Πρεμιέρα έκανε στο ανακαινισμένο θέατρο Κνωσσός η παράσταση Brokeback Mountain σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Ρήγου.
Το ανέβασμα της συγκεκριμένης παράστασης σηματοδοτεί πολλά ενδιαφέροντα πράγματα. Καταρχάς, το ιστορικό θέατρο Κνωσσός ανακαινίστηκε πολύ όμορφα και επαναλειτουργεί με δύο παραγωγές του Θεάτρου του Νέου Κόσμου. Η μία είναι η παράσταση Μια άλλη Θήβα -που σας είχαμε προτείνει την περασμένη σεζόν-, με τους Θάνο Λεκκα και Δημήτρη Καπουράνη. Η άλλη είναι ασφαλώς το Brokeback Mountain που θα παίζεται Τετάρτη με Κυριακή, συμπληρώνοντας τη θεατρική εβδομάδα του Καπουράνη και κατ’ επέκταση του θεάτρου Κνωσσός. Είναι η πρώτη φορά που ανεβαίνει στο ελληνικό θέατρο το Brokeback Mountain που γνωρίσαμε από την ταινία του 2005 με τους Jake Gyllenhaal και Heath Ledger. Η παράσταση αξιοποιεί τη θεατρική διασκευή του Ashley Robinson, που έκανε πρεμιέρα τον Μάιο του 2023 στο West End με τους Mike Faist και Lucas Hedges. Ταυτόχρονα, φέτος συμπληρώνονται 20 χρόνια από την κυκλοφορία της ταινίας. Για πολλούς κριτικούς κινηματογράφου, η συγκεκριμένη ταινία διεύρυνε την θέση του queer cinema σε ένα πιο mainstream κοινό.
Υπόθεση
Οι εικοσάχρονοι Ένις ντελ Μαρ (Μιχαήλ Ταμπακάκης) και Τζακ Τουίστ (Δημήτρης Καπουράνης) γνωρίζονται μέσα σε ένα γραφείο εύρεσης εργασίας, όταν πιάνουν εποχική δουλειά ως βοσκοί στα άγρια βουνά του Γουαϊόμινγκ. Μέσα στην απομόνωση του τοπίου, στα βοσκοτόπια και τις κορυφές όπου το καλοκαίρι δεν φτάνει ποτέ, τα δύο αγόρια αναπτύσσουν μια βαθιά και απροσδόκητη σύνδεση.
Η θεατρική διασκευή
Για πρώτη φορά το αθηναϊκό κοινό έρχεται σε επαφή με τη θεατρική εκδοχή του Brokeback Mountain, σε μια παράσταση που έχει ξεσηκώσει έντονη συζήτηση ήδη από τις φωτογραφίες που κυκλοφόρησαν. Είναι ένα queer έργο; Δεν έχουμε να κάνουμε μ’ ένα συνηθισμένο queer θέατρο, αφού η σεξουαλικότητα των δύο πρωταγωνιστών τίθεται υπό συζήτηση. Για την «κοινωνία», ο Ένις είναι ένας κοινός Αμερικανός οικογενειάρχης αφότου παντρεύτηκε την Άλμα, έκαναν δύο παιδιά και προσπαθούν να επιβιώσουν κάνοντας ό,τι δουλειά εμφανιστεί στο διάβα τους. Ο Τζακ αντίστοιχα, παντρεύτηκε μια πλούσια γυναίκα, τη Λουρίν, χωρίς να φαίνεται πως την έχει ερωτευτεί. Στην υπόθεση δεν ξεκαθαρίζεται η σεξουαλικότητα των δύο ηρώων, ενώ οι ίδιοι δηλώνουν πως δεν είναι γκέι και πως το μεταξύ τους δεν αφορά κανέναν.
