12/08/2020

Η παγίδα της κοινωνικοοικονομικής ανέλιξης

Γράφει ο Χάρης Φιλιππάκης

ανέλιξης

Ζώντας ως κοινωνικά υποκείμενα μέσα σε ένα παγκοσμιοποιημένο οικονομικό και παραγωγικό περιβάλλον, γινόμαστε συχνά αναλυτές της μικρής εικόνας αγνοώντας τη μεγάλη. Η μικρή εικόνα, ο μικρόκοσμος, η περίκλειστη γυάλα μέσα στην οποία δρούμε και αλληλεπιδρούμε, μας ωθεί σε επιδιώξεις οι οποίες είναι σε άμεση συνάρτηση με τον κοινωνικό μας περίγυρο και τα πρότυπα που εκείνος σέβεται και ακολουθεί, θεωρώντας τα πρότυπα προόδου.

Τι σημαίνει άραγε πρόοδος; Πώς την αντιλαμβάνεται ο καθένας μας; Τι κάνει για να την κατακτήσει;

Σαν κοινωνία, η Ελληνική χωρίς αυτό να αποτελεί ιδιομορφία μας, αντιλαμβάνεται την πρόοδο υπό το πρίσμα που την αντιλαμβάνεται όλος ο δυτικός κόσμος που εκούσια και ακούσια παίζει με όρους καπιταλιστικού οικονομικού περιβάλλοντος. Την αντιλαμβάνεται ως οικονομική που καταλήγει και κοινωνική από άποψη κινητικότητας. Είναι αληθινή άνοδος όμως ή ψευδεπίγραφη; Δείτε για παράδειγμα την άνοδο και την πτώση της μεσαίας τάξης στην Ελλάδα την περίοδο της προηγούμενης κρίσης. Η δημιουργία της βασίστηκε στις αναδιανεμητικές δεκαετίες που προηγήθηκαν και η πτώση της δρομολογήθηκε με την προσπάθεια φορολογικής της αφαίμαξης, με τις πολιτικές δημοσιονομικής προσαρμογής και τα ακόλουθα τους. Δηλαδή σε μια περίοδο που δρομολογήθηκε η συμπίεση των κερδών που είχε κατακτήσει τις τρείς προηγούμενες δεκαετίες.

Δεν είναι της παρούσης η ανάλυση της ανόδου της μεσαίας τάξης στην Ελλάδα, αλλά το κατά πόσο η προσπάθεια οικονομικής και κοινωνικής ανόδου εξυπηρετεί αυτόν που με κόπο και ιδρώτα προσπαθεί να την κατακτήσει ή ένα παγκοσμιοποιημένο οικονομικό σύστημα που μας βάζει από τη γέννηση μας στη διαδικασία της ανόδου και της «προόδου», με βαρύ ψυχολογικό και όχι μόνο τίμημα στην όλη διαδρομή. Η άνοδος είναι η μία παράμετρος και η επιβίωση η άλλη. Ας αναφερθούμε στην πρώτη.

Η διαδικασία της κινητικότητας αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα όπλα στη φαρέτρα του καπιταλισμού. Βάζει τον άνθρωπο στην εξαντλητική διαδικασία της ανόδου, με αποκλειστικό σκοπό την εκμετάλλευση των ικανοτήτων που κατακτά σε όλη του τη διαδρομή. Το αντίδωρο που λαμβάνει είναι οι οικονομικές απολαβές οι οποίες είναι προκαθορισμένες και η επακόλουθη αναβάθμιση της κοινωνικής του θέσης, ως επιβράβευση της προσπάθειας του. Πόσα έχει δώσει και πόσα έχει πάρει…;

 Αυτά που του επιτρέπει ο εργοδότης, που κατά κανόνα εντάσσονται στο δόγμα «παίρνω περισσότερα απ’ ότι δίνω», πάνω στο οποίο έχει θεμελιωθεί ο καπιταλισμός. Ένας πετυχημένος καπιταλιστής ξέρει πάντα να παίρνει πολύ περισσότερα απ’ όσα δίνει. Χωρίς αυτό το δόγμα δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί η συσσώρευση κεφαλαίου.

