31/01/2023

«Αρτώ/Βαν Γκογκ»: Μάθημα υποκριτικής στο Υπόγειο του Κουν  

Γράφει η Γιώτα Δημητριάδη

«Αρτώ/Βαν Γκογκ»

Ο Αντονέν Αρτώ (1896-1948) υπήρξε ηθοποιός, ποιητής, σκηνοθέτης, συγγραφέας, σκηνογράφος, ενδυματολόγος και θεωρητικός του θεάτρου. Ήταν εκείνος που συνέλαβε την ιδέα του «Θεάτρου της Σκληρότητας» (Theatre de la Cruaute), όπου οι ηθοποιοί «επιτίθενται» στις αισθήσεις των θεατών και τους κάνουν να εκφράσουν τα αισθήματα που κρύβουν στο υποσυνείδητό τους. Η θεωρία του επηρέασε το Θέατρο του Παραλόγου και ιδιαίτερα τα έργα των Ζενέ και Μπέκετ. Τι σχέση όμως μπορεί να έχει ο Αρτώ με τον δημοφιλή Ολλανδό ζωγράφο, Βίνσεντ βαν Γκογκ (1853-1890);  

Οι δύο άνδρες, προφανώς, δεν συναντήθηκαν ποτέ, αλλά οι βίοι τους είχαν πολλά κοινά, με πρώτο από όλα τη μάχη τους με την ψυχική νόσο και τον εγκλεισμό τους στα ψυχιατρεία. Το έργο και των δύο αναγνωρίστηκε μετά τον θάνατό τους και οι μορφές τους έμελλε να επιδράσουν καταλυτικά στην ιστορία της τέχνης.  

Το 1947 μετά από μεγάλη ταλαιπωρία στο άσυλο Rodez, και με καρκίνο στο έντερο, ένα χρόνο πριν τον θάνατό του, ο Αρτώ γράφει το τελευταίο του δοκίμιο με τίτλο «Βαν Γκογκ, ο αυτόχειρας της κοινωνίας». Εκεί, κρυμμένος πίσω από το προσωπείο του σπουδαίου ζωγράφου, μιλάει για τον ίδιο του τον εαυτό και την υποκρισία της κοινωνίας.  

Η Ιόλη Ανδρεάδη  και ο Άρης Ασπρούλης εμπνέονται από αυτό και γράφουν τον θεατρικό μονόλογο «Αρτώ/Βαν Γκογκ». Ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο που φέρνει το θεατή αντιμέτωπο με τις παράλληλες ζωές των δύο καλλιτεχνών, ενώ, την ίδια στιγμή, κρούει τον κώδωνα σε μια κοινωνία που βρίσκεται, εδώ και πολλές δεκαετίες, σε χειμερία νάρκη. Φωτίζοντας με ουσιαστικό τρόπο το στίγμα της ψυχικής νόσου που έχει ηλικία αιώνων στη συλλογική συνείδηση. Και, πράγματι, ενώ οι θεραπείες και οι συμπεριφορές μας σχετικά με τις ψυχικές ασθένειες έχουν βελτιωθεί δραματικά μέσα στον 20ό και τον 21ο αιώνα, το στίγμα της ψυχικής υγείας δεν έχει εξαφανιστεί.

Στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης τον ρόλο του Αντονέν Αρτώ, ερμηνεύει ο Gene Gillette. Ο εξαιρετικός ηθοποιός του Μπρόντγουεϊ είναι γνωστός παγκοσμίως και από τις εμφανίσεις του σε δημοφιλείς σειρές  στις πλατφόρμες του NETFLIX, της DISNEY+ και του δικτύου του NBC και του CBS. Ήρθε στη χώρα μας αποκλειστικά για να ερμηνεύσει τον Αρτώ υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες της Ιόλης Ανδρεάδη σε μια παράσταση που κόβει την ανάσα.  

Δεν μπορείς παρά να υποκλιθείς στο αποτέλεσμα. Ο Gillette έχοντας στη φαρέτρα του ένα μείγμα ταλέντου και άψογης τεχνικής, καθηλώνει το θεατή από την πρώτη μέχρι την τελευταία φράση του. Είναι εντυπωσιακό το πώς ακροβατεί – ακόμα και κυριολεκτικά σε κάποια σκηνή της παράστασης- ανάμεσα στην παραφροσύνη της τρέλας και στις στιγμές διαύγειας του ήρωα. Δίνοντας ένα μάθημα για το τι θα πει «μέτρο» στην υποκριτική και πως τελικά αυτό είναι το κλειδί για κάθε σπουδαία ερμηνεία.  

Η σκηνοθεσία της Ιόλης Ανδρεάδη αξιοποιεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τον σπουδαίο ηθοποιό, επενδύοντας και στην αμεσότητά του, που ταιριάζει απόλυτα με τη συνθήκη της ομιλίας. Ο άδειος σκηνικός χώρος (σκηνογραφία- κουστούμια Δήμητρα Λιάκουρα) παραπέμπει στη σκηνή του θεάτρου, όπου πραγματοποιείται η φανταστική αυτή διάλεξη. Πάνω σ’ αυτόν η σκηνοθέτις παίζει, εξαιρετικά, με τους φωτισμούς του Σάκη Μπιρμπίλη, δίνοντας και μια άλλη διάσταση στην ιστορία, φέρνοντας σε πρώτο πλάνο το συνειδητό αλλά και το ασυνείδητο του ήρωα. Διακριτική και χωρίς να εκβιάζει το συναίσθημα η μουσική της Ερατώς Κρεμμύδα.  

*Το έργο «Αρτώ/Βαν Γκογκ» είναι το πρώτο μέρος της τριλογίας «THE ARTAUD TRILOGY» ακολουθούν η «Οικογένεια Τσέντσι» και το «Κόκκαλο» και οι τρεις παρουσιάζονται, αυτή τη φορά μαζί, στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης. Μάλιστα δύο διακεκριμένοι διεθνείς ομιλητές, ο Βρετανός Καθηγητής Joe Kelleher και η Αμερικανίδα καθηγήτρια και σκηνοθέτις Laura Tesman έρχονται στην Ελλάδα στις 21 και 22 Νοεμβρίου με αφορμή τις 2 τελευταίες παραστάσεις του πρότζεκτ στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης.

Γιώτα Δημητριάδη


Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*