Είναι μοναδική η αίσθηση ενός βιβλίου που ζει μέσα σου ακόμη κι αν έχουν περάσει μέρες από τη στιγμή που ολοκλήρωσες την ανάγνωση. Σού έχει τύχει;
Εύχομαι να σου συμβεί! Και το βιβλίο της Ελισάβετ Χρονοπούλου, «Επί σκοπώ πλουτισμού» (Εκδόσεις Πόλις) είναι ένα κατ’ εξοχήν τέτοιο βιβλίο.
Το βεληνεκές του (για να είμαι στην πολεμική επικαιρότητα των ημερών του πολέμου στο Ιράν) είναι τεράστιο. Με χειρουργικό τρόπο, καλύτερα από τις «έξυπνες βόμβες» που χειρίζονται ηλίθιοι άνθρωποι, το βιβλίο βρίσκεi το στόχο του και μπορεί να ξεριζώσει συθέμελα οποιαδήποτε αμφιβολία για την ανάγκη να σκαλίζουμε την ιστορία.
Όσο κι αν λατρεύουμε τις γιαγιάδες μας, όσο κι αν τα λόγια τους κρύβουν μια μαγική σοφία, αυτή τη φορά ο ήρωας του βιβλίου αψηφά τη θέληση της γιαγιάς του. Σκαλίζει και μας δίνει το παράδειγμα να μη σταματήσουμε να το κάνουμε.
Η ιστορία του βιβλίου είναι η ιστορία που κάποιοι δε θέλουν να μαθευτεί – γι’ αυτό άλλωστε και μεγάλωσαν τόσες γενιές Ελλήνων χωρίς να τη μάθουν (μάθουμε) στα χρόνια της υποχρεωτικής εκπαίδευσης.
Ο ρόλος των δωσίλογων και μετά την ήττα του ναζισμού στην Ελλάδα ήταν δυσανάλογα μεγάλος, κεντρικός, και υπεύθυνος για πολλά στρεβλά του ελληνικού κράτους που στηρίχτηκε στη σαπίλα τους.
Η αίσθηση που μου άφησε το βιβλίο ήταν από τη μια η απόλαυση μιας καλογραμμένης ιστορίας με σαγηνευτικούς ήρωες αλλά και μια οργή, για όλους εκείνους που άφησαν τα σκουλήκια της κοινωνίας να αυγατίσουν και τελικά, όχι απλώς να τη βγάλουν φτηνά και καθαρή αλλά, να διαδραματίσουν κεντρικούς ρόλους στην πολιτική ιστορία του τόπου μας ως «νικητές» και τιμητές.
Η συγγραφέας με την ενδελεχή έρευνά της στα Γενικά Αρχεία του Κράτους και την ιστορία που σκαρφίστηκε για να μας μεταφέρει εκείνη την άρρωστη κατάσταση που υπέστησαν όλοι οι δημοκράτες πολίτες που δεν κυκλοφορούσαν με τις κουκούλες, που δεν πλούτισαν σε βάρος των άλλων, που δεν συντάχτηκαν με τους κατακτητές.
Η μυθοπλασία με τα ιστορικά ντοκουμέντα μπαίνουν στον αργαλειό της Ελισάβετ Χρονοπούλου που στήνει αριστοτεχνικά μια αφήγηση που χρησιμοποιεί κάθε δυνατό μέσο: αφήγηση, ποίηση, επιστολές ακόμη και σκίτσα και μας παρέδωσε ένα από τα πολύ δυνατά βιβλία της χρονιάς 2026.
Ο δωσίλογος Ασλανίδης, η δολοφονία της ΕΠΟΝίτισσας Αμαλίας, τότε, ένας μοναχικός άντρας που ζει με το σκύλο του σήμερα μπλέκονται και παραδίδονται στους αναγνώστες με έναν καταιγιστικό αφηγηματικό ρυθμό. Δεν μπορείς να αφήσεις το βιβλίο από τα χέρια σου. Και όταν γυρίσεις την τελευταία σελίδα δε θες να βγεις από τον κόσμο και την ατμόσφαιρά του. Η τρυφερότητα φλερτάρει με την αγριάδα και την ασχήμια. Η συγγραφέας παραμένει πιστή στη λογοτεχνία που μας παραδίδει αλλά και στα πραγματικά στοιχεία που αξιοποιεί.
Η έρευνα που κάνει ως συγγραφέας στα αρχεία των δικών των δωσίλογων της εποχής 1945-1949 είναι υποδειγματική και το επίμετρο από τον ιστορικό Μενέλαο Χαραλαμπίδη βοηθάει τον αναγνώστη να νιώσει ακόμη περισσότερο την ανάγκη για να σκαλίζουμε την ιστορία.
Η λογοτεχνία της Ελισάβετ Χρονοπούλου συνομιλεί με την ιστορία που οφείλουμε να κρατήσουμε ζωντανή.
«Επί σκοπώ πλουτισμού», της Ελισάβετ Χρονοπούλου: ένα λογοτεχνικό κείμενο που θα πρέπει να διαβαστεί και ως ιστορικό ντοκουμέντο.
Γιάννης Καφάτος
