10/12/2019

Αχμέτ Χαμντί Τάνπιναρ, «Ινστιτούτο Ρύθμισης Ρολογιών», ένα βιβλίο όχι μόνο για τον χρόνο που μας κυνηγά!


Έχει πάντα ενδιαφέρον πώς φτάνει ένα βιβλίο στα χέρια του αναγνώστη.
Το «Ινστιτούτο Ρύθμισης Ρολογιών» από τις Εκδόσεις Καστανιώτη για παράδειγμα θέλησα να το διαβάσω γιατί η πρώτη μου αίσθηση και άγνοια ήταν ότι έχει να κάνει με τον χρόνο με τον οποίο έχω (κι εγώ) μια περίεργη σχέση.
Ένα ιδιαίτερο δικό μας (του «χρόνου» και εμού) κυνηγητό που κάπως τα έχουμε βρει εδώ και κάμποσα χρόνια και τελικά μας προκύπτει μια ισορροπία.

Αρχίζοντας όμως την ανάγνωση ένας καινούργιος κόσμος ανοίχτηκε εντός μου καθώς φυσικά ο χρόνος δεν είναι το μόνο θέμα του.

Μια αλά Τούρκα αλληγορία είναι το σπουδαίο βιβλίο του Αχμέτ Χαμντί Τάνπιναρ. Και μια πραγματική αποκάλυψη για τις κοινές μας ρίζες με τους «απέναντι». Πρόσωπα και σκηνές, χαρακτήρες τόσο καλοδουλεμένοι που σίγουρα κάτι φέρνουν στο νου από παραστάσεις που είναι τόσο «δικές» μας.

Αν έπρεπε με μια λέξη να χαρακτηρίσω το μυθιστόρημα «Ινστιτούτο Ρύθμισης Ρολογιών» αυτή θα ήταν η ειρωνεία.
Μια ειρωνεία που διατρέχει τους χαρακτήρες, την πραγματικότητα και την ουτοπία που ζουν, το σύμπαν που περιγράφει ο συγγραφέας. Η αφόρητη πραγματικότητα του βασικού ήρωα, Χαϊρί Ιρντάλ, γίνεται βιώσιμη χάρη σε μια στωική μακαριότητα και μιας Φορεστ-Γκαμπικής αντιμετώπισης της ζωής.

Ο εκσυγχρονισμός της Οθωμανικής αυτοκρατορίας σε Δημοκρατία δυτικού τύπου, αλά Φράγκα, είναι η εποχή που διαδραματίζεται η βασική υπόθεση του βιβλίου.

 Το εξόχως εκτός ρεαλισμού «Ινστιτούτο Ρύθμισης Ρολογιών» είναι η επιτομή της αλληγορίας. Ο τρόπος οργάνωσης του κράτους σε μια εποχή που η γειτονική χώρα γκλυκοιτάζει τη Δύση χωρίς όμως να προδίδει τις αλά Τούρκα παραδόσεις της – και που εμείς ως Έλληνες γνωρίζουμε, αλά Ελληνικά, από πρώτο χέρι.

Ο συγγραφέας όμως μας μεταδίδει μια εντελώς ψυχαναλυτική διάσταση του βασικού του ήρωα που μοιάζει τόσο πολύ με φιγούρες που μας είναι τόσο πολύ οικείες.

Οι χαρακτήρες του έργου είναι καλοδουλεμένοι και οι εικόνες που μεταφέρει ο συγγραφέας λειτουργούν τόσο ευνοϊκά στη ροή της ανάγνωσης, παρά το γεγονός των πολυπρόσωπων δευτερευόντων ηρώων.

Η δομή του μυθιστορήματος που ακολουθεί μια γραμμική αυτοβιοργαφική εξιστόρηση καταφέρνει να σπάσει την κλασική φόρμα και τελικά μας δίνει ένα άρτιο έργο χωρίς κενά και συγγραφικές «ευκολίες». Ο ρυθμός ακολουθεί την ιδιοσυγρασία του ήρωα. Όσο τον γνωρίζουμε μέσα από τις σελίδες του βιβλίου, τόσο ο ρυθμός ανεβαίνει. Η αυτοβιογραφία ενός «τίποτα» γίνεται τελικά ένας πυκνός καμβάς μιας ζωής, μιας χώρας και μιας νοοτροπίας που ειδικά στον Έλληνα αναγνώστη είναι εξαιρετικά οικείος.

Η μετάφραση της κυρίας Στέλλας Χρηστίδου έχει συμβάλει στην αναγνωστική απόλαυση ενός πολυσχιδούς και ιδιαίτερου μυθιστορήματος.

