Μετά τον καταιγιστικών συναισθημάτων «Μαστρο Τζεπέτο» ο αγαπημένος μου Ιταλός συγγραφέας Fabio Stassi επέστρεψε με το «Νυχτερινό στη Γαλλία» (Εκδόσεις Ίκαρος), σε μετάφραση της Δήμητρας Δότση, και με παρέσυρε σε ταξίδια μακρινά, εντός μου.
Επέστρεψε και στον ήρωά του, τον Βίντσε Κόρσο, που με κέρδισε «άμα τη εμφανίσει» στη «Χαμένη Αναγνώστρια», τον οποίο στο «Νυχτερινό στη Γαλλία» τον εξακοντίζει στο πιο μακρινό ταξίδι που μπορεί άνθρωπος να κάνει: αυτό μέσα του.
Οι συνομιλίες με τον εαυτό μας είναι ένας πόλεμος αφού δεν έχουμε μάθει καλά, ακόμη, να μας αγαπάμε κι έτσι νομίζουμε ότι αν λειτουργούμε ως ο αμείλικτος μας κριτής θα κάνουμε την ύπαρξή μας καλύτερη.
Ο Βίντσε Κόρσο ξεκινάει να συναντήσει στη Νάπολη την ερωμένη του για ένα γλυκό σαββατοκύριακο. Μπαίνει όμως κατά λάθος στην άλλη πλευρά του σταθμού που φεύγουν τα τρένα για το Μιλάνο, γεγονός που καταλαβαίνει πολύ αργότερα. Το τρένο είναι εξπρές, δηλαδή δεν κάνει στάσεις, πληρώνει το πρόστιμο και το αναλογούν εισιτήριο και έτσι αρχίζει αυτό το ταξίδι του ήρωα.
Ψυχαναλυτικά, εύκολα λες – ειδικά όταν μιλάς για άλλους, τον ήρωα στην περίπτωσή μας – τίποτα δεν γίνεται τυχαία. Το ασυνείδητο ψάχνει να βρει ρωγμές στον στιβαρό κόσμο που χτίζει η συνειδητότητά μας για να αντέχει…
Ξεκινάει να ανακαλύψει τον εαυτό του και σιγά σιγά καταφέρνει, εκτός των άλλων να τον αγαπήσει. Όπως του αξίζει – όπως αξίζουμε όλοι να μάθουμε να αγαπάμε τον εαυτό.
Ναι είμαστε οι απώλειες, τα όχι, τα μην, τα λάθη, οι αγωνίες αλλά είμαστε κι «εμείς» εκεί και θέλουμε την αποδοχή από εμάς τους ίδιους για να προχωρήσουμε!
Πάντα χρειάζεται ένας καταλύτης για να οδηγηθείς σε κρυμμένες αλήθειες, μυστικά, και μονοπάτια που είχες συνειδητά αποκλείσει. Στο βιβλίο είναι ο μυστηριώδης Σαβέριο (πρέπει να σου πω ότι έχω συνάδελφο Σαβέριο – είναι καμεραμάν εκτός αν με τα χρόνια έγινε σκηνοθέτης, δεν το ξέρω- καλά να ‘ναι το παιδί).
Ο Σαβέριο λοιπόν είναι ο καταλύτης, είναι κάτι σαν τον ταξιδευτή που καθοδηγεί στο τριπάρισμα τον Βίντσε. Του κάνει φωναχτά τις ερωτήσεις που ίδιος δεν είχε τολμήσει να κάνει στον εαυτό του.
Αν πάρεις το στόρι θα μπορούσε εύκολα να γίνει ένα μελό φιλμάκι, ή ένα αριστούργημα του ιταλικού ρεαλισμού. Μάνα εργαζόμενη – έρωτας της μιας βραδιάς – ο λεγάμενος εξαφανίζεται – ο καρπός του έρωτα μεγαλώνει με αγάπη από τη μητέρα αλλά πάντα αναρωτιέται – όπως έζησε και η μάνα: γιατί εξαφανίστηκε ο πατέρας – όταν ανακαλύπτει την ταυτότητα του και πάει να τον συναντήσει είναι αργά.
