18/06/2021

Σφακιά και Μάνη. Και τα αγρίμια έχουν ανάγκη τις υποδομές


Φέτος τα έφερε έτσι η τύχη, ώστε να επισκεφτώ δύο ιδιαίτερους τόπους της Ελλάδας, τα Σφακιά και την Καρδαμύλη. Και είναι ιδιαίτεροι, γιατί, εκτός των άλλων, έχουν και αρκετές ομοιότητες. Και τα δύο μέρη δημιουργούν μία αίσθηση αποκοπής από τον υπόλοιπο κόσμο, ακριβώς επειδή κρύβονται πίσω από επιβλητικούς ορεινούς όγκους.

Για να επισκεφτεί κανείς τα Σφακιά, πρέπει να διασχίσει τα Λευκά Όρη, να ανεβεί την οροσειρά και να την ξανακατεβεί, για να βρεθεί στη νότια πλευρά των Χανίων στην Κρήτη, όπου βρίσκεται ο ψηφιδωτός κολπίσκος της χώρας των Σφακίων.
Το οροπέδιο πριν από τον κόλπο είναι ένας τόπος ελεύθερος, πρωτόγονος από πολλές απόψεις, γεμάτος από αγρίμια όχι μόνο τετράποδα αλλά και δίποδα.

Αγρίμια, αγριοκάτσικα και άνθρωποι, που αν καταλάβουν ότι δεν γυρεύεις το κακό τους ξεδιπλώνουν όλη την τρυφεράδα τους και τη φιλοξενία τους με τον πιο γλυκά τραχύ τρόπο.

Την ίδια περηφάνια συναντά κανείς και στη χώρα των Σφακίων, στο μικρό λιμανάκι, όπου καταλήγουν όλοι οι τουρίστες για να περάσουν λίγες ημέρες, και προ πάντων βραδιές, σε μια τόση δα βραχώδη κύρτωση που αγκαλιάζει τη θάλασσα: λίγες ταβέρνες, λίγα μαγαζιά, λίγα ενοικιαζόμενα δωμάτια, μία μονάχα παραλία και άπειρη φιλοξενία. Δύο βράδια κάτσαμε στον κολπίσκο αυτόν και γίναμε εύκολα «κολλητοί» με τους κατοίκους, τους ταβερνιάρηδες, τους οποίους περιμέναμε να σχολάσουν για να πιούμε μαζί κρασί από το βαρέλι και … τεκίλα.

«Και τι κάνετε, ρε φίλε, αν αρρωστήσετε εδώ τέρμα Θεού μέχρι να πάτε στα Χανιά, αν πάθετε κάτι επείγον, όπως μια σκωληκοειδίτιδα;», ρώτησα ένα βράδυ έναν μαυροφορεμένο Σφακιανό γύρω στα πενήντα. «Εδώ δεν αρρωσταίνεις …», απάντησε χαμογελώντας – απάντηση η οποία δεν έκρυβε, ασφαλώς, καμία αλαζονεία, αλλά σήμαινε ότι «δεν πρέπει να αρρωστήσεις, γιατί αν συμβεί, την έκατσες..».

Αντίστοιχα, πορευόμενος από την Καλαμάτα, για να φτάσεις στην Καρδαμύλη, πρέπει να ανεβοκατεβείς αρκετές πλαγιές του Ταύγετου. Εδώ δεν βλέπεις αγριοκάτσικα, ούτε τα άγονα πετρώδη υψώματα τη Κρήτης· εδώ υποτάσσεσαι στα δάση του Ταύγετου και κυρίως στη λιθόχτιστη αρχιτεκτονική που καθιστά τα σπίτια αναπόσπαστο κομμάτι του φυσικού τοπίου. Η αλληλεπίδραση με τα πετρόχτιστα κτήρια, είτε τα χωριάτικα των ορεινών περιοχών είτε τα αρχοντικά της παραλιακής ζώνης από Καρδαμύλη μέχρι Στούπα, είναι σαν μία μηχανή του χρόνου. Ταξιδεύεις πίσω στο παρελθόν, στα χρόνια που οι άνθρωποι έχτιζαν τα σπίτια τους με ό,τι τους χάριζε το βουνό, την πέτρα.

Σήμερα είναι επιβεβλημένο από το κράτος με νόμο να χτίζονται όλα με τον λίθο, ως φόρος τιμής στους προγόνους τους αλλά και ως σπάνια εκδήλωση της αρχιτεκτονικής καλαισθησίας του σύγχρονου Έλληνα (ανάθεμα, γιατί δεν φροντίσαμε να κάνουμε το ίδιο και με τα νεοκλασικά της Αθήνας;). Κι αν στα Σφακιά η αποκρυπτογράφηση της ψυχής των κατοίκων προϋπέθετε ως κωδικό πρόσβασης την επιείκειά σου για την παράνομη οπλοφορία και τις βεντέτες, στη Μάνη έπρεπε να αποδεχτείς, εκτός των παραπάνω, και το αυστηρό ύφος, να το καταλάβεις, να στροφάρεις ότι δεν είναι κι αυτό αλαζονεία – μου πήρε καναδυό μέρες μέχρι να το συνηθίσω· και το συνήθισα, όταν συνειδητοποίησα πόσο μου μοιάζουν στη στριφνάδα τους.

Κι οι Μανιάτες, όπως και οι Σφακιανοί, είναι ένας κόσμος ξεχωριστός μέσα στην Πελοπόννησο. Και μάλιστα, κι αυτοί μού συζήτησαν θέματα αποκέντρωσης. Είπε ο κύριος Κώστας: «Ωραία, δεν έχουμε θέατρο. Κι εσείς στην Αθήνα δηλαδή που έχετε, πόσες φορές τον χρόνο θα πάτε;».

Δεν θέλω να ανοίξω διάλογο με την οπτική αυτή, ούτε με την ευκολία με την οποία ο Σφακιανός έχει αποδεχθεί ότι, αν αρρωστήσει, αντίο. Θέλω απλώς να εκθέσω αυτές τις οπτικές στο κοινό και να πω ότι καλύτερες υποδομές όχι μόνο θα βελτίωναν τη ζωή αυτών των υπέροχων ανθρώπων σε αυτά τα υπέροχα μέρη με αυτές τις υπέροχες ιδιαιτερότητες, αλλά θα προσέφεραν και σε όσους φλερτάρουν με την ιδέα να ζήσουν μόνιμα σε αυτές τις πανέμορφες αλλά αδικημένες περιοχές ισχυρότερα κίνητρα για να το αποτολμήσουν.  

Υ.Γ.: Οι άνθρωποι φέρνουν τις υποδομές ή οι υποδομές τους ανθρώπους;    

Βασίλειος Λιοτσάκης

(Συνολικές Επισκέψεις 467, 1 επισκέψεις σήμερα)

mm
About Βασίλειος Λιοτσάκης 5 Articles
Εργάζεται ως Επίκουρος Καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Αρκείται στο να διαβάζει αρχαία ελληνικά κείμενα και να γράφει για αυτά συντροφιά με τις γάτες του.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*