09/08/2020

Μπροστά στην πτώση του Ερντογάν;

Γράφει ο Ιστορικός Χάρης Φιλιππάκης

πτώση του Ερντογάν

Όλα τα δικτατορικά καθεστώτα εντός ή εκτός εισαγωγικών, βασίζουν και νομιμοποιούν την ύπαρξη τους πάνω στο δόγμα της ασφάλειας πρωτίστως και δευτερεύοντος στην οικονομική ευημερία που υποτίθεται χαρίζουν απλόχερα, εφόσον φυσικά ανήκεις στους ημέτερους. Θυμηθείτε την δικτατορία των συνταγματαρχών ή τον Πινοσέτ αν θέλετε. Οι αιτίες «γέννησης» μιας δικτατορίας ποικίλουν, αλλά τα αφηγήματα πάνω στα οποία εδράζονται δεν διαφέρουν σημαντικά είτε λέγεσαι Ελλάδα, είτε Χιλή, είτε Τουρκία.

Πότε λοιπόν καταρρέει ένα δικτατορικό καθεστώς είτε αυτό έχει Αμερικανικές ρίζες είτε καθαρά εσωτερικές. Είτε είναι εξωτερικά υποκινούμενο και στηριζόμενο είτε βασίζεται σε εσωτερικές διεργασίες;

Όταν δεν είναι σε θέση πια να εγγυηθεί την ασφάλεια από εξωτερικούς ή «εσωτερικούς» εχθρούς και όταν δεν μπορεί να συντηρεί με επικλήσεις στην ευμάρεια και την ανάπτυξη, την ανοχή των πολιτών του. Είναι η στιγμή που όλα τα δικτατορικά καθεστώτα χάνουν τη νομιμοποιητική τους βάση και παραδίδουν πνεύμα. Ποιο ήταν το καθοριστικό χτύπημα που κλόνισε το καθεστώς των συνταγματαρχών; Τα δραματικά γεγονότα της Κύπρου. Αυτά δρομολόγησαν ουσιαστικά την πτώση του σύντομου καθεστώτος Ιωαννίδη που προέκυψε από την ανατροπή Παπαδόπουλου.

Το καθεστώς Ερντογάν εντάσσεται στα δικτατορικά καθεστώτα εντός εισαγωγικών για προφανείς λόγους, παρ’ όλα αυτά εδώ και 4 χρόνια περίπου, μετά το καλοκαίρι του 2016, τα εισαγωγικά μπορεί να είναι και προαιρετικά. Η Τουρκία έχει μπει σε ένα δρόμο άκρως επικίνδυνο και ανώμαλο από τη στιγμή που ο «ερντογανισμός» απέκτησε χαρακτηριστικά πολιτικού δόγματος. Ο ηγέτης έχει υποσχεθεί πράγματα που δύσκολα πραγματοποιούνται, όπως την ανάδειξη της χώρας σε περιφερειακή δύναμη, φαραωνικά έργα, οικονομική ευημερία, εξοπλιστική αυτονομία και προάσπιση κυριαρχικών δικαιωμάτων όπως τα αντιλαμβάνεται ο ίδιος αλλά και σύσσωμο το πολιτικό προσωπικό της χώρας.

