26/07/2021

Ελληνίδα Μάνα: Μύθος ή Πραγματικότητα


  Τι είναι αυτό  που κάνει τη σχέση με τη μητέρα ιδιαίτερη, σε ένα επίπεδο κατά πολύ βαθύτερο, αυτό που χρόνια μελετάται και προσδιορίζεται με ποικίλους τρόπους από αρχαιοτάτων χρόνων; 

Ο μύθος στην τραγωδία βρίθει παραδειγμάτων, κάτι που τροφοδότησε την ψυχαναλυτική σχολή να βασίσει εκεί ακριβώς την θεωρία της, με το γνωστό «οιδιπόδειο σύμπλεγμα» και την πεποίθηση ότι ο άνθρωπος αποζητά σε κάθε σχέση, την αρχέτυπη σχέση με την μητέρα. Ωστόσο, και οι σύγχρονοι εκπρόσωποι της ψυχολογίας, τονίζουν τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζουν τα οικογενειακά πρότυπα στην ανάπτυξη του παιδιού.

  Στην ελληνική βιβλιογραφία, αναφέρεται ως «γονεική τυπολογία» η μορφή διαπαιδαγώγησης, κοινωνικοποίησης, και καθοδήγησης που λαμβάνουν τα παιδιά και συμπεριλαμβάνει μεταξύ άλλων το συναισθηματικό κλίμα γονέα-παιδιού.  Τα κυρίαρχα θεωρητικά μοντέλα, διακρίνουν τρεις τύπους γονέα, τον υποστηρικτικό (ενθαρρύνει την αυτονόμηση του παιδιού και είναι συναισθηματικά διαθέσιμος), τον αυταρχικό (υπερβολικές, μη ρεαλιστικές προσδοκιές από το παιδί, άμεσος σωματικός και ψυχολογικός έλεγχος, καταστολή επιθυμιών και συναισθημάτων) και τον επιτρεπτικό (κανένας έλεγχος, καμία καθοδήγηση, έκφραση συναισθημάτων με λάθος τρόπο).

Τα τελευταία δεδομένα, δείχνