Στο θέατρο Ακροπόλ ανεβαίνει σε θεατρική διασκευή η βραβευμένη ταινία του Εμίρ Κουστουρίτσα, «Underground», με ταλαντούχους πρωταγωνιστές.
Ακόμη και οι θεατές που δεν έχουν δει την επική ταινία του 1995 που χάρισε στον Κουστουρίτσα τον δεύτερο του Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες (ο πιο βραβευμένος Σλάβος δημιουργός), γνωρίζουν πολύ καλά τη μουσική της ταινίας, του πασίγνωστου συνθέτη Goran Brecovic. Το σενάριο της ταινίας ήταν βασισμένο στο πρωτότυπο θεατρικό έργο «Άνοιξη τον Ιανουάριο» και στo μυθιστόρημα «Μια φορά κι έναν καιρό ήταν μια χώρα» του Ντουσάν Κοβάσεβιτς. Το έργο -που για πολλούς εντάσσεται στο σέρβικο παράλογο-, έχει επικό χαρακτήρα καθώς πραγματεύεται την πορεία δύο φίλων από την αντίσταση στον ναζισμό (1941) κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Ψυχρό Πόλεμο ως τους Βαλκανικούς Πολέμους που οδήγησαν στη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας του 1992 και φέρει στοιχεία μετακειμενικότητας-αυτοαναφορικότητας (metacinematography) και μαγικού ρεαλισμού.
Δελτίο Τύπου: Το «Underground» αφηγείται την επική ιστορία δύο φίλων, του Μπλάκι και του Μάρκο, με φόντο την πολιτική αναταραχή και τον πόλεμο στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Με μια δυναμική θεατρική προσέγγιση, το «Underground» μεταφέρει το κοινό σε έναν κόσμο σουρεαλισμού, σκοτεινού χιούμορ και ειλικρινούς συγκίνησης. Δίπλα στον Βασίλη Χαραλαμπόπουλο, τον Γιάννη Τσορτέκη και την Αλεξάνδρα Αϊδίνη συμπράττουν επί σκηνής ένας πολυμελής θίασος και μία ζωντανή ορχήστρα, υπό τους ήχους των γνώριμων, δυναμικών, βαλκανικών μουσικών στοιχείων σε σύνθεση του Goran Bregovic, καθώς και των πρωτότυπων μουσικών συνθέσεων του Άγγελου Τριανταφύλλου.
Η θεατρική διασκευή
Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, έχουμε τη θεατρική διασκευή της ταινίας από τον σκηνοθέτη Νικίτα Μιλιβόγιεβιτς, που συνδέεται πολιτισμικά με την ταινία, λόγω της σέρβικης καταγωγής του. Ο πολυσχιδής σκηνοθέτης είναι γνωστός στη χώρα μας πάνω από μια δεκαετία, από το Αμόρε ως τις παραστάσεις του στο ΚΘΒΕ και το Εθνικό. Με το Underground, καταθέτει μια πρόταση άνευ προηγουμένου, που αξίζει να σταθούμε.
Καταρχάς, μια σύγκριση ανάμεσα στην ταινία και στην παράσταση, θα ήταν τουλάχιστον άδικη, αφού διαφέρουν τα μέσα που μπορεί να αξιοποιήσει ο σκηνοθέτης στο κάθε είδος. Ο Κουστουρίτσα το 1995 έφτιαξε μια ταινία-ορόσημο που έπιανε την ιστορία του σέρβικου λαού -και κατ’ επέκταση της Γιουγκοσλαβίας- για περίπου μισό αιώνα, μέσα από μια 3ωρη ταινία με σκηνές επικού κινηματογράφου, εγκιβωτισμένες αφηγήσεις, πραγματικές σκηνές πολέμου μέσα από εμβόλιμα πλάνα, μέχρι και… ζώα στη διάθεσή του. Κανένας δε θα μπορούσε να μεταφέρει ατόφια την ταινία στο θέατρο ούτε νομίζω πως αυτή ήταν η επιδίωξη του Μιλιβόγιεβιτς.
Στη διασκευή του, εστίασε στην ουσία του έργου. Επικεντρώθηκε στα βασικά σημεία της πλοκής του έργου, επικεντρωμένος σε τρεις χαρακτήρες, τον Μάρκο και τον Μπλάκι, το δίδυμο των φίλων που από «λωποδύτες» η Ιστορία τους έχρισε ήρωες, καθώς και τη Νατάλια, την ηθοποιό με την οποία ερωτεύτηκαν και οι δύο. Η βασική συνθήκη του έργου, αποτέλεσε και τη βάση της σκηνικής απόδοσης του έργου: το υπόγειο» όπου κρύφτηκαν ο Μπλάκι και άλλοι αντάρτες για να γλιτώσουν την εκτέλεση από τους Ναζιστές. Αυτός ήταν ο αρχικός λόγος, αλλά στη συνέχεια ο Μάρκο συνέχισε να κρατάει κλεισμένους τους «συντρόφους» του λέγοντας ψέματα πως δεν τελείωσε ο Πόλεμος για να εκμεταλλεύεται τα εργατικά τους χέρια και τη λαχτάρα για λευτεριά.
