20/01/2022

Ντιέγκο Μαράνι: είμαστε αυτά που θυμόμαστε


Συνάντησα τον ιταλό συγγραφέα Ντιέγκο Μαράνι, με αφορμή την επίσκεψη του στην Αθήνα για να μιλήσει στο κοινό για το θέμα της «ταυτότητας» με αφορμή το βιβλίο του «Νέα Φινλανδική Γραμματική».
Γνώρισα έναν κοσμοπολίτη διανοητή, ευγενή και κατασταλαγμένο μέσα σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο.

Κύριε Μαράνι πώς διαχωρίζεται ο κόσμος στις μέρες μας. Είναι θέμα γλώσσας ή θέμα ταυτότητας

Σήμερα το θέμα της ταυτότητας είναι μεγάλο.
Δεν είναι όπως παλιά. Όταν ήμουν 20 στα 70’ς και στα 80’ς δεν υπήρχε θέμα ταυτότητας. Δεν το σκεφτόμασταν καν. Ήμουν ένας Ιταλός, μέρος μιας κουλτούρας.
Η ομορφιά ήταν η αντίληψη μου για την ομορφιά, το ίδιο για το καλό φαγητό, οι καλοί τρόποι, η συμπεριφορά, όλα ήταν καθορισμένα και πολύ ξεκάθαρα για μένα.
Τώρα με την παγκοσμιοποίηση όλα τα κριτήρια που είχαμε ως σταθερές αποδομήθηκαν.
 Ο ορισμός του εαυτού μας και η αντίληψή μας για τους άλλους άλλαξαν. Ακόμη και ο τρόπος που κρίνουμε κάποιον. Τα κριτήρια που είχαμε στο παρελθόν δεν λειτουργούν πλέον.

Σήμερα υπάρχει μια αποδόμηση ακόμη και στον ορισμό της προσωπικής μας ταυτότητας.
Ο κόσμος πλέον αποτελείται από άλλες ταυτότητες, άλλους τρόπους σκέψης και αντίληψης της πραγματικότητας. Είμαστε «μολυσμένοι» από άλλες απόψεις.
Δεν υπάρχουν σύνορα πια, όχι μόνο στην Ευρώπη, σε όλον τον κόσμο!

Οι άνθρωποι ταξιδεύουν χωρίς εμπόδια, βλέπουμε ανθρώπους από μέρη που δεν τους βλέπαμε στο παρελθόν και δεν μπορούμε να  «προστατέψουμε» τους εαυτούς μας από τις επιρροές αυτές.
Δεν υπάρχει αυτή η έννοια της προστασίας που είχαμε.

Στα 70’ς όταν ο κόσμος ήταν μοιρασμένος στο κομμουνιστικό και το καπιταλιστικό μπλοκ, όλοι νόμιζαν ότι αυτός ο διαχωρισμός θα ήταν παντοτινός.
Τώρα όλα είναι ρευστά, κινούνται, μεταλλάσσονται. Προβλήματα εμφανίζονται εκεί που πριν δεν υπήρχαν, περιοχές του πλανήτη που ούτε καν τις γνωρίζαμε τώρα εμφανίζονται με εκρηκτικό τρόπο. Υπάρχουν πόλεις στην Κίνα με είκοσι εκατομμύρια πληθυσμό που ούτε φανταζόμασταν ότι υπάρχουν.

Έτσι λοιπόν το θέμα της ταυτότητας έρχεται στην επιφάνεια. Θέλουμε όχι μονό να προστατεύσουμε την ταυτότητα μας, αλλά ολοένα και συχνότερα αισθανόμαστε την  ανάγκη είναι να ορίσουμε και πάλι την ταυτότητα μας – ποιοι είμαστε.


Δεν πιστεύουμε σε εθνικές ανάγκες! Είμαστε όλοι ευρωπαίοι. Κάθε ευρωπαϊκός λαός έχει τους εθνολογικούς μύθους του. Εμείς οι Ιταλοί τους δικούς μας, το ίδιο και εσείς οι Έλληνες. Τώρα όμως όλα αυτά είναι τίποτα! Παλιά οι κυβερνήσεις αντλούσαν τη δύναμή τους από τέτοιους μύθους. Σήμερα ο Γκαριμπάλντι είναι ξεπερασμένος. Πώς να περιμένω ένας πρόσφυγας από τη Συρία που γεννήθηκε στην Ιταλία και πάει στο σχολείο να νιώσει το όραμα του Γκαριμπάλντι για την ένωση της Ιταλίας πριν από διακόσια χρόνια.
Όλο αυτό καταρρέει και ψάχνουμε νέους τρόπους να είμαστε  ενωμένοι ως κοινωνία με συμφωνημένες αξίες και αρχές. Αυτό είναι το θέμα της ταυτότητας σήμερα.

