Πρεμιέρα κάνει σήμερα στο θέατρο Πορεία η παράσταση Prima Facie σε σκηνοθεσία Γιώργου Οικονόμου.
Πρόκειται για το βραβευμένο θεατρικό μονόλογο της νομικού Suzie Miller (Olivier 2022, Tony 2023) που παίζεται από το 2019 με μεγάλη επιτυχία, έχει διασκευαστεί σε μυθιστόρημα και σύντομα θα βγει σε κινηματογραφική ταινία. Στην Ελλάδα παρουσιάζεται για πρώτη φορά σε μετάφραση της Δάφνης Οικονόμου και σε σκηνοθεσία του Γιώργου Οικονόμου. Στον ρόλο της δικηγόρου Tessa Ensler η Λένα Παπαληγούρα, ερμηνεύοντας για 3η φορά μονόλογο μετά την Ιφιγένεια (Ζαν Ρενέ Λεμουάν, 2014) και την Κατερίνα (2014-2022 σε σκηνοθεσία Νανούρη). Prima Facie είναι μια νομική ορολογία (λατινικά) που σημαίνει «εκ πρώτης όψεως». Μια ημέρα πριν την πρεμιέρα της παράστασης, βρεθήκαμε εκεί για να δούμε για πρώτη φορά την παράσταση και να σας μεταφέρουμε τις εντυπώσεις μας.
Δεν θέλω να είμαι το θύμα. Να είμαι χαλασμένη. Όχι. Δεν θέλω να είμαι δυνατή, ηρωίδα. Μα…
Υπόθεση
Η Tessa είναι μια νέα και λαμπρή δικηγόρος, εθισμένη στη νίκη. Έχει σφυρηλατήσει όλη την καριέρα της με απόλυτη αποφασιστικότητα, φροντίζοντας να ξεπεράσει την καταγωγή της από την εργατική τάξη για να μπορέσει να φτάσει στην κορυφή του παιχνιδιού. Και τα καταφέρνει. Πάντα τα καταφέρνει. Ξέρει καλά πως σε ένα ανδροκρατούμενο και βαθιά συντηρητικό σύστημα το «ποιον ξέρεις» και το «από που κατάγεσαι» είναι εξίσου σημαντικό με το «ποιος είσαι». Ένα βράδυ, ένα ραντεβού με έναν συνάδελφό της πάει τρομερά στραβά. Και η απρόσμενη τροπή των γεγονότων μετατοπίζει την ηρωίδα στην άλλη πλευρά του μαρτυρίου. Η ανερχόμενη δικηγόρος βρίσκεται ξαφνικά ανυπεράσπιστη μετά από σεξουαλική κακοποίηση. Και διαπιστώνει, για πρώτη φορά, ότι οι κανόνες του παιχνιδιού, που και η ίδια κατά καιρούς χρησιμοποίησε, τώρα μπορεί να μην την προστατεύσουν.
Το κείμενο
Ο Γιώργος και η Δάφνη Οικονόμου για άλλη μια φορά συστήνουν στο ελληνικό κοινό ένα σύγχρονο καθηλωτικό έργο. Καταρχάς, πέραν από το τρομερά επίκαιρο θέμα της σεξουαλικής κακοποίησης, που ειδικά στη χώρα μας πήρε μεγάλη δημοσιότητα τα τελευταία 4 χρόνια, έχουμε να κάνουμε με ένα έργο με σύγχρονη, αιχμηρή και ταυτόχρονα ατόφια θεατρική γραφή. Η συγγραφέας του έργου μάλιστα είναι νομικός, υποστηρίζοντας την υπόσταση της πλοκής αλλά και την κατασκευή του χαρακτήρα.
Στο πρώτο μέρος του έργου, ο χαρακτήρας της Tessa φαίνεται στιβαρός και άκαμπτος όπως κάθε «επιτυχημένος» ποινικολόγος. Εκ γραφής, η Miller έχει κατασκευάσει ένα πολύ ενδιαφέρον θεατρικά και ηθικά χαρακτήρα, αφού η Tessa ως γυναίκα ποινικολόγος αναλαμβάνει υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης από την πλευρά του θύτη και συχνά τις κερδίζει. Στη συνέχεια όμως, η ίδια πέφτει θύμα κακοποίησης και μάλιστα από συνάδελφό της, καταλήγοντας από την απέναντι πλευρά. Χρειάζεται να περάσει από τις δοκιμασίες που περνούσαν ως τώρα τα «θύματα» των υποθέσεων της, να μοιραστεί ξανά και ξανά τη δική της ιστορία κακοποίησης και να δει πως είναι να χάνεις μια υπόθεση. Ο ρόλος εκ γραφής είναι γεμάτος συγκρούσεις που έχουν να κάνουν και με την αντιπαράθεση της με το ίδιο της το φύλο, καθώς «συντρίβει» τις γυναίκες-κατήγορους των πελατών που αναλαμβάνει.
Η παράσταση
Η σκηνοθεσία του Γιώργου Οικονόμου είναι πολύ καθαρή και εύστοχη, ανεβάζοντας επάξια το έργο που ανέλαβε. Ο σκηνικός χώρος που έχει διαμορφώσει με τη βοήθεια του Πάρι Μέξη περιγράφει επαρκέστατα τον χώρο δράσης της ηρωίδας, τα δικαστικά αμφιθέατρα. Περιλαμβάνει ένα μεγάλο ξύλινο τραπέζι που παραπέμπει ταυτόχρονα σε πανεπιστημιακά έδρανα και δικαστήριο, ένα λαμπατέρ, δύο πίνακες όπου γίνονται βιντεοπροβολές και μερικά σκηνικά αντικείμενα που εξυπηρετούν τη σημειολογία της παράστασης.