Η παράσταση
Για να «καλύψει» τις ελλείψεις μιας θεατρικής απόδοσης του έργου, ο εισήγαγε έναν (αχρονικό-παντογνώστη) αφηγητή, που έμοιαζε με κομπέρ της παράστασης – τον υποδύεται ο Κ. Πλεμμένος. Στις σκηνές αυτές προβάλλονται καλοφτιαγμένα animation (Video art: Κάρολος Πορφύρης) που αναπαριστούν τους κεντρικούς ήρωες αλλά και τα πολεμικά τεκταινόμενα. Οι συγκεκριμένες επιλογές εξυπηρετούσαν τόσο την πρακτική του θεάτρου με τις εναλλαγές σκηνικών όσο και τη δραματουργία της παράστασης, όπου χρειαζόταν συμπύκνωση σκηνών ή ιστορική επεξήγηση. Αντίστοιχα στην ταινία υπήρχαν οι λεζάντες ανάμεσα στις σκηνές και σκηνές ιστορικών ντοκουμέντων.
Βαρύνουσας σημασίας κρίνεται αδιαμφισβήτητα η ζωντανή μουσική της παράστασης, που αποτελούσε και κεντρικό στοιχείο στην ταινία του Κουστουρίτσα. Η παράσταση έχει ζωντανή ορχήστρα που επανέρχεται στη σκηνή σε σημεία-κλειδιά και εκτελεί τόσο την εμβληματική μουσική του Bregovic όσο και πρωτότυπη μουσική σύνθεση του δικού μας Άγγελου Τριανταφύλλου -του οποίου ο Ευαγγελισμός παίζεται αυτή τη σεζόν στο Εθνικό-. Η ζωντανή μπάντα που περιφέρεται, κατακλύζει την σκηνή και σε σημεία δίνει το tempo της παράστασης, δίνοντας το κατάλληλο εφόδιο στους ηθοποιούς με το αποτέλεσμα να κρίνεται ψυχαγωγικό, ξεσηκωτικό και υψηλά αισθητικό.
Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους του Μπλάκι και του Μάρκο συναντάμε αντίστοιχα τον Γιάννη Τσορτέκη και τον Βασίλη Χαραλαμπόπουλο. Οι δύο ηθοποιοί στέκονται επάξια στους πολύ απαιτητικούς ρόλους των δύο λωποδυτών που γίνονται σύμβολα της αντιναζιστικής Αντίστασης ο καθένας με διαφορετική θέση και ηθική σκοπιά στην Ιστορία. Είναι πολύ ενδιαφέρον πως βλέπουμε να μεταμορφώνονται ερμηνευτικά από την ανάλαφρη και αλλόφρονα διάθεσή τους στην αρχή της παράστασης μέχρι το τέλος, όπου καταλήγουν σκιές του εαυτού τους.
Ανάμεσα τους, η Νατάλια της Αλεξάνδρας Αϊδίνη, μια ηθοποιός που μας έχει συνηθίσει σε δυνατές ερμηνείες, κυρίως σε δραματικούς ρόλους όπως τη Μεγάλη Χίμαιρα, τα 7 Χρόνια και τις Λευκές Νύχτες πιο πρόσφατα. Ως Νατάλια, δίνει μια απολαυστική και αλέγκρα ερμηνεία, που ξεκινάει ως κωμική καρικατούρα και σταδιακά αποκτά βάθος και μια δραματική διάσταση που δείχνει το εύρος της ηθοποιού και τη δυναμική του ρόλου, που κινείται οπορτουνιστικά για να επιβιώσει σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται συνεχώς. Έχοντας παρακολουθήσει στενά την καριέρα της, την τελευταία δεκαετία, θεωρώ πως είναι στις πιο σημαντικές στιγμές της παραστασιογραφίας της και αξίζει να της δώσουμε περισσότερη προσοχή.
Μια μεγάλη διαφορά στη διασκευή του έργου ήταν σχετικά με τον ρόλο του αδερφού με ήπια νοητική υστέρηση. Στην ταινία ο ρόλος, φαίνεται σχεδόν πρωταγωνιστικός, αφού έχει θέση σε πολλές κομβικές στιγμές, όπως τους βομβαρδισμούς στον ζωολογικό κήπο όπου εργάζεται, την παρουσία του στο υπόγειο καθόλη τη διάρκεια της ταινίας και στο τέλος είναι αυτός που σκοτώνει τον ίδιο του τον αδερφό, τον Μάρκο (τον ρόλο που υποδύεται ο Χαραλαμπόπουλος στην παράσταση). Ο φόνος από το χέρι του αδερφού, κατά τη γνώμη μου δείχνει και τις εχθροπραξίες ανάμεσα στα σλαβικά φύλα, ενώ η σκηνή όπου περιφέρεται το φλεγόμενο αναπηρικό αμαξίδιο με τον Μάρκο και τη Νατάλια, είναι η κορύφωση του έργου και μια από τις πιο δυνατές σκηνές. Στην παράσταση από την άλλη, ο Μάρκο εκτελείται από διαταγή που δίνει ο κουμπάρος του, ο Μπλάκι, χωρίς να γνωρίζει για ποιον πρόκειται, αποτελώντας τραγική ειρώνεια της ζωής και κατ’ αναλογίαν την κορύφωση της παράστασης.
