Αναστάσης Πινακουλάκης

Eίδα το καλύτερο «Λεωφορείο ο Πόθος» που έχει ανέβει στην Ελλάδα – Γράφει, ενθουσιασμένος, ο Αναστάσης Πινακουλάκης

November 15, 2024

Favorite

Πρεμιέρα έκανε το προηγούμενο σαββατοκύριακο η νέα σκηνοθετική δουλειά του Δημήτρη Καραντζά στο θέατρο Προσκήνιο.

Όπως είχαμε γράψει και σε προηγούμενο άρθρο, φέτος ανεβαίνουν 4 θεατρικές παραστάσεις με έργα του Tennessee Williams. Συμπτωματικά, παρακολούθησα 3 από αυτές σε μια μόλις εβδομάδα, τον Γυάλινο Κόσμο (Θέατρο Τέχνης), το Τριαντάφυλλο στο στήθος (Πτι Παλαί) και το Λεωφορείο ο Πόθος (Προσκήνιο). Μπορεί να είχα τις ενστάσεις μου στις δύο πρώτες, αλλά έφυγα κάτι παραπάνω από ικανοποιημένος από την τρίτη, καθώς θεωρώ ότι η παράσταση του Καραντζά απέδωσε στο μέγιστο το πολιτισμικό πλαίσιο, τους χαρακτήρες, τις σχέσεις τους και το διαταραγμένο σύμπαν της Μπλανς. Αυτό οφείλεται εν μέρει και στην καθοριστικής σημασίας παρουσία της Αλεξίας Καλτσίκη, μιας ηθοποιού που δίνεται πάντα ψυχή τε και σώματι σ’ έναν ρόλο.

Υπόθεση

Η Μπλανς Ντιμπουά, μια έκπτωτη μεγαλοαστή από τον Αμερικανικό νότο, φτάνει αιφνίδια στη Νέα Ορλεάνη, στο σπίτι της αδερφής της Στέλλας, όπου ζει με τον Πολωνό σύζυγό της Στάνλεϊ Κοβάλσκι, για να μείνει μαζί τους. Η συγκατοίκηση αυτών των τριών θα είναι οριακή. Η σύγκρουση της κοινωνίας των ψευδαισθήσεων και της προσκόλλησης στο παρελθόν (Μπλανς) με την κοινωνία της επιβίωσης, της ορμής και του πραγματισμού (Στάνλεϋ) θα είναι συντριπτική. Μπλανς Ντυμπουά: μια έκπτωτη γαιοκτήμονας που έχει χρεοκοπήσει αλλά ακόμα ζει στο παρελθόν, στη φαντασίωση της ευημερίας αλλά και μέσα στα αδιαχείριστα τραύματα της νιότης της (μια εποχή και μια τάξη που έχει τελειώσει και δεν μπορεί να δεχτεί το τέλος της).

Η σκηνοθεσία

Μπαίνοντας στο θέατρο Προσκήνιο, δεσπόζει το εικαστικό και συνάμα ρεαλιστικό σκηνικό της Μαρίας Πανουργιά, η οποία είχε φιλοτεχνήσει με ιδιαίτερο τρόπο και τη Φαίδρα πριν 3 χρόνια. Ο θεατής βλέπει τους 3 χώρους του μικροσκοπικού διαμερίσματος του Στάνλεϊ και της Στέλλα, το σαλόνι, το μπάνιο και το υπνοδωμάτιο, καθώς και την κοινή βεράντα με τους γείτονες. Η κατασκευή του σκηνικού θυμίζει ένα εικαστικό τρίπτυχο, όπου αναπαρίστανται οι διάφορες σκηνές του έργου.

Σημείο-κλειδί στην σκηνοθεσία, είναι πως η δράση συνεχίζεται και οι χαρακτήρες παίρνουν τον χρόνο τους στο συναίσθημα ακόμα και αν εισέρχονται άλλοι χαρακτήρες για να εξελιχθεί η επόμενη σκηνή. Για παράδειγμα, ενώ συζητούν δύο χαρακτήρες στο σαλόνι, μπορεί η Μπλανς να παίρνει το ντους της και να σιγοτραγουδά, δίνοντας επιπρόσθετα στοιχεία του χαρακτήρα της, που μπορεί να υπονοούνταν στο κάτω κείμενο.

Ο Καραντζάς είναι από τους λίγους σκηνοθέτες πλέον που ακούει ένα κείμενο και τον ενδιαφέρει να το μεταφέρει στη σκηνή χωρίς να το διασκευάσει σε τέτοιο βαθμό που χάνει την προσωπικότητά του. Πολύ καλογραμμένη και θεατρική η μετάφραση του Αντώνη Γαλέου, όπως είχε κάνει και στην παράσταση Γυάλινος Κόσμος που είχε σκηνοθετήσει το 2018 στο Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας. Πραγματικά, δεν υπάρχει λεπτομέρεια που χάθηκε στη σκηνική «μετάφραση» του έργου. Στην τελευταία πράξη του έργου, όπου η Μπλανς ακούει μια ανυποχώρητη πόλκα, αξιοποιείται δραματουργικά με τη μουσική του Γιώργου Ραμαντάνη και φυσικά η μουσική σωματοποιείται και γιγαντώνεται από την ερμηνεία της Καλτσίκη.