Ποια η «νίκη» του εργαζόμενου; Η ικανοποιητική αύξηση του βιοτικού του επιπέδου και η υπερπήδηση μιας γραμμής άμυνας συνήθως, από τα απροσπέλαστα και πολλαπλά ταξικά τείχη των δυτικών κοινωνιών. Κάτι που δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση ζημιά η κάτι το μη αναμενόμενο για τις άρχουσες τάξεις. Είναι απλώς το προβλεπόμενο μπόνους για κάποιον που έδωσε τη ζωή του στον σκοπό τους.

Πρόσφερε στην υπηρεσία τους την εξειδίκευση που κατέκτησε στο πανεπιστήμιο, τις ικανότητες του, την επινοητικότητα του, την ίδια του τη ζωή μέσω της μισθωτής εργασίας. Ίσως κάπου εδώ να κατανοούμε και τη συνεχώς εντεινόμενη δυσφήμιση και αποδόμηση του δημόσιου τομέα όλα αυτά τα χρόνια. Ο ιδιωτικός, δεν θέλει να σπαταλούνται πόροι και ταλαντούχο δυναμικό για κοινωφελείς σκοπούς. Όταν το δημόσιο μπορεί να προσφέρει όσα και εκείνος τότε το ανθρώπινο δυναμικό ή ένα μέρος του, θα κινηθεί χωρίς επιφύλαξη προς το δημόσιο τομέα για πολλούς και ευνόητους λόγους.

Αν συνειδητοποιήσουμε που βρισκόμαστε ταξικά και όχι που θέλουμε να φτάσουμε, ίσως κάποια στιγμή να καταλάβουμε ότι όσες παροχές και «προνόμια» κι αν μας παραχωρεί «ο καπιταλισμός», όσον αφορά την ταξική μας προέλευση εκείνος δεν είχε ποτέ αυταπάτες. Αυτό είναι που τον κάνει να νικά συνήθως σ’ αυτή τη μάχη. Η ικανότητα του να μας βάζει στη διαδικασία της κοινωνικής ανέλιξης ήταν και είναι το ισχυρότερο όπλο του. Όπλο που του παραχωρούμε εμείς οι ίδιοι μέσω του πειθαναγκασμού της επιβίωσης και της απατηλής κοινωνικής ανόδου που μας προσφέρει «αν δουλέψουμε σκληρά και πειθαρχημένα σε όλη μας τη ζωή».

Υ.Γ: Γιατί το προεκλογικό σύνθημα του ΣΥΡΙΖΑ: «ήρθε η ώρα των πολλών» αποδείχθηκε αποτυχημένο στρατηγικά συν τοις άλλοις, για την Ελληνική περίπτωση; Η απάντηση βρίσκεται στο πως βλέπουμε ταξικά τους εαυτούς μας οι Έλληνες. Βάζουμε τους εαυτούς μας ανάμεσα στους πολλούς;     

Χάρης Φιλιππάκης

(Συνολικές Επισκέψεις 78, 1 επισκέψεις σήμερα)
HOOTON TENNIS CLUB «MONSOONAL RUNOFF», το Τραγούδι της Κυριακής (Video)
WALT DISCO «CUT YOUR HAIR», το Τραγούδι του Σαββάτου (Video)

mm
About Χάρης Φιλιππάκης 50 Articles
Ο Χάρης Φιλιππάκης συχνά αυτοαποκαλείται ιστορικός. Έχει αποφοιτήσει από κάποιο τμήμα ιστορίας και αρχαιολογίας. Συνήθως μιλάει για ιστορία και πιο συγκεκριμένα για το Βυζάντιο και την αρχαία Ρώμη. Προσπαθεί βέβαια να μην κάνει διακρίσεις.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*