Το θεατρικό έργο εστιάζει στη μεταξύ τους σχέση, το πώς νιώθει ο ένας για τον άλλο ακόμα και δεν το λένε και προσπαθεί να εστιάσει στην επίδραση που είχε η σχέση τους στα υπόλοιπα άτομα της ζωής τους. Η σχέση τους εκτείνεται σε διάστημα 20 χρόνων και βλέπουμε πως είναι μια διέξοδος από τις καθημερινότητές τους. Σημαντικό ρόλο παίζει και η πρωτότυπη μουσική του Dan Gillespie Sells, που μεταφέρει την ατμόσφαιρα της αμερικανικής υπαίθρου. Στην παράσταση του Ρήγου τα τραγούδια ερμηνεύει εξαιρετικά η Δωροθέα Μερκούρη.
Η παράσταση
Ο Κωνσταντίνος Ρήγος έφτιαξε μια εκλεπτυσμένη queer παράσταση που ξεχειλίζει από κινηματογραφικότητα, μουσική και ερωτισμό, με το άρτιο αισθητικά αποτέλεσμα που τον χαρακτηρίζει. Εδώ βέβαια δεν κινήθηκε όσο ελεύθερα είχε κάνει το 2009 με τον Τιτανικό του στο Εθνικό, αλλά σε ένα πιο εμπορικό και εύληπτο θέατρο, βασισμένο στην δραματουργία του Ρόμπινσον. Βάζει στο επίκεντρο τους δύο ήρωες, τον Ένις και τον Τζακ, και τριγύρω τους φτιάχνει το κάδρο του αμερικανικού ονείρου και της ετεροκανονικής νόρμας.
Κατασκεύασε ένα εξαιρετικό ξύλινο σκηνικό, όπου μεταβάλλεται εύκολα με πτυσσόμενα κομμάτια και τις βιντεοπροβολές (Βασίλης Κεχαγιάς). Τα σκηνικά αντικείμενα των κεντρικών ηρώων (κουβέρτες, κονσέρβες, κιάλια, φωτιά) δίνουν την αίσθηση του ξέφωτου στο Brokeback Mountain. Αυτό που «χάνει» ο θεατής του θεάτρου σε σχέση με την ταινία είναι η φύση, τα ζώα, το κάδρο της παραδοσιακής οικογένειας και η παράσταση το «ξεκλέβει» με τις προβολές αλλά και με τους δευτερεύοντες ρόλους. Η ζωντανή μουσική που ερμηνεύει η Δωροθέα Μερκούρη, με την μπάντα (ακουστική και ηλεκτροακουστική κιθάρα, βιόλα) προσδίδει στην ατμόσφαιρα και μας ταξιδεύει στην Αμερική του 60 και του 70.
Το γυμνό
Όπως είναι αναμενόμενο ήδη από την ταινία ή έστω από τις φωτογραφίες της παράστασης, περιλαμβάνεται γυμνό καθώς βλέπουμε τις συναντήσεις των Ένις και Τζακ, όταν «αποδρούν» από την ετεροκανονική ζωή τους. Στην παράσταση αυτό γίνεται πολύ προσεγμένα και με ένα όμορφο αισθητικό αποτέλεσμα -καθόλου άγνωστο μονοπάτι για τον Ρήγο- αλλά παραμένει ένα βασικό σημείο της υπόθεσης και της απόδοσης των ηρώων. Αυτό που μου έλειψε σε σχέση με την ταινία είναι από τη μια οι συναισθηματικές διακυμάνσεις που περνούν οι δύο ήρωες και αφετέρου η φυσικότητα που είχε γι’ αυτούς η ερωτική πράξη, σαν μια μορφή επικοινωνίας χωρίς λέξεις.
Η κινηματογραφικότητα της παράστασης ήταν αναμενόμενη και ιδιαίτερα χρήσιμη σε σημεία της πλοκής, αλλά υπερφορτώνει με πληροφορία και σίγουρα είναι υποδεέστερη σε σχέση με τα πλάνα των φυσικών τοπιών που είχε η ταινία. Προς το τέλος της παράστασης, τα πλάνα με τις αναμνήσεις του Ένις, ήταν βοηθητικά για την κατανόηση της κατάστασης του μετά τον θάνατο του Τζακ, τακτική που θα μπορούσαμε να είχαμε δει και κατά τη διάρκεια του έργου.
