Η παράσταση «Εντολή» που παίζεται στο Θέατρο Noūs – Creative space φέρνει στο σήμερα ένα συνταρακτικό κείμενο από τη Διδώ Σωτηρίου και το συστήνει για πρώτη φορά στους θεατές μέσα από τη ματιά της Νάντιας Διαλκυριάδου που έχει επιμεληθεί τη διασκευή του σε θεατρικό και το σκηνοθετεί.
Είναι σημαντικό να ερχόμαστε σε επαφή με την ιστορία. Την ιστορία μας. Γνωρίζοντας κανείς παίρνει πιο στιβαρές αποφάσεις για τη ζωή του, πρωτίστως.
Επίσης σε μια εποχή που οι «νικητές» – σε κάθε τομέα – νομίζουν ότι μπορούν να «αφανίσουν» τους χαμένους, η γνώση είναι ακόμη μεγαλύτερη δύναμη.
Ο Άρης Μπαταγιάννης ερμηνεύει τον ήρωα Νίκο Μπελογιάννη, τον άνθρωπο με το γαρυφάλλο που φοβάμαι, όλο και λιγότεροι διαβάζουν, ξέρουν, μαθαίνουν γι’ αυτόν.
Περιμένοντας κι εγώ να δω την παράσταση, μίλησα μαζί του για τον ρόλο, το θέατρο και όχι μόνο. Μέχρι να κλείστε τα δικά σας εισιτήρια, για την «Εντολή» διαβάστε την κουβέντα μας για να γνωρίσουμε καλύτερα έναν εκ των πρωταγωνιστών της!
Συμμετέχετε σε μια παράσταση που βασίζεται σε ένα σημαντικό κείμενο-ντοκουμέντο των ελληνικών γραμμάτων από τη σπουδαία μας Διδώ Σωτηρίου. Εσείς πότε μάθατε για την ιστορία του Μπελογιάννη, πριν τη συμμετοχή σας στην παράσταση;
Τα πολύ βασικά τα είχα ακούσει ήδη παιδί, από τον αδερφό της μάνας μου. Μεγαλώνοντας, συνάντησα στο σχολείο κάποιους εξαιρετικούς εκπαιδευτικούς, προς τιμήν τους, δεν ακολουθούσαν με θρησκευτική ευλάβεια την ύλη του υπουργείου. Επίσης με τους γονείς μου, αν θυμάμαι καλά γύρω στα 17 μου, είδα την ταινία Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο του Νίκου Τζίμα. Από εκεί και έπειτα ο Νίκος Μπελογιάννης, αλλά και συνολικότερα η σύγχρονη ιστορία του λαού μας, αποτελούν μέρος των ιστορικών και καλλιτεχνικών μου αναζητήσεων. Ακόμα, το 2017, είχα πάει στα εγκαίνια του μουσείου «Νίκος Μπελογιάννης» στην Αμαλιάδα, όπου είδα και έμαθα πολλά παραπάνω.
Πιστεύετε ότι μπορεί να μας καθορίσει το πόσο γνωρίζουμε την ιστορία του τόπου που ζούμε;
Μας καθορίζει οτιδήποτε γνωρίζουμε. Το βάθος που το γνωρίζουμε και φυσικά το πως τοποθετούμαστε συνολικότερα απέναντι στη ζωή. Δηλαδή, μπορεί κανείς να διαβάσει την ιστορία του τόπου μας από πολλούς ιστοριογράφους. Ιστορία της Ελλάδας έγραψαν και ο Παπαρρηγόπουλος και ο Κορδάτος, αλλά η μελέτη τους έγινε σαφώς σε διαφορετική χρονική περίοδο, από διαφορετική σκοπιά και με διαφορετική στόχευση.