Πιστεύετε ότι η Ευρώπη στρέφεται προς τα δεξιά, συντηριτικοποιείται εξ’ αιτίας των προσφύγων ή οι πρόσφυγες απλώς είναι μια καλή αφορμή, αλλά οι βαθύτερες αιτίες είναι άλλες;

Το προσφυγικό είναι ένα ανείπωτο δράμα. Ζούμε στην πλουσιότερη περιοχή του κόσμου. Θα μπορούσαμε εύκολα να υποδεχτούμε, να φιλοξενήσουμε και να βοηθήσουμε όλους αυτούς τους ανθρώπους.
Δεν υπάρχει λόγος απορρόφησης, ενσωμάτωσης όλων αυτών των ανθρώπων. Χρειάζονται βοήθεια. Θα μπορούσαμε να κάνουμε πολύ περισσότερα γι’ αυτούς. Δεν είναι και τόσοι πολλοί!

Ο λόγος που δεν κάνει η Ευρώπη ό,τι πρέπει για τους πρόσφυγες είναι ο φόβος! Φοβόμαστε ότι η ταυτότητά μας επηρεάζεται, «μολύνεται» από τους …άλλους.


Επίσης ανακαλύπτουμε κι εμείς οι ίδιοι ότι έχουμε πολλαπλές ταυτότητες. Ανακαλύπτουμε ότι η εθνική ταυτότητα που διδαχτήκαμε στο σχολείο είναι εφεύρημα και ότι μπορούμε να έχουμε εξίσου κι άλλες. Γι’ αυτό και υπάρχει άνθιση αποσχιστικών κινημάτων στην Ευρώπη

Ανακαλύψαμε  ότι υπάρχουν κι άλλες ταυτότητες πίσω από την επίσημη, και μπορούν να είναι και αυτές αυθεντικές. Η ταυτότητα όπως και κάθε άλλη ανθρώπινη δραστηριότητα δεν είναι κάτι σταθερό, είναι μια διαδικασία.
 Αλλάζει, όπως εμείς δεν είμαστε ίδιοι όταν γεννιόμαστε και όταν μεγαλώνουμε τόσο σε χρόνια όσο και σε εμπειρίες.


Αν το καταλάβουμε αυτό τότε θα μπορέσουμε να καταλάβουμε τον διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο μας. Αυτός έχει να κάνει πολύ με την παράδοση του κάθε λαού, με τη γλώσσα. Στην Ευρώπη η γλώσσα συνδέεται με την εθνική ταυτότητα, κι αυτό είναι ένα απολύτως ξεχωριστό χαρακτηριστικό.
Σκεφτείτε την νότιο Αμερική για παράδειγμα. Ένας Ουρουγουανός έχει εντελώς διαφορετική εθνική ταυτότητα  από έναν Αργεντίνο, όμως μιλάνε την ίδια γλώσσα.
Στην Ευρώπη η γλώσσα είναι συνυφασμένη  με την εθνική ταυτότητα. Αν είσαι Ιταλός μιλάς Ιταλικά. Αν ζεις στην Ιταλία και δεν μιλάς ιταλικά είσαι μειονότητα.  
Η έννοια της μειονότητας είναι επίσης αμφιλεγόμενη. Είσαι κάποιος που έχει «μολυνθεί» από κάτι … και δεν μιλάς την εθνική γλώσσα. Και αυτό είναι κάτι που πρέπει να «θεραπευτεί» με τον καιρό…

Ο ήρωας σας υποφέρει επειδή δεν θυμάται ή επειδή δεν μπορεί να μιλήσει;

Ο ήρωας μου υποφέρει επειδή δεν μπορεί να θυμηθεί. Η μνήμη μας χτίζει.
 