Η σκηνική απεικόνιση της παράστασης, φαίνεται και στα κοστούμια που δημιούργησε η Ιωάννα Τσάμη, αναδεικνύοντας ασφαλώς τη διάσταση ανάμεσα στα casual ρούχα των χαρακτήρων της γειτονιάς και την υπερβολική ψευδοπολυτελή γκαρνταρόμπα της Μπλανς.

Οι ερμηνείες

Η επιτυχία της παράστασης οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην επιλογή της Αλεξίας Καλτσίκη στον ρόλο της Μπλανς Ντιμπουά. Παρακολουθώ τις δουλειές της ηθοποιού εδώ και 12 χρόνια και πάντα αναγνωρίζω το δόσιμό της στον ρόλο που αναλαμβάνει. Εδώ όμως φαίνεται πως βρίσκεται μπροστά σ’ έναν ρόλο που έπρεπε πάντα να ερμηνεύσει. Ακόμα και ο τρόπος που περπατά, που ντύνεται ή που κάνει το ντουζ της, εκπέμπουν την ουσία του ρόλου της. Η σκηνική της ενέργεια είναι σχεδόν εκρηκτική, ενώ το «χάσιμο» του χαρακτήρα στην τελευταία πράξη είναι συγκλονιστικό και ιδιαίτερα το φινάλε όπου σκίζει τους τοίχους του σπιτιού και καταλήγει σ’ ένα λιβάδι γεμάτο λουλούδια φωνάζοντας «Άλαν», το όνομα του αγοριού που είχε παντρευτεί μικρή.

Πολύ δυνατή και η Δήμητρα Βλαγκοπούλου που ερμηνεύει την Στέλλα, την αδερφή της Μπλανς. Η Βλαγκοπούλου ερμηνεύει άριστα έναν άλλο τύπο γυναίκας, μιας γυναίκας υποτακτικής που επιστρέφει στον σύζυγό της ακόμα και όταν την ξυλοφορτώνει όταν γυρνά μεθυσμένος.

Με την διανομή των αντρικών χαρακτήρων είχα κάποιες επιφυλάξεις στην αρχή, καθώς φυσιογνωμικά πίστευα ότι ο σκηνοθέτης θα επέλεγε τον Βασίλη Μαγουλιώτη ως Στάνλεϊ και τον Άρη Μπαλή ως Μιτς, έπραξε όμως το αντίστροφο. Για τον ρόλο του Στάνλεϊ έχουμε συνηθίσει πιο σωματώδεις άντρες, με πρωτεύοντα τον Marlon Brando στην ταινία του Καζάν ή έστω τον Τσορτέκη στην παράσταση της Ελένης Σκότη. Αρχικά, ο Μπαλής έδωσε μια πιο κωμική και χοντροκομμένη διάσταση του χαρακτήρα, ενώ στην εξέλιξη της δράσης, άρχισε να φαίνεται πιο πικρόχολος και απειλητικός.

Πολύ τρυφερή η ερμηνεία του Μιτς από τον Βασίλη Μαγουλιώτη -τον ρόλο ερμηνεύει σε διπλή διανομή ο Γιώργος Ζυγούρης-, που έδωσε ένα βάθος στον χαρακτήρα που δεν έχουμε συνηθίσει, καθώς συνήθως φαίνεται πιο ανάλαφρος. Η σκηνή του ραντεβού του με την Μπλανς, αναδεικνύει την αφοσίωση της στον ρομαντισμό και τη μαγεία και την αποστροφή προς την πραγματικότητα. Τους υπόλοιπους ρόλους ερμηνεύουν επαρκέστατα ο Γιάννης Κόραβος και η Ιωάννα Ραμπαούνη.

Συμπερασματικά

Η αλήθεια είναι πως έχω μια ιδιαίτερη στον Tennessee Williams και σαν θεατή με ενδιαφέρει να βλέπω τι «διαβάζει» κάθε φορά ένας σκηνοθέτης στα κλασικά του έργα. Έχοντας δει περίπου 40 παραστάσεις έργων του την τελευταία δεκαετία, η παράσταση Λεωφορείο ο Πόθος του Καραντζά είναι η δουλειά που θεωρώ έδειξε τη μεγαλύτερη ευαισθησία προς το σύμπαν του συγγραφέα. Θα προσέθετα και τον Γυάλινο Κόσμο που είδαμε στην Στέγη σε σκηνοθεσία Ivo van Hove με την Ιζαμπέλ Ιπέρ ως Αμάντα.

Η ροή της παράστασης ήταν τόσο δουλεμένη, που δύο ώρες και κάτι κύλησαν ακούραστα. Πάντα εμπιστευόμουν την καλοσύνη… των σκηνοθετών.

Προσοχή: Η παράσταση περιέχει σκηνές σεξ – γυμνού και βίας. Κατάλληλο για άνω των 15 ετών.

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