«Ο εραστής του Ντεβ Μάρτιν», του Δημήτρη Τσεκούρα που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Βακχικόν είναι ένα σουρεαλιστικό μυθιστόρημα για τον έρωτα, το πάθος, τη γλώσσα, τα όνειρα και την ορατόητα που λείπει από την καθημερινότητά μας.
Κάτω από τον τίτλο υπάρχει ο υπότιτλος: Ένα queer αστυνομικό ψυχόδραμα. Κι αυτό αποτελεί την πρώτη πρώτη μου ερώτηση προς στον συγγραφέα.
Το γεγονός ότι ο Ντεβ Μάρτιν είναι ένας παντρεμένος αστυνομικός και ο εραστής του ένας συγγραφέας που πάσχει από ΔΕΠΥ και ως μεταφραστής ζει το κόλλημα του με τον Οιδίποδα βάζει αμέσως τον αναγνώστη σε ένα σύμπαν αλήθειας. Ακόμη κι αν ο Ντεβ είναι «κρυφός» η καθαρότητα του Άδη Δαμίγου – ήρωα της ιστορίας του Δημήτρη Τσεκούρα αποτελεί από μόνη της μια πολιτική δήλωση.
Η λογοτεχνία είναι παρούσα στον τρόπο που ο συγγραφέας χτίζει σελίδα-σελίδα την εξωφρενική ιστορία του ήρωά του. Το ίδιο και μια σκληρή πραγματικότητα για κάθε λογής διαφορετικότητα.
Κάθε σελίδα που διάβαζα μου θύμιζε το λόγο που η τέχνη μπορεί να σχολιάσει και να επιδράσει στην πραγματική ζωή.
Διαβάζοντας τον «εραστή του Ντεβ Μάρτιν» διαβάζεις ένα μανιφέστο ελευθερίας σε μια δύσκολη συγκυρία αλλά και μια πολύ απολαυστική λογοτεχνική γραφή.
Ένα παζλ που υμνείται και περιγράφεται είναι το κάθε κεφάλαιο του βιβλίου. Και να και βαριέμαι αφόρητα να κατσω να φτιάξω ένα παζλ, ο τρόπος που ο Δημήτρης Τσεκούρας έχει δομήσει το δικό του «παζλ» – μυθιστόρημα είναι σαγηνευτικός.
Στο τέλος του άρθρου θα βρεις περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο. Εδώ αρκέσου στη λακωνική μου περισγραφή: Ο Άδης ξυπνάει δίπλα από τον Ντεβ, ο Ντεβ φεύγει και ο Άδης συλλαμβάνεται από την …ΑΕΚ (Ανώτατα Εκπαιδευτικά Κατηγορητήρια) για έναν φόνο που διέπραξε ενόσω κοιμόταν . Εκεί στα περίεργα αυτά κρατητήρια, με το άγχος των ρούχων στο πλυντήριο που άφησε σπίτι, θα δεχθεί μια πολύ περίεργη πρόταση. Θα υποκύψει στο δέλεαρ του ανακριτή;
Μιας και είναι η πρώτη μου επαφή με τον συγγραφέα, τον παρακάλεσα να μιλήσουμε. Έτσι προέκυψε αυτή η πολύ ενδιαφέρουσα, στα δικά μου μάτια, συνέντευξη-κουβέντα με έναν καλλιτέχνη που, όπως το καταλαβαίνω, έχει να μας πει ακόμη περισσότερα στο μέλλον!
Γιατί χρειάζεται η σημείωση «ένα queer αστυνομικό ψυχόδραμα» κάτω από τον τίτλο του βιβλίου;
Ας πούμε ότι ήθελα να δώσω λίγη μασημένη τροφή στον αναγνώστη. Να ξέρει πάνω κάτω τι τον περιμένει. Και επειδή τον αναγνώστη τον αγαπάω πολύ, θα ήταν ευτύχημα να μπορώ να γνωρίζω εάν, μετά την ανάγνωση του βιβλίου, θα ήθελε να προσθέσει ή να αφαιρέσει κάτι από τον υπότιτλο. Αλλά, δυστυχώς, κάτι τέτοια ο συγγραφέας δεν τα μαθαίνει ποτέ.
Αναρωτιέμαι αν διάβασα ένα ψυχόδραμα ή μια ιστορία αναζήτησης από τον ήρωα του εαυτού του.