Αντίστοιχα, ο ρόλος του διαταραγμένου αδερφού, μετατρέπεται στον αδερφό της Νατάλια, και αποκτά μια εντελώς κωμική διάσταση, αφού φοβάται τους ναζιστές, αφού βγει από το άσυλο και κρύβεται οικειοθελώς στο υπόγειο. Μέσα από τον ρόλο του μεταφέρεται και η αυτοαναφορικότητα της ταινίας, αφού διηγείται πως γίνονται τα γυρίσματα, με τον ίδιο φυσικά να συγχέει την Τέχνη με την πραγματικότητα. Είναι και ένα βασικό στοιχείο του Κουστουρίτσα και φαίνεται σε μικρό βαθμό στην παράσταση του Μιλιβόγιεβιτς, πως η ζωή μιμείται την Τέχνη.
Συνολικά, το Undeground του Νικίτα Μιλιβόγιεβιτς καταφέρνει να νικήσει το δύσκολο στοίχημα θεατρικής απόδοσης μιας τόσο εμβληματικής και σημαντικής ταινίας, χωρίς να μιμηθεί θεατρικά τον Κουστουρίτσα. Αν θεωρήσουμε την παράσταση, ως εμπορική λόγω του μεγέθους της παραγωγής και των αναγνωρίσιμων πρωταγωνιστών του, τότε το Underground είναι το εμπορικό θέατρο όπως θα έπρεπε να ήταν, διασκεδαστικό, συγκλονιστικό ερμηνευτικά, ουσιαστικό και ανοιχτό στο ευρύ κοινό χωρίς να καταφεύγει σε λαϊκισμούς για εύκολη συγκίνηση.
Info για την παράσταση:
- Διασκευή – Σκηνοθεσία: Νικίτα Μιλιβόγιεβιτς
- Μουσική από την κινηματογραφική ταινία “UNDERGROUND”: Goran Bregovic
- Πρωτότυπη μουσική σύνθεση: Άγγελος Τριανταφύλλου
- Προσαρμογή κειμένου στα ελληνικά – Διερμηνεία: Ισμήνη Ραντούλοβιτς Δραματουργική Συνεργασία – Επιμέλεια κειμένων: Γιώργος Μακρής
- Σκηνικά: Μανόλης Παντελιδάκης
- Κοστούμια: Ηλένια Δουλαδίρη
- Κίνηση – Χορογραφίες: Αμάλια Μπένετ
- Σχεδιασμός φωτισμών: Λευτέρης Παυλόπουλος
- Video art: Κάρολος Πορφύρης
- Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή, Κωνσταντίνος Ζουρνάς
- Γραφιστικά – Σχεδιασμός αφίσας: Sparky Spark Designs
- Trailer Παράστασης: Κωνσταντίνος Ζουρνάς
- Teaser videos: Βασίλης Χαραλαμπόπουλος
- Βοηθός σκηνοθέτη: Νίκος Τσιμάρας
- Βοηθός Ενδυματολόγου – Φροντιστήρια: Αλεξάνδρα Μήτσου
- Διαδικτυακή επικοινωνία: Κωνσταντίνος Ζουρνάς | Digital.gr
- Οργάνωση παραγωγής: Ντόρα Βαλσαμάκη
- Διεύθυνση Επικοινωνίας & Δημόσιες Σχέσεις: Όλγα Παυλάτου
- Παραγωγή: Θέαμα ΑΚΡΟΠΟΛ
- Πρωταγωνιστούν: Βασίλης Χαραλαμπόπουλος, Γιάννης Τσορτέκης, Αλεξάνδρα Αϊδίνη, Γιώργος Στάμος, Κωνσταντίνος Πλεμμένος, Αλέξης Βιδαλάκης, Εμμανουήλ Κοντός, Νικόλας Παπαδομιχελάκης, Νίκος Τσιμάρας, Χριστίνα Κυπραίου, Νικολίτσα Ντρίζη, Νίκος Μυλωνόπουλος, Στράτος Νταλαμάγκος, Φίλιππος Πατσούρης, Αγνή Μοίρα, Νίνα Καπίνοβα
- Συμμετέχει ζωντανή ορχήστρα επί σκηνής: Μενέλαος Μωραΐτης, Θωμας Καπετανάκης – Τούμπα Σπύρος Νίκας, Γιάννης Τσάκας – Σαξόφωνο Κώστας Σαπούνης, Νίκος Βαλταδώρος – Τρομπέτα Βασίλης Παναγιωτόπουλος, Λεωνίδας Παλαμιώτης – Τρομπόνι Περικλής Κατσώτης, Πέτρος Παπαγεωργίου – Κρουστά
- ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ Τετάρτη στις 19:00 Πέμπτη στις 20:00 Παρασκευή στις 21:00 Σάββατο στις 17:45 & 21:00 Κυριακή στις 19:00