Εσείς στην παράσταση «Εντολή» ερμηνεύετε και τον ίδιο τον Μπελογιάννη. Πώς είναι να υποδύεστε έναν άνθρωπο-σύμβολο, έναν ήρωα;
Με το που έγινε η διανομή με πλημμύρισε ενθουσιασμός αλλά και αγωνία. Δεν μου είχε τύχει να υποδυθώ ξανά υπαρκτό πρόσωπο και δη τέτοιου διαμετρήματος. Με τη βοήθεια και την καθοδήγηση της Νάντιας Δαλκυριάδου, που υπογράφει τη διασκευή και τη σκηνοθεσία, καταλήξαμε πως το μεγαλύτερο στοίχημα που έπρεπε να κερδηθεί ήταν να μην αποδοθεί μόνο το σύμβολο μα και ο άνθρωπος. Ο Νίκος Μπελογιάννης δεν ήρθε ουρανοκατέβατος, γεννήθηκε στην Αμαλιάδα τον Δεκέμβρη του 1915 από τη Βασιλική και τον Γιώργο. Τη βιογραφία του μπορεί κανείς να τη βρει εύκολα στο διαδίκτυο. Γιατί τελικά, αυτό που έκανε τον Νίκο Μπελογιάννη να μείνει ως ο «Άνθρωπος με το γαρύφαλλο» είναι η ίδια του η ζωή, οι πράξεις του, η στάση του στις δίκες και η απύθμενη αισιοδοξία του. Μια αισιοδοξία που πήγαζε από την εποχή, από τη φιλοσοφία του και από τη σιγουριά πως αργά ή γρήγορα αυτός ο κόσμος θα γίνει καλύτερος. Από την σιγουριά πως έχει νόημα να αγωνίζεσαι και να παλεύεις συλλογικά. Επομένως στην παράσταση αυτό που προσπαθώ, είναι να δείξω αυτή του την αισιοδοξία που έκανε τα χείλη του να χαμογελάνε ακόμα και όταν ο θάνατος έμοιαζε να είναι τόσο κοντά. Είναι σίγουρα μεγάλο το φορτίο που, ευτυχώς, το μοιράζομαι με όλον τον θίασο.
Πού απευθύνεται η «Εντολή» – Τι εισπράττετε από τους θεατές στο τέλος της κάθε παράστασης;
Η Εντολή απευθύνεται στους ανθρώπους που την έχουν ανάγκη. Σε αυτούς που αισθάνονται νικημένοι και ανήμποροι. Σε αυτούς που χρειάζονται να θυμηθούν, να κλάψουν, να μάθουν, να χαμογελάσουν, να πεισμώσουν. Οι θεατές έχουν αρχίσει και είναι πολύ θερμοί μετά την παράσταση. Μας μιλάνε με πολύ όμορφα και ζεστά λόγια. Αρκετοί είναι εμφανώς συγκινημένοι. Άνθρωποι που δεν ήξεραν πολλά ή και τίποτα για τον Μπελογιάννη δηλώνουν πως θα ψάξουν να μάθουν λεπτομέρειες. Όλα αυτά, με ικανοποιούν γιατί έτσι αισθάνομαι πως η παράσταση είναι χρήσιμη για την κοινωνία και σε ένα μικρό βαθμό κι εγώ μέσω αυτής.
Πώς λειτουργεί ο χρόνος στην εξέλιξη των παραστάσεων; Προφανώς, νομίζω ως θεατής, άλλη παράσταση βλέπω την πρώτη εβδομάδα και άλλη αν την ξαναδώ ένα μήνα μετά – Πώς το βιώνετε αυτό ως ηθοποιός;
Έτσι το βιώνουμε και οι ηθοποιοί. Όπως συνεχώς αλλάζουν τα πάντα γύρω μας, έτσι αλλάζει και μια παράσταση. Εμείς οι ίδιοι από μέρα σε μέρα αλλάζουμε. Κάτι που θα δούμε, που θα διαβάσουμε, που θα ακούσουμε, που θα ζήσουμε… μας αλλάζει. Αλλάζει η συνείδησή μας. Συγκεκριμένα για την Εντολή, όσο συνεχίζω να διαβάζω για αυτήν την περίοδο της ελληνικής ιστορίας και ιδιαίτερα για τον Νίκο Μπελογιάννη και το ΚΚΕ, αισθάνομαι πως εμβαθύνω περισσότερο και αλλάζω. Επομένως και εγώ ο ίδιος στην παράσταση θα είμαι κάπως διαφορετικός. Η επικοινωνία ανάμεσα στα μέλη του θιάσου με τον καιρό ενισχύεται και επιτρέπει τη δημιουργία νέων ποιοτήτων και πιο σωστών ρυθμών. Και φυσικά, ο παράγοντας Κοινό που εξ’ ορισμού είναι διαφορετικός παίζει καθοριστική σημασία στην παράσταση.
Ποια παράσταση είδατε και μπήκε μέσα ο σπόρος της υποκριτικής; Ή μήπως ήταν κινηματογράφος ή σειρά στην τηλεόραση;
Πριν λίγους μήνες έφυγε από τη ζωή ο άνθρωπος που ευθύνεται, σχεδόν αποκλειστικά, για τον σπόρο αυτόν στη δική μου περίπτωση. Η γιαγιά μου η Μαίρη, μας πήγαινε, με την αδερφή μου, από μικρά στο θέατρο. Η παράσταση όμως που θυμάμαι πιο έντονα και που σίγουρα με είχε εντυπωσιάσει ήταν το Σκλαβί της Ξένιας Καλογεροπούλου, σε σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου.
Πιστεύετε ότι το θέατρο, σινεμά, τηλεόραση είναι συμμαχικές ή αντίπαλες δυνάμεις;
Αρχικά, εν αντιθέσει με τις άλλες δύο, το θέατρο είναι μια ζωντανή – παραστατική τέχνη. Ανάμεσα στο σινεμά και την τηλεόραση είναι πιο ορατά τα σημεία τομής. Δεν νομίζω όμως πως το θέατρο συνδέεται άμεσα με τον κινηματογράφο ή την τηλεόραση. Η κάθε μία έχει τους δικούς της κανόνες. Απλά και στις τρεις αυτές τέχνες εργάζονται ηθοποιοί. Βέβαια στον οικονομικό τομέα οι θετικές ή οι αρνητικές επιπτώσεις της μίας πάνω στην άλλη είναι σίγουρα υπαρκτές και πολύ πιο εμφανείς. Πρόκειται για ένα μεγάλο και σύνθετο θέμα για το οποίο θα μπορούσε κανείς να γράψει ένα μικρό δοκίμιο.
Έχετε κάνει άλλη δουλειά προκειμένου να χρηματοδοτήσετε το όνειρό σας για την υποκριτική;
Όλα τα χρόνια, που σπούδαζα στη δραματική σχολή, δούλευα παράλληλα. Δούλεψα σε καταστήματα με ανταλλακτικά και αξεσουάρ κινητών είτε ως πωλητής είτε ως διαχειριστής e-shop, σε έναν χονδρέμπορο τροφίμων από την Ινδία και το Πακιστάν, αλλά και σε ένα κέντρο μελέτης μαθητών δημοτικού. Από το 2020 βιοπορίζομαι από το θέατρο, είτε ως ηθοποιός είτε ως μηχανικός σκηνής στο Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου.
Πώς αντιμετωπίζετε το γεγονός με τις εκατοντάδες παραστάσεις που, όπως και η δική σας, σε ένα διήμερο πρέπει να «επιβιώσουν» στη θεατρική Αθήνα;
Οι ηθοποιοί και οι λοιποί συντελεστές προσπαθούμε να επιβιώσουμε. Κατά συνέπεια επιδιώκουμε να πάει καλά η παράστασή που παίζουμε, για να επιβιώσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο καιρό από αυτήν. Άρα προσπαθούμε να είμαστε εμείς όσο μπορούμε καλύτεροι στη δουλειά μας, ώστε να αρέσει η παράστασή μας στο κοινό και να διαδοθεί. Εννοείται πως δε ζούμε από δύο μεροκάματα την εβδομάδα. Είναι ο καθένας μας σε 2-3 παραστάσεις για να συμπληρώνεται ο «μισθός».
Έχετε σκεφτεί κάποια στιγμή να περάσετε από τη σκηνή ως ηθοποιός στις κουίντες ως «μαέστρος» – σκηνοθέτης; Είχα διαβάσει σε μια συνέντευξη σας στο duende, ότι θέλετε να σπουδάσετε σκηνοθεσία.
Δεν έχω σπουδάσει ακόμα σκηνοθεσία. Εξακολουθεί να μου ασκεί τεράστια γοητεία και επιθυμώ κάποια στιγμή να αρχίσω να βουτάω και σε αυτά τα νερά. Αυτή τη στιγμή όμως, ολοκληρώνω το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα του τμήματος Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ, με κατεύθυνση Θεατρική Μετάφραση και Δημιουργική Γραφή.
Θέλω να μας ξανα-«συστηθείτε» μέσα από πέντε θεατρικά έργα και πέντε τραγούδια που σας περιέχουν, σημαίνουν κάτι για την προσωπικότητά σας.
Θεατρικά Έργα:
- Ο Ρινόκερος – Ιονέσκο
- Οι Υφαντές – Χάουπτμαν
- Ιβάνωφ – Τσέχωφ
- Οργισμένα Νιάτα – Όσμπορν
- Το τέλος του παιχνιδιού – Μπέκετ
Τραγούδια:
- Διάφανα κρίνα – Βάλτε να πιούμε
- Π. Σιδηροπουλος, Μ. Φωτιου – Ηλεκτρικός Θησέας
- Stromae – L’enfer
- Magic De Spell- Sarajevo (Φώναξε)
- Δημήτρης Μητροπάνος – Θες
Πώς είναι μια τυπική μέρα σας;
Το επάγγελμά του ηθοποιού δε χαρακτηρίζεται ακριβώς από την ρουτίνα. Επομένως, η τυπική μέρα μου διαφοροποιείται πολύ ανάλογα με την περίοδο. Το τρέχον διάστημα τα πρωινά είμαι, συνήθως, στην παιδική παράσταση που παίζω. Μετά, έχω λίγες ώρες διαθέσιμες να φάω, να κάνω κάποιες δουλειές του σπιτιού και να διαβάσω. Τα απογεύματα τις καθημερινές πηγαίνω στο ΕΚΠΑ για τα μαθήματα του μεταπτυχιακού που παρακολουθώ. Τα απογευματόβραδα του Σαββατοκύριακου είμαι στο θέατρο Nous για την Εντολή!
Πώς είναι μια μέρα με ρεπό – Τι θα κάνατε αν δεν είχατε καμία υποχρέωση;
Πραγματικά έχει περάσει αρκετός καιρός από την τελευταία μέρα που δεν είχα καμία υποχρέωση. Αυτό που θέλω και προσπαθώ να κάνω κάτι τέτοιες μέρες είναι να βρίσκομαι με τους φίλους μου. Το ιδανικό σενάριο εμπεριέχει και μια μικρή απόδραση εκτός πόλης.
Τι φοβάστε και πώς καταπολεμάτε τους φόβους σας;
Φοβάμαι και με αγχώνουν, κατά καιρούς, πολλά πράγματα. Αυτό που έχω καταφέρει πια, είναι να μην τα κρατάω όλα μέσα μου. Προσπαθώ να τα εκφράζω, να τα επικοινωνώ με ανθρώπους που αγαπώ και εμπιστεύομαι και κάπως έτσι τα αποδυναμώνω. Μέσα από αυτό το μοίρασμα, καταλαβαίνω πως δεν είμαι μόνος μου και αυτό είναι το πιο σημαντικό.
Γιάννης Καφάτος
Διαβάστε περισσότερα για την παράσταση «Εντολή» που παίζεται κάθε Σαββατοκύριακο στο Θέατρο Noūs – Creative space, Τροίας 34 στο λινκ