Μα σε κάθε ψυχόδραμα υπάρχει το στοιχείο της αναζήτησης του εαυτού. Και κάθε αναζήτηση του εαυτού είναι ένα ψυχόδραμα. Όλα μου τα βιβλία, έτσι κι αλλιώς, ψυχοδράματα είναι. Κι ίσως η μόνη διαφορά που έχει Ο εραστής του Ντεβ Μάρτιν από τα υπόλοιπα ψυχοδράματά μου είναι ότι αυτό είναι μάλλον το πιο σουρεαλιστικό. Και αρκετά πιο pop νομίζω. Ας πούμε ότι σε αυτό το βιβλίο αποφάσισα συνειδητά να αφήσω λίγο «στα μετόπισθεν» την πολύ dark περιοχή του μυαλού μου.
Ποιος είναι ο Άδης Δαμίγος και πού τον συναντά κανείς στην πόλη;
Χωρίς να είμαι απολύτως σίγουρος, θαρρώ πως ο Άδης Δαμίγος είναι, κατά κύριο λόγο, ένας άνθρωπος αφοσιωμένος στην Τέχνη του. Μέχρι που, κάποια μέρα, κλυδωνίζεται μέχρι να αποφασίσει ποια ακριβώς είναι η Τέχνη του. Είναι η Τέχνη της Γραφής και της Γλώσσας ή μήπως τελικά η Τέχνη του Άδη Δαμίγου είναι ο εραστής του; Και ποια από τις δύο Τέχνες θα υπερασπιστεί τελικά όταν παραλόγως(;) του ζητηθεί ότι πρέπει να επιλέξει οπωσδήποτε μία από τις δύο Τέχνες; Ούτε ψύλλος στον κόρφο του με τέτοιο ηθικό δίλημμα… Όσο για το πού τον συναντά κανείς στην πόλη, η απάντηση είναι μάλλον απλή: κάτι τύπους σαν τον Άδη Δαμίγο μπορεί να τους συναντήσει κανείς παντού. Είναι από αυτούς που, όπως αναφέρεται και στο βιβλίο διά στόματος Antonio Tabucchi, πάνε και χώνουνε τη μύτη τους παντού.
Πόσους Ντεβ Μάρτιν έχεις βρει στο δρόμο σου;
Δυστυχώς, τέτοιο ούφο σαν τον Ντεβ Μάρτιν δεν έχω βρει στο δρόμο μου κανένα και ποτέ. Κομματάκια του Ντεβ Μάρτιν, ναι, έχω πετύχει· αλλά τον Ντεβ Μάρτιν ολόκληρο, όχι, ποτέ. Γι’ αυτό τον επινόησα. Ο Ντεβ Μάρτιν είναι, για μένα, το απόλυτο ούφο. Είναι το ούφο που θα έκανα πολύ κέφι να το έχω συναντήσει αλλά δεν το συνάντησα ποτέ. Υπό αυτή την έννοια, λοιπόν, το βιβλίο θα μπορούσε να είναι και μια αυτοβιογραφική μου φαντασίωση.
Οι «ταυτότητες» που δεν φανερώνουν οι άνθρωποι είναι τελικά πιο επιδραστικές για την ύπαρξή τους από την δεδομένη εικόνα που δίνουν στους άλλους;
Δεν νομίζω ότι είμαι ο κατάλληλος άνθρωπος να σου απαντήσει επ’ αυτού. Εγώ πάντοτε στη ζωή μου, από πολύ μικρός, δεν ένιωσα ποτέ την ανάγκη να δείξω κάτι ξένο από εμένα, κάτι που να μην ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Είμαι πολύ περήφανος για αυτό το απολύτως αντιφατικό ον που έχω γίνει. Γιατί να θέλω δείχνω κάτι άλλο; Και, ευτυχώς, τους ανθρώπους που δείχνουν κάτι άλλο από αυτό που είναι μπορώ και τους παίρνω γραμμή με τη μία. Δεν μπορώ να σου το εξηγήσω, είναι σαν διαίσθηση. Το καταλαβαίνω αμέσως. Και εννοείται ότι δεν θέλω να έχω κανένα πάρε δώσε μαζί τους κι ας προσποιούμαι ενίοτε ότι έχω. Είναι χαζοί.