Είμαστε αυτά που θυμόμαστε, οι αναμνήσεις μας. Δεν υπάρχει παρόν ή μέλλον αν δεν έχεις παρελθόν.


Η μνήμη είναι βασικό συστατικό για το πώς ο καθένας αντιλαμβάνεται τον ίδιο του τον εαυτό. Αυτή είναι η βασική αιτία που υποφέρει ο ήρωάς μου.

Πόσες γλώσσες μιλάτε ή καταλαβαίνετε;

Επειδή δούλευα ως μεταφραστής στην Ευρωπαϊκή ένωση μιλάω γαλλικά, αγγλικά, ισπανικά ολλανδικά,  και κάποτε και  φινλανδικά- όμως αυτά  τα έχω ξεχάσει τώρα.

Μετά τη «γραμματική» τι θέμα έχει το νέο σας βιβλίο – που μαθαίνω ετοιμάζετε;

Το καινούριο μου βιβλίο είναι ένα μυθιστόρημα. Πάλι είναι μια ιστορία για τις αναμνήσεις. Η ιστορία εκτυλίσσεται στο χωριό που γεννήθηκα στην Ιταλία, τo Tresigallo, ένα άσημο χωριό κοντά στη Φεράρα.

 

Η κουβέντα μας τελειώσε, καθώς στο Ιταλικό ινστιτούτο που βρεθήκαμε άρχισε να συγκεντρώνεται ο κόσμος που θα παρακολουθούσε την ομιλία του Ντίεγκο Μαράνι.
Επέστρεψα σπίτι μου και ξαναδιάβασα πολλές σελίδες από το βιβλίο του "Νέα Φινλανδική Γραμματική", το οποίο συνιστώ ανεπιφύλακτα!

 

NEA-FINLANDIKH-GRAMMATIKH-CΤο ταξίδι του ήρωα ξεκινάει από την Τεργέστη, ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος εξελίσσεται, και η αμνησία από ένα ατύχημα, μάλλον μια επίθεση από αγνώστους στους σκοτεινούς δρόμους του λιμανιού, γίνεται η αφορμή για να ξαναβρεί ή τέλος πάντων να ανακαλύψει την ταυτότητα του. Ξυπνάει χωρίς ταυτότητα, χωρίς μνήμη, χωρίς μητρική γλώσσα!

Ο γιατρός που τον περιθάλπει αποφασίζει ότι είναι Φιλανδός και προσπαθεί να του μάθει να θυμάται στα φιλανδικά, φτάνει στην Φιλανδία και η περιπέτεια συνεχίζεται.

Δεν θέλω να πω κάτι άλλο για την έτσι κι αλλιώς συναρπαστική υπόθεση!

Σημασία έχει ότι πρόκειται για μια αλληγορία για τη χαμένη πλευρά του εαυτού όχι μόνο του ήρωα!

Η ταυτότητα που περνάει από τη γλώσσα, η ύπαρξη του χτίζεται λέξη – λέξη, ρήμα – ρήμα.

Το ερώτημα που θέτει ο συγγραφέας, Ντιέγκο Μαράνι, είναι αν υπάρχει μνήμη χωρίς γλώσσα.

Είμαστε εν τέλει αυτό που μιλάμε; Η προσωπική αλλά και η εθνική μας ταυτότητα είναι δομημένες μόνο από ρήματα, ουσιαστικά, απαρέμφατα, κλίσεις και συντακτικούς κανόνες;

Το βιβλίο είναι άριστο ψυχολογικό θρίλερ που διαβάζεται απολαυστικά χάρη στη μετάφραση της Δήμητρας Δότση

Κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Αιώρα

Γιάννης Καφάτος

(Συνολικές Επισκέψεις 557, 1 επισκέψεις σήμερα)

mm
About Γιάννης Καφάτος 1958 Articles
Γιάννης Καφάτος, Μπαμπάς, δημοσιογράφος, ραδιοφωνικός παραγωγός, tattoer, T-shirt maker, dj, και ποιος ξέρει τι άλλο (ακόμη). Σπούδασε πολιτικές επιστήμες πήρε όμως πτυχίο από το ΡΟΔΟΝ και άλλα συναυλιακά "ιδρύματα". Ταξιδεύει λιγότερο από όσο θα ήθελε.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*