Μετά την πολύ επιτυχημένη Δημοκρατία του Μπακλαβά, ο Ανέστης Αζάς και ο ίδιος θίασος ηθοποιών επέστρεψαν με μια τρομαχτικά επίκαιρη δουλειά.
Την Παρασκευή 19 Ιουλίου έκανε πρεμιέρα η νέα δραματουργία Σκυλιά των Ανέστη Αζά, Γεράσιμο Μπέκα και Μιχάλη Μητίδη, σε σύλληψη-σκηνοθεσία του Ανέστη Αζά. Νωρίτερα μέσα στη σεζόν είχαμε δει και το θέατρο-ντοκουμένο Romaland με θέμα τη ζωή των Ρομά στην Ελλάδα. Στα Σκυλιά, έχουμε στο επίκεντρο την ιστορία της κακοποίησης και του μαρτυρικού θανάτου του Όλιβερ στην Αράχωβα, που μονοπώλησε τα ΜΜΕ από τον Φεβρουάριο. Στην παράσταση του Ανέστη Αζά, ο σκύλος «βαφτίζεται» Τουίστ, ως μια έξυπνη διακειμενική αναφορά με τον Όλιβερ Τουίστ, ορφανού ήρωα που είχε αλήτικη ζωή.
Υπόθεση: Όταν σε μια τουριστική κωμόπολη ένας ανυπεράσπιστος σκύλος βρίσκεται άγρια δολοφονημένος, τα υπόλοιπα σκυλιά συνασπίζονται για να εξιχνιάσουν το έγκλημα και να βρουν τον ένοχο. Ποια εκδοχή είναι η αληθινή; Ήταν άνθρωπος ο δολοφόνος, όπως είχε ακουστεί αρχικά, ή το οικόσιτο ζώο έπεσε θύμα αγέλης άλλων, αδέσποτων σκύλων, όπως λέει το τελικό πόρισμα των αρχών; Στο νέο αυτό έργο, τα σκυλιά, που συμβολίζουν την ανιδιοτελή αγάπη, συνασπίζονται ενάντια στους ανθρώπους. Το περιστατικό κακοποίησης και θανάτωσης ενός αθώου ζώου γίνεται ο πυρήνας μιας παράστασης για τη σκληρότητα των ανθρώπων και ό,τι αυτή συνεπάγεται. Με αφετηρία μια αληθινή ιστορία και με όχημα τη μέθοδο του θεάτρου ντοκιμαντέρ, αναπτύσσεται στη σκηνή μια πολιτική αλληγορία γύρω από το ζήτημα της κοινωνικής βίας που εκδηλώνεται, ολοένα και περισσότερο, εναντίον των πλέον αδύναμων.
Η δραματουργία
Η σύλληψη του Ανέστη Αζά που κατέληξε σε μια πρωτότυπη δραματουργία από τον ίδιο, τον Γ. Μπέκα και τον Μ. Πητίδη είναι μια ξεχωριστή και φρέσκια πρόταση που εφορμάται από τους αριστοφανικούς ήρωες στους Όρνιθες και την πραγματική ιστορία του Όλιβερ. Καταρχάς, είναι αρκετά αξιέπαινο και τολμηρό να δημιουργήσουν μια θεατρική παράσταση με αφορμή ένα τόσο πρόσφατο και αμφιλεγόμενο περιστατικό όπως αυτό που συνέβη στην Αράχωβα. Αρχικά, η Αστυνομία -σίγουρα υποκινούμενη από πολιτικά συμφέροντα- προσπάθησε να το «φορτώσει» σε αγέλη σκύλων, αλλά η νεκροψία έδειξε πως ο θάνατος του χάσκι έγινε από μεταλλική λαβή, μάλλον από το φτυάρι του θύτη. Το κείμενο της παράστασης είναι έντονα αλληγορικό, χιουμοριστικό στα όρια του… κυνικού και βαθιά τραγικό στον πυρήνα του. Οι ατάκες ρέουν και χτυπούν κατευθείαν στο κόκκαλο, ενώ ταυτόχρονα έχουν έντονα συνυποδηλωτικό χαρακτήρα.
Για παράδειγμα, στην αρχή όπου εμφανίζεται ένας μάτσο Ελληναράς για να πει ότι στο χωριό τους δεν κακοποιούν ζώα κλπ και ότι η κοινωνία έχει σημαντικότερα προβλήματα, ένιωθες την δυσωδία της ελληνικής επαρχίας που συγκαλύπτει εγκλήματα όπως κακοποιήσεις ζώων, έμφυλη και ενδοοικογενειακή βία καθώς και συμπεριφορές που θέτουν σε κίνδυνο κάθε είδους ζωής. Ο σκύλος… dogfluencer με την ρηχή και κομπαστική συμπεριφορά καυτηρίαζε επιτυχώς όλους εκείνους τους αυτό-χρισμένους influencers. Το τηλεδικαστήριο στο τέλος της μυθοπλασίας που στοχεύει σε «rebranding» του χωριού, θυμίζουν όλα εκείνα τα πλυντήρια συνειδήσεων από εκπομπές όπως αυτές που παρουσιάζουν η Στεφανίδου και η Κουτσελίνη.
Μια άλλη ενδιαφέρουσα επιλογή των συγγραφέων του έργου είναι η συμπερίληψη του πρώτου πρωθυπουργικού σκύλου, του Πίνατ (Peanut), ως αντίστιξη των ταλαιπωρημένων και διωκόμενων αδέσποτων. Από το 2021 στην Ελλάδα υπάρχει ο τίτλος του πρωθυπουργικού σκύλου που διαθέτει μάλιστα και δικό του σπίτι, και αυτός δεν είναι άλλος από τον Πίνατ που υιοθετήθηκε από φιλοζωική δομή. Ο πραγματικός Πίνατ έχει δαγκώσει μάλιστα και Υπουργό, ενώ στο έργο Σκυλιά ο Κομισάριο του άθελά του προκαλεί τον θάνατο ενός αρχαιολάτρη. Συνειρμικά σκεφτήκαμε τον θάνατο του δημοσιογράφου του BBC στη Σύμη.
Η όμορφη σκύλα (την υποδύεται η Μαρία Πετεβή) που λειτουργεί ως αναπαραγωγική μηχανή που γεννά σκυλιά ράτσας τα οποία εμπορεύεται το αφεντικό της, παρέπεμπε στην μεγάλη συζήτηση που άνοιξε φέτος για τις παρένθετες μητέρες. Νομίζω και ο χαρακτήρας του… Μεγάλου Αλέξανδρου, του ευνουχισμένου σκυλίσιου συντρόφου του Κ9, είναι μια αναφορά στους ομοφυλόφιλους που επιδιώκουν έναν ομόφυλο γάμο και τεκνοθεσία. Από κυνική συνέλευση σε κυνική συνέλευση, το κείμενο Σκυλιά, συμπεριέλαβε όλη την ελληνική παθογένεια της τελευταίας τετραετίας χωρίς καν να το καταδείξει.
Με αυτόν τον τρόπο ο Ανέστης Αζάς και η ομάδα του δημιούργησαν μια άκρως πολιτική παράσταση «ντοκουμέντο» χωρίς πολιτικά τσιτάτα και εύκολους παραλληλισμούς, αλλά με την ευφάνταστη αλληγορία των σκύλων.