Είμαι πολύ επηρεασμένος από την ιστορία του αστυνομικού που τον κατηγορούν για τα ανείπωτα σε σχέση με τα παιδιά του και, επειδή ο ένας εκ των δύο ηρώων σου είναι ένας αστυνομικός που κάνει κάτι «απαγορευμένο» κρυφά από την καθώς πρέπει ζωή του, θέλω να μου πεις πώς αντιμετωπίζεις εσύ αυτή την είδηση.
Ε σαν πώς δηλαδή θα μπορούσα να αντιμετωπίσω αυτή την είδηση που μας έρχεται από την πραγματικότητα; Μόνο με φρίκη. Φρίκη, φρίκη, φρίκη. Αλλά τον δικό μου αστυνομικό, που είναι της λογοτεχνίας και όχι της πραγματικότητας, αυτόν να τον αφήσεις στην ησυχία του, σε παρακαλώ. Άσε που αυτός, αν τον παρατηρήσεις προσεκτικά μέσα στο βιβλίο, μόνο καλά πράγματα κάνει.
Ο κεντρικός ήρωας έχει το τεράστιο πάθος με τη μετάφραση του Οιδίποδα. Πώς οι λέξεις διαμορφώνουν και επηρεάζουν τις σχέσεις μεταξύ μας, μεταξύ των εραστών, μεταξύ των φίλων;
Πριν σου πω για τις λέξεις, οφείλω να σου πω ότι ο Οιδίποδας τύραννος είναι, κατά τη γνώμη μου, το απόλυτο αριστούργημα Λόγου· όλων των εποχών. Και μέσα στο τελευταίο βιβλίο μου, ο Οιδίποδας παίζει πολύ μεγάλο ρόλο, ειδικά ο Τειρεσίας· κι ας μην είναι μεγάλο κομμάτι του παζλ. Μακάρι να ζήσω και να καταφέρω να τελειώσω μια δουλειά που σχεδιάζω με αφορμή τον Οιδίποδα. Τώρα, σε ό,τι έχει να κάνει με τις λέξεις, τι να σου πω; Οι λέξεις είναι το παν. Άνθρωπος ίσον Λέξεις. Και ανθρώπινη επικοινωνία ίσον λεκτική επικοινωνία. Είτε είναι μεταξύ φίλων, είτε μεταξύ εραστών· κυρίως, θα τολμούσα να πω, μεταξύ εραστών.
Η τάση που θέλει να «ξαναγράψει» κλασικά λογοτεχνικά έργα με «καλές» λέξεις που θα αντικαταστήσουν το λεξιλόγιο μιας άλλης εποχής πώς σου φαίνεται;
Την πρώτη φορά που το είχα ακούσει είχα γελάσει πάρα πολύ γιατί μου φάνηκε μεγάλη τρολιά. Αλλά τώρα που έχω συνειδητοποιήσει ότι δεν πρόκειται για τρολιά, άλλα ότι, όντως, υπάρχουν κάποιοι που είναι υπέρ μιας τέτοιου είδους «μεταγραφής» του κειμένου με άλλες, «πιο καλές», λέξεις , το μόνο που έχω να πω είναι ότι αυτό για μένα είναι πραγματική αιτία πολέμου. Δεν υπερβάλλω. Και οι άνθρωποι που είναι υπέρ τέτοιου είδους «μεταγραφών» δεν θέλω να μου μιλάνε. Το ιδεολογικό χάσμα μεταξύ μας είναι αγεφύρωτο. Άσε που αυτό που ρωτάς έχει να κάνει όχι μόνο με κλασικά λογοτεχνικά έργα αλλά και με σύγχρονα κείμενα που πρέπει -έτσι λένε κάποιοι- να έχουν μια πιο «political correct» γλώσσα. Μπούρδες. Και στο σημείο θα ήταν απαράδεκτο εκ μέρους μου να μην σου αναφέρω ότι ένα, από τα τουλάχιστον τρία πράγματα, που έχω αγαπήσει πάρα πολύ στη συνεργασία μου με τις Εκδόσεις Βακχικόν, είναι ότι ΔΕΝ μου λογοκρίνανε ούτε μισή λέξη από το βιβλίο. Και ο νοών νοείτω…
Να ξαναγυρίσω στο βιβλίο και να ρωτήσω για τη δική σου σχέση με τα παζλ. Τα αντέχεις; (υπονοώντας ότι προσωπικά με τσακίζουν… χεχε)
Εμένα δώσε μου παζλ και πάρε μου την ψυχή που λένε. Τρελαίνομαι για παζλ. Τρελαίνομαι να συναρμολογώ.
