της αθωώτητάς μου» ίσως καταλήξετε κι εσείς στο συμπέρασμα ότι δεν έχει καμία σημασία όταν διαβάζεις κάτι τόσο σπουδαίο!
Γιάννης Καφάτος
ΥΓ: Την Τρίτη 29 Απριλίου ο Jonathan Coe θα βίσκεται στην Αθήνα στην εκδήλωση για το βιβλίο του στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Αίθουσα Γιάννης Μαρίνος). Θα συζητήσει για την «απόδειξη της αθωώτητάς μου» με τις: Άννυ Μαρακάκη, Σταυρούλα Παπασπύρου, Βασιλική Πέτσα και Άλκηστη Τριμπερη