Κι όμως ο σπουδαίος Ιταλός συγγραφέας έχει καταφέρει στις λίγες σελίδες του βιβλίου να φτιάξει ένα σπουδαίο δαιδαλώδες μονοπάτι αυτογνωσίας και αυτοεκπλήρωσης. Ο ήρωας από ένστικτο αλλά και έντονο το νουάρ στοιχείο των μεσογειακών επιθεωρητών, ακολουθεί στοιχεία, λύνει γρίφους – που προκύπτουν από τις διηγήσεις της μητέρας – βοηθιέται από την τύχη και τελικά φτάνει στον τάφο του πατέρα του.
Παρέα με τον ήρωα κάνουμε μαζί μια …κάποια διαδρομή κι εμείς οι αναγνώστες μέσα από μια στιβαρή αφήγηση του συγγραφέα. Η μετάφραση της Δήμητρας Δότση έχει συμβάλλει καταλυτικά ώστε να νιώσουμε κομμάτι αυτής της εσωτερικής αναζήτησης του εν κινήσει ήρωα.
Δεν ξέρω ποιο είναι το λεκτικό ισοδύναμο για τα βιβλία με το «ταινίες δρόμου» (road movies) όμως το «Νυχτερινό στη Γαλλία» του Fabio Stassi είναι μια τέτοια περίπτωση. Το λάθος τρένο που τον αφήνει στο Μιλάνο, που τον φέρνει πιο κοντά στη Νίκαια και τη Μασσαλία, ο Σαβέριο, οι άνθρωποι που συναντάει, οι μνήμες του και οι καρτ ποστάλ συνθέτουν ένα μαγικό σύμπαν.
Οι αναγνώστες είμαστε αναπόσπαστο κομμάτι αυτού του ταξιδιού. Ο καθένας μας κάνει το δικό του ταξίδι – αναγκαστικά – μπαίνοντας στον κόσμο του ήρωα. Δεν υπάρχει οικογένεια χωρίς μυστικά και κανείς – πιστεύω αυθαίρετα – δεν έχει απαντήσει σε όλες τις απολύτως προσωπικές του απορίες.
Η αγάπη που έχω χτίσει προς τον Στάσι οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο γεγονός ότι γράφει απλά για τόσο σύνθετα θέματα. Δεν γράφει για να εντυπωσιάσει ή να εκβιάσει τα συναισθήματα του αναγνώστη. Ούτε για να τον (μας) κάνει να αισθανθεί (αισθανθούμε) ανεπαρκής (ανεπαρκείς) από τυχόν έλλειψη γνώσης για διάφορα πράγματα, ονόματα, κλπ που αναφέρει στην ανάπτυξη της ιστορίας του. Και γράφει στο τέλος ένα παράρτημα που είναι εξίσου ενδιαφέρον για κάποιον που «έπιασε» και ξέρει τι ήθελε να πει σε κάθε αναφορά αλλά και σε κάποιον λιγότερο εξοικειωμένο αναγνώστη. Δεν πουλάει μούρη παντογνώστη. Αξιοποιεί τις καλλιτεχνικές του αναφορές με μια ευγένεια προς τον αναγνώστη. Και χωρίς να «χαλάει» τη ροή της ανάγνωσης με αριθμητικές παραπομπές.
Περιμένοντας να πάρω ένα «λάθος τρένο», προτείνω να απολαύσετε το «Νυχτερινό στη Γαλλία» και μαζί με τον ήρωα του Stassi να κάνετε κι εσείς το δικό σας ταξίδι … όπου έχετε ανάγκη.
Γιάννης Καφάτος
Y.Γ. Ελλινιστί τον λέμε Φάμπιο Στάσι!