Ο ήρωάς μας κατηγορείται για τον ειδεχθή φόνο που έκανε στον ύπνο του. Πόσο «επικίνδυνος» μπορεί να είναι ένας ύπνος;
Αδιανόητα επικίνδυνος ακόμα κι όταν τα όνειρα είναι όμορφα. Ο ύπνος τα βγάζει όλα στη φόρα. Κι αν τύχει και κοιμάται κι άλλος άνθρωπος δίπλα σου, τότε ο ύπνος γίνεται ακόμα πιο επικίνδυνος. Διπλασιάζεται. «Ο πιο ωραίος ύπνος» όπως γράφω κάπου και στο βιβλίο «είναι ο ύπνος που ο άνθρωπος δεν έχει επίγνωση ότι κοιμάται». Ούτε όνειρα, ούτε τίποτα. Σκέτος ύπνος. Νέκρα δηλαδή.
Η δήλωση που καλείται ο ήρωας να επιλέξει αν θα υπογράψει για να τη σκαπουλάρει θυμίζει τις «δηλώσεις μετανοίας» που τόσο στοίχειωσαν την ελληνική κοινωνία και την πολιτική σκηνή. Πού υπάρχουν οι δικές σου κόκκινες γραμμές; Ποια θέματα δεν βάζεις σε διαπραγμάτευση;
Οι δικές μου κόκκινες γραμμές είχαν ανέκαθεν να κάνουν με τους υποκριτές και με τους πάσης φύσεως βιαστές. Από άνθρωπο υποκριτή να περιμένεις πάντα τα χειρότερα… Κι η υποκρισία είναι σαν εκείνο το τέρας ξέρεις, εκείνο που βγάζει κεφάλια. Οι βιαστές, από την άλλη, είναι σιχάματα.
Πώς είσαι με τους φίλους σου; Αυστηρός ή ανεκτικός;
Δυο τρεις φίλους έχω μόνο. Τους αγαπώ απίστευτα. Και δεν είμαι ούτε αυστηρός ούτε ανεκτικός μαζί τους. Βασικά, μαζί τους δεν είμαι τίποτα. Απλά είμαι. Ο εαυτός μου ολόκληρος. Και εννοείται ότι τους λέω και μου λένε ό,τι μας κατεβαίνει στο κεφάλι.
Έχεις νιώσει να σε εκμεταλλεύονται; Και πώς αντέδρασες;
Ναι. Και έφυγα. Την έκανα. «Απέσυρα τη μορφή μου», όπως γράφει κάπου ο Γιώργος Χειμωνάς. Αλλά, ασφαλώς, έχοντας πει τα δέοντα πρώτα… ή απολύτως τίποτα.
Τι μπορεί να «πνίξει» την καλλιτεχνική δημιουργία στην Ελλάδα σήμερα;
Μια χαρά είναι η καλλιτεχνική δημιουργία στην Ελλάδα σήμερα. Και παρατηρώ πολύ ωραία πράγματα να γίνονται από νέα παιδιά. Και στη λογοτεχνία και στο θέατρο. Η καλλιτεχνική δημιουργία, όταν αυτός που την κάνει είναι ταγμένος ολιστικά σε αυτή, αποκλείεται να πνιγεί. Θα βρει τον τρόπο να φανεί. Μπορεί να αργήσει να φανεί, αλλά θα φανεί τελικά. Κι αυτή είναι η πιο μεγάλη της νίκη.
Ποια κοινωνική ομάδα είναι πιο καταπιεσμένη σήμερα: παιδιά, γυναίκες, ομοφυλόφιλοι ή μετανάστες;
Η καταπίεση, με όποια κοινωνική ομάδα κι αν σχετίζεται, είναι αηδιαστική. Και δεν θέλω να πω τίποτε άλλο γιατί φουντώνω με την οποιαδήποτε καταπίεση. Κι όταν φουντώνω, θυμάμαι και λέω κάτι λέξεις… κάτι λέξεις… άσε καλύτερα…
Πιστεύεις στην στρατευμένη τέχνη;
Όχι.