Οι ερμηνείες
Σαφέστατα, η δραματουργία επικεντρώνεται στους δύο κεντρικούς ήρωες και κατ’ επέκταση η παράσταση του Ρήγου στους δύο πρωταγωνιστές του. Ο Μιχαήλ Ταμπακάκης και ο Δημήτρης Καπουράνης ανέλαβαν δύο πολύ απαιτητικούς και εμβληματικούς ρόλους. Για την επιτυχία ή μη της παράστασης, το σημαντικότερο είναι η ερμηνευτική σχέση που αναπτύσσουν. Οι στιγμές όπου οι δυο τους έρχονται μακριά είναι πολύ δυνατές, ίσως με ένα ερμηνευτικό προβάδισμα του Καπουράνη.
Χρειάζεται λίγη περισσότερη δουλειά στην στίξη των σημείων τους, στον τρόπο που υπάρχουν πάνω στην σκηνή, κυρίως όταν είναι απών ο ένας από τους δύο, ώστε να διαχέεται η σχέση τους ακόμα και από απόσταση. Για παράδειγμα, ο τρόπος που βαδίζει ο Τζακ, με τον ήχο από τα τακούνια των παπουτσιών του είναι ένα ωραίο εφέ, που συνδέεται με το ροντέο που κάνει και την αισθητική των γουέστερν. Με λίγη επιμέλεια παραπάνω, ίσως τέτοιες λεπτομέρειες φωτίσουν περισσότερο τους ήρωες και δώσουν μια φυσικότητα που αυτή την στιγμή λείπει.
Αντίστοιχα, οι ερωτικές στιγμές είναι πολύ φροντισμένες, με σεβασμό προς τους ηθοποιούς, αλλά ίσως χρειάζεται μια φροντίδα στην τελετουργία των συναντήσεών τους. Από τα πιο δυνατά σημεία ήταν η κορύφωση των δύο ηρώων στην τελευταία τους σκηνής, μετά από 20 χρόνια ερωτικών συναντήσεων.
Τελικά, άξιζε η θεατρική διασκευή του Brokeback Mountain; Εμπορικά, σίγουρα έχει ενδιαφέρον, καθώς η ιστορία του Ένις και του Τζακ, ενός έρωτα πέραν από ηθικούς φραγμούς και συμβάσεις, παραμένει ελκυστική. Στην πράξη, ο Κωνσταντίνος Ρήγος κατασκεύασε μια όμορφη αισθητικά και αρκετά στυλιζαρισμένη παράσταση, που έχει δυνατές πρώτες ύλες, αλλά δεν κατορθώνει στο έπακρον να αναδείξει τα συναισθήματα των δύο ηρώων, όπως φαντάζομαι πως ήταν στις προθέσεις του.
Αναστάσης Πινακουλάκης
Πληροφορίες για την παράσταση: – Εισιτήρια
- Τραγούδια: Νταν Γκιλέσπι Σελς
- Βασισμένο στο διήγημα της Άννι Πρου
- Μετάφραση Έρι Κύργια
- Σκηνοθεσία Κωνσταντίνος Ρήγος
- Σκηνογράφος Κωνσταντίνος Ρήγος
- Συνεργάτις σκηνογράφος Σοφία Θεοδωράκη
- Ενδυματολόγος Ιωάννα Τσάμη
- Σχεδιασμός φωτισμών Χρήστος Τζιόγκας
- Ενορχήστρωση−Μουσική Δημήτρης Αρώνης/Moa Bones
- Σχεδιασμός βίντεο Βασίλης Κεχαγιάς
- Βοηθός σκηνοθέτη Άγγελος Παναγόπουλος
- Παίζουν Δημήτρης Καπουράνης, Μιχαήλ Ταμπακάκης, Κορίνα−Άννα Γκουγκουλή, Δημήτρης Καπετανάκος, Δωροθέα Μερκούρη
- Μουσικοί επί σκηνής Κώστας Σιδηροκαστρίτης ακουστική κιθάρα−κρουστά, Γιάννης Πανηγυράκης ηλεκτρική κιθάρα, Γιώργος Κωστόπουλος κοντραμπάσο