Ως ένα βαθμό  κάποια από τα παραπάνω είχαν ικανοποιηθεί έστω μερικώς μέχρι τη στιγμή που η πανδημία εμφανίστηκε για να αλλάξει ίσως, πολιτικές και οικονομικές ισορροπίες δεκαετιών. Εδώ ο εχθρός για τον Τούρκο πρόεδρο δεν είναι ούτε εξωτερικός ούτε εσωτερικός αλλά πραγματικά αόρατος και ανεξέλεγκτος όπως τον αποκαλούν διάφοροι. Η επίδραση του στο επίπεδο της οικονομίας για μια χώρα με τις βάσεις ανάπτυξης της Τουρκίας που όσο κι αν φαίνεται δεν διαφέρει πολύ από τη δικιά μας, είναι ικανή να γκρεμίσει εν μία νυκτί αυτό που ευαγγελίζεται ότι προσφέρει στον Τουρκικό λαό ο ηγέτης του. Η χρηματοπιστωτική κρίση η οποία είναι προ των πυλών θα αφαιρέσει από τον Ερντογάν το βασικότερο όπλο του στην προσπάθεια επιβολής του σε ισόβιο ηγέτη… Το δανεισμό, δανεισμό με τον οποίο συντηρεί τον πολυτελή κρατικό βίο του, τις παροχές προνομίων στους ημέτερους, την ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανίας, τα μεγαλεπήβολα έργα και τις πολυδάπανες εξωτερικές στρατιωτικές παρουσίες.

Μια χρηματοπιστωτική κρίση αποτελεί κατά κανόνα μια φάση συμπίεσης κερδών για τον κεφαλαιοκρατισμό, πέρα από αυτό όμως αποτελεί και μια φάση της ιστορίας που σκάνε οι οικονομικές φούσκες που δημιουργήθηκαν μέσα σε περιβάλλον αλόγιστης και καθοδηγούμενης χρηματοπιστωτικής ροής. Η Τουρκία του Ερντογάν έζησε το οικονομικό «θαύμα» βασιζόμενη στο δεύτερο την καθοδηγούμενη, όπως το ζήσαμε κι εμείς κάποτε όταν «εκσυγχρονιζόμασταν» χωρίς τα υπόλοιπα που συνοδεύουν τον Ερντογάν όμως. Τώρα βρίσκεται ενώπιον της «καπιταλιστικής αλήθειας» η οποία μπορεί να μην «αποκαλυφθεί» και ποτέ στον ίδιο, καθώς ο Τούρκος πρόεδρος ξέρει να διαπραγματεύεται σκληρά με τους μεγάλους, βασιζόμενος στην στρατηγική σημασία της θέσης της χώρας του. Αν συμβεί αυτό η ροή δανεισμού ίσως να μην κοπεί τόσο απότομα όσο αυτή τη στιγμή φαίνεται. Όσο ο Ερντογάν εγγυάται έστω και υποτυπωδώς το δέσιμο στο Αμερικανικό άρμα δύσκολα θα πάψει να «αιμοδοτείται» με χρήμα.   

Στην περίπτωση αποκαθήλωσης του, το τι έρχεται από πίσω του πολιτικά δεν θα πρέπει να μας δίνει ελπίδες για επίλυση των μεταξύ μας διαφορών. Η μαξιμαλιστική εξωτερική πολιτική δεν είναι χαρακτηριστικό μόνο του Ερντογάν αλλά έχει εμποτιστεί στη συνείδηση των Τούρκων πολιτικών. Εύχομαι μια πιθανή πτώση του να μην αναδείξει πολιτικές δυνάμεις τύπου Ακσενέρ, μπροστά στο φόβο που δημιουργείται όταν καταρρέει μια πολιτική πραγματικότητα που έχει συνηθίσει ένας λαός.

Χάρης Φιλιππάκης             

(Συνολικές Επισκέψεις 173, 1 επισκέψεις σήμερα)
MID CITY «FORGET IT», το Τραγούδι της Πέμπτης (Video)
WAXAHATCHEE «CAN'T DO MUCH», το τραγούδι της Τετάρτης (Video)

mm
About Χάρης Φιλιππάκης 50 Articles
Ο Χάρης Φιλιππάκης συχνά αυτοαποκαλείται ιστορικός. Έχει αποφοιτήσει από κάποιο τμήμα ιστορίας και αρχαιολογίας. Συνήθως μιλάει για ιστορία και πιο συγκεκριμένα για το Βυζάντιο και την αρχαία Ρώμη. Προσπαθεί βέβαια να μην κάνει διακρίσεις.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*