Στην σκηνική συνθήκη καθοριστικό ρόλο έπαιξε η κινησιολογία των ηθοποιών με την εξάσκηση σε κίνηση ζώων από τον ηθοποιό Κωνσταντίνο Μωραΐτη που ενσαρκώνει τον «Μέγα Αλέξανδρο». Οι ηθοποιοί εμφανίζονται ως σκυλιά, με μια έντονη σωματική γλώσσα είτε περπατώντας στα τέσσερα, είτε κάνοντας άλλες χαρακτηριστικές κινήσεις των σκυλιών (ζευγάρωμα, τρέξιμο, γάβγισμα, γρύλισμα). Με την κινησιολογία των ζώων έχουν ασχοληθεί στο παρελθόν μεγάλοι σκηνοθέτες όπως ο Αρτώ και ο Λευτέρης Βογιατζής. Νωρίτερα μέσα στη σεζόν είχαμε δει το Κωσταλέξι με σωματικότητα πιθήκου και πάλι από τον Μωραΐτη αλλά και την Καρδιά του Σκύλου με μια φοβερή σωματικότητα από τον Άρη Σερβετάλη. Στην παράσταση του Αζά η «σκυλίσια» σωματική γλώσσα συμβαδίζει με το περιεχόμενο και τους χαρακτήρες του έργου και ταυτόχρονα φωτίζει την παραδοχή ότι τα πραγματικά κτήνη είναι οι άνθρωποι και όχι τα σκυλιά.
Οι ηθοποιοί της διανομής υπηρετούν υποδειγματικά αυτή τη συνθήκη: Γιώργος Κατσής, Έλενα Μαυρίδου, Κωνσταντίνος Μωραΐτης, Μαρία Πετεβή, Gary Salomon, Cem Yiğit Üzümoğlu. Παρόλο που προέρχονται από διαφορετικές σχολές και περιβάλλοντα φαίνονται μια δεμένη θεατρική ομάδα σε ένα χορογραφημένο σύνολο στη λεπτομέρεια. Σαν θεατής της παράστασης με έπιασα να γελάω με το φλεγματώδες χιούμορ του κειμένου και από ένα σημείο και μετά το βίωσα πολύ δραματικά, συνειδητοποιώντας την κτηνωδία που αντιμετώπισε ο Τουίστ (Όλιβερ) και παρόμοια περιστατικά κακοποίησης ζώων που εμφανίζονται στην αρχική μας στα κοινωνικά δίκτυα.
Το Φεστιβάλ Αθηνών φέτος τόλμησε να προτείνει μια φρέσκια δουλειά όπως τα Σκυλιά του Ανέστη Αζά, που όχι μόνο σχολιάζει τα τραγικά συμβάντα αλλά συνομιλεί με την βαθιά παθογενή ελληνική πραγματικότητα. Μακάρι να επανέλθει η συγκεκριμένη δουλειά και να της δοθεί η εξωστρέφεια που αξίζει μέσω του GRAPE, του προγράμματος για την εξαγωγή ελληνικών παραγωγών στο εξωτερικό.
Σύλληψη – Σκηνοθεσία Ανέστης Αζάς
Κείμενο Γεράσιμος Μπέκας, Μιχάλης Πητίδης, Ανέστης Αζάς
Σκηνογραφία Διδώ Γκόγκου
Κοστούμια Βασιλεία Ροζάνα
Φωτισμοί Ελένη Χούμου
Μουσική – Ηχητικός σχεδιασμός Παναγιώτης Μανουηλίδης
Ηχητικός σχεδιασμός – Ηχοληψία Άγγελος Κονταξής
Animal Body Training Κωνσταντίνος Μωραΐτης
Βοηθός σκηνοθέτη Μιχάλης Πητίδης
Β΄ Βοηθός σκηνοθέτη Ιωάννα Κανελλοπούλου
Φωτογραφίες από τις πρόβες Karol Jarek
Παίζουν Γιώργος Κατσής, Έλενα Μαυρίδου, Κωνσταντίνος Μωραΐτης, Μαρία Πετεβή, Gary Salomon, Cem Yiğit Üzümoğlu
Οργάνωση – εκτέλεση παραγωγής Ζωή Μουσχή
Αγγλικοί υπέρτιτλοι Μενέλαος Καραντζάς