Υπάρχει ο κίνδυνος κάποιος που κάνει στρατευμένη τέχνη να μετατραπεί από καλλιτέχνη σε έναν απλό κατήγορο;
Εγώ ξέρεις τι νομίζω; Εγώ νομίζω ότι ο καλλιτέχνης είναι εξ ορισμού κατήγορος. Κάθε έργο τέχνης, κατά τη γνώμη μου, έχει πάντοτε -κρυφά ή φανερά- το στοιχείο της κατηγορίας, το στοιχείο της διαμαρτυρίας, το στοιχείο της διαδήλωσης, το στοιχείο της ανατροπής. Άρα προς τι να είναι στρατευμένη η τέχνη με την έννοια που φαντάζομαι ότι με ρωτάς; Η Τέχνη είναι εξ ορισμού στρατευμένη στην ΑΝΤΙΡΡΗΣΗ.
Από παλαιότερες συνεντεύξεις σου ξέρω ότι αγαπάς τα Εξάρχεια. Μπορείς να μου πεις τι σε χαλάει όμως στα Εξάρχεια;
Στα Εξάρχεια ζω. Τα Εξάρχεια τα λατρεύω. Αλλά με χαλάει πολύ που η πλατεία, πάει, δεν υπάρχει. Λαμαρίνες μόνο γύρω γύρω από αυτό το μικρό κομμάτι γης που ήταν κάποτε η πλατεία. Κάποιοι λένε ότι αυτό μπορεί να είναι και για καλό στο μέλλον. Δεν ξέρω… Αυτό που ξέρω είναι ότι τώρα η πλατεία, η ωραία μικρή πλατεία, πάει, δεν υπάρχει.
Ποιον θεωρείς ιδεώδη γείτονα του διπλανού διαμερίσματος και αντιθέτως τον πιο ανυπόφορο;
Δόξα τω Θεώ, τέτοιο πρόβλημα δεν αντιμετώπισα ποτέ. Θα μου ήταν ανυπόφορο, για παράδειγμα, στο διπλανό διαμέρισμα να ακούγεται η τηλεόραση στη διαπασών ή, ακόμα χειρότερο, να ακούω τους διπλανούς να τσακώνονται. Θέλω ησυχία.
Αν χάριζες τον «Εραστή του Ντεβ Μάρτιν» σε έναν άγνωστο στο δρόμο, τι αφιέρωση θα του έγραφες;
Καλό ταξίδι, αγάπη μου γλυκιά.
Πώς ορίζεται για σένα η έννοια «διασκέδαση στην Αθήνα»;
Είχα κλειστεί για πολλά χρόνια και δεν ξέρω και πολλά για το σήμερα. Τώρα όμως που, κάπως δειλά, έχω αρχίσει να βγαίνω ξανά, παρατηρώ ότι έχει πολύ περισσότερους ξένους κι αυτό το λέω για καλό. Μου αρέσει πολύ όταν βγαίνω και πηγαίνω κάπου και να μην ακούω μόνο Ελληνικά. Βαριέμαι πολύ όταν ακούω μόνο μία γλώσσα.
Θα μας ξανασυστηθείς μέσα από πέντε βιβλία και πέντε τραγούδια;
Λοιπόν, τα πρώτα που μου έρχονται στο μυαλό. Βιβλία: Η μεταμόρφωση του Κάφκα, Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο του Προυστ, Μερσιέ και Καμιέ του Μπέκετ, Έγκλημα και τιμωρία του Ντοστογιέφσκι, Ο αποτυχημένος του Μπέρνχαρντ. Τραγούδια: όλα τα blues, το Purple rain του Prince, Lazarus του Bowie, Jezebel της Sade, και το Δεν πιστεύω της Δήμου.
Τι φοβάσαι και πώς αντιμετωπίζεις τους φόβους σου;
Φοβάμαι να ξεμένω εντελώς από λεφτά. Και φοβάμαι πολύ που θυμάμαι τα πάντα από τότε που ήμουν πέντε χρονών. Αλλά αυτοί οι δύο φόβοι κάνουν πολύ κακό στην υγεία που, ναι, είναι όντως πάνω απ’ όλα. Και πάω και κουκουλώνομαι ο ηλίθιος.
Γιάννης Καφάτος
Διαβάστε εδώ περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο “Ο εραστής του Ντεβ Μάρτιν” και τον συγγραφέα, Δημήτρη Τσεκούρα