Ο ήρωας, ο Χαϊρί Ιρντάλ ξέρει ότι συμμετέχει σε μια φάρσα – που άλλοι τη θεωρούν σοβαρή υπόθεση –  και προσπαθεί …μάταια να ορίσει τη δική του ταυτότητα σε έναν κόσμο που αλλάζει. Έναν κόσμο που ξεβράζει ό,τι δεν συμβάλει στην εγκαθίδρυσή του. Ο ήρωας μας προσπαθεί να διατηρήσει ό,τι μπορεί να διασώσει από την ταυτότητά του. Αυτό όμως είναι και το ζητούμενο (πάντα δεν ήταν;): Ποια είναι η ταυτότητα του ατόμου σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο στον οποίο τα δεδομένα είναι ζητούμενα; (Κάτι δε θυμίζει από αυτό που ζούμε σήμερα;)

Η ανάγνωση του «Ινστιτουτου Ρύθμισης Ρολογιών» είναι μια απόλαυση που κάθε βιβλιόφιλος οφείλει στον εαυτό του. Μια σουρεαλιστική αφορμή γίνεται αιτία για ένα οικουμενικό μυθιστόρημα που αφορά, εν τέλει, κάθε πρόσωπο που πάσχει στο χαοτικό του περιβάλλον.

 Για πολλούς δε από εμάς, είναι η καλύτερη αφορμή για να ανακαλύψουμε θησαυρούς της Τουρκικής λογοτεχνίας (για να είμαι ειλικρινής μάλλον είναι το πρώτο σχετικό έργο που διαβάζω και απολαμβάνω!)
Η σκληρόδετη έκδοση του Καστανιώτη είναι ένα πραγματικό κόσμημα για κάθε βιβλιοθήκη!

Γιάννης Καφάτος        

Διαβάστε κάποιες από τις σελίδες του βιβλίου:

Βιογραφικά στοιχεία

Αχμέτ Χαμντί Τάνπιναρ
Ο Αχμέτ Χαμντί Τάνπιναρ υπήρξε κορυφαία μορφή των σύγχρονων τουρκικών γραμμάτων. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1901 και πέθανε το 1962, στην ίδια πόλη που αγάπησε βαθιά. Θεωρείται ευρέως ένας από τους μείζονες Τούρκους συγγραφείς του περασμένου αιώνα. Ήταν ποιητής, πεζογράφος και κριτικός. Σπούδασε φιλολογία και καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του δίδαξε λογοτεχνία, αρχικά ως καθηγητής σε λύκεια και αργότερα σε ακαδημαϊκές σχολές. Για ένα διάστημα χρημάτισε και επιθεωρητής της Εθνικής Παιδείας. Πολυσχιδής διάνοια ο ίδιος, έπλασε ένα ιδιαίτερο πολιτισμικό σύμπαν, όπου συγχωνεύονται αρμονικά οι ευρωπαϊκές προδιαγραφές με τις παραδόσεις και τις ευαισθησίες της Εγγύς Ανατολής. Το Ινστιτούτο Ρύθμισης Ρολογιών, κορωνίδα της καλλιτεχνικής του δημιουργίας σύμφωνα με πολλούς μελετητές, εμφανίστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1950, όταν μια εφημερίδα άρχισε να το δημοσιεύει σε συνέχειες. Υπό μορφή βιβλίου κυκλοφόρησε το 1961. Άλλα αξιοσημείωτα έργα του είναι, μεταξύ άλλων, το μυθιστόρημα Γαλήνη (1949) και το αφηγηματικό δοκίμιο Πέντε πόλεις (1946).

(Συνολικές Επισκέψεις 281, 1 επισκέψεις σήμερα)
Περί ορκωμοσίας το ανάγνωσμα! Επιθεώρηση Επικαιρότητας #173
Είδα τις «Ξένες πόρτες» σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη

mm
About Γιάννης Καφάτος 1635 Articles
Γιάννης Καφάτος, Μπαμπάς, δημοσιογράφος, ραδιοφωνικός παραγωγός, tattoer, T-shirt maker, dj, και ποιος ξέρει τι άλλο (ακόμη). Σπούδασε πολιτικές επιστήμες αλλά πήρε πτυχίο από το ΡΟΔΟΝ και άλλα συναυλιακά "ιδρύματα". Ταξιδεύει λιγότερο από όσο θα ήθελε.

2 Comments on Αχμέτ Χαμντί Τάνπιναρ, «Ινστιτούτο Ρύθμισης Ρολογιών», ένα βιβλίο όχι μόνο για τον χρόνο που μας κυνηγά!

  1. Κι εγώ για την καλή σας δουλειά που μου σύστησε έναν σπουδαίο κατά πως φαίνεται συγγραφέα!!!

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*