Η Λένα Παπαληγούρα κρίνεται «Prima Facie» η ιδανική Tessa Ensler, υπερβαίνοντας εαυτόν για άλλη μια φορά. Αυτή τη φορά δε δοκιμάζεται σε κάποιον κλασικό ρόλο όπως τη Νόρα ή την Ιφιγένεια, αλλά σε έναν πολυσύνθετο και δυναμικό ρόλο ενός σύγχρονου δικαστικού μονολογικού δράματος. Μονόλογος, αλλά όχι μονοπρόσωπο δράμα, καθώς η Tessa φέρει στην «αγόρευσή» της όλο το ανδροκρατικό ποινικό σύστημα, την τυποποίηση του Πανεπιστημίου του Harvard και ακόμα περισσότερο όλες τις γυναίκες που έχουν κακοποιηθεί σεξουαλικά. Το ποσοστό αυτό, όπως διατυπώνεται και στο κείμενο, ανέρχεται σε 1 προς 3.
Στο Prima Facie, δε θα δείτε την Παπαληγούρα που έχετε συνηθίσει τα τελευταία πέντε χρόνια σε ένα κλασικό ρεπερτόριο (Γυάλινος Κόσμος, Κουκλόσπιτο, Συρανό), αλλά μια μάχιμη ηθοποιό που αναμετράται με τον εαυτό της και με την κοινωνία του #Metoo, όπου χιλιάδες γυναίκες βρέθηκαν να κακοποιούνται ξανά και ξανά και να απολογούνται αντί να το κάνουν οι θύτες. Για το πρώτο μισάωρο της παράστασης, η ερμηνεία της ως Tessa φαίνεται σκληρή, άκαμπτη, στοχοπροσηλωμένη προς τη νίκη και την επαγγελματική ανέλιξη. Εκπέμπει δυναμισμό σε κυνικό βαθμό, ενσαρκώνοντας τα στερεότυπα που έχουμε για τους νομικούς (αυτάρεσκος τρόπος ομιλίας, απουσία συναισθήματος, δυναμική γλώσσα του σώματος).
Στη συνέχεια όμως, αρχίζει να «σπάει» καθώς αναπαριστά τον βιασμό της από έναν συνάδελφο, με τον οποίο αρχικά είχε επιλέξει να βγει. Να επαινέσουμε την παραγωγή που ενημερώνει στο δελτίο τύπου πως η παράσταση μπορεί να κάνει trigger λόγω της περιγραφής βιασμού. Η σκηνή αυτή αναπαρίσταται οργανικά με την εξαιρετική κίνηση που επιμελήθηκε η Αγγελική Τρομπούκη. Έκτοτε, η ηθοποιός καταφέρνει να ακροβατεί ανάμεσα στην ποινική και την ανθρώπινη διάσταση της σεξουαλικής κακοποίησης, τη σιγουριά της επαγγελματικής ιδιότητας και την αβεβαιότητα που φέρνει μια δίκη, στη δύναμη του χαρακτήρα της και την αδυναμία που ένιωσε κατά την πράξη.
Με δύο λόγια: η Λένα Παπαληγούρα στο Prima Facie κάνει ένα ερμηνευτικό κατόρθωμα, που αξίζει να δικαιωθεί. Έχοντας παρακολουθήσει τη γενική πρόβα, πιστεύω ακράδαντα πως το συγκεκριμένο έργο θα μακροημερεύσει. Από την άλλη, ελπίζω να βρίσκονται λιγότερες γυναίκες ή άντρες στη θέση του θύματος σε αντίστοιχες υποθέσεις. Και Prima και Ultima Facie, είναι μια παράσταση-διαμάντι.
Ταυτότητα της παράστασης – Εισιτήρια στο λινκ
- Μετάφραση: Δάφνη Οικονόμου
- Σκηνοθεσία: Γιώργος Οικονόμου
- Σκηνικά: Πάρις Μέξης
- Φωτισμοί: Γιάννης Δρακουλαράκος
- Mουσική: Αλεξάνδρα Κατερινοπούλου
- Κινησιολογία: Αγγελική Τρομπούκη
- Βοηθός Σκηνοθέτη: Λίνα Τουρκογιώργη
- Φωτογραφίες: Τάσος Βρεττός / Ελίνα Γιουνανλή
- Βοηθός Σκηνογράφου / Ενδυματολόγου: Μαρία Τσιώτη
- Hair artist/ περούκες: Στέφανος Βασιλάκης
- Make up artist φωτογράφισης: Αλέξανδρος Ψαριανός
- Διεύθυνση Παραγωγής: Κωνσταντίνα Αγγελέτου
- Επικοινωνία: Άρης Ασπρούλης
- Ερμηνεύει η Λένα Παπαληγούρα
- Μια παραγωγή της Trish Wadley Productions και του Πολιτιστικού Οργανισμού «Λυκόφως»
- Συμπαραγωγός: Θέατρο Πορεία
- Υπό την αιγίδα του British Council και των Πρεσβειών Αυστραλίας και Μεγάλης Βρετανίας στην Ελλάδα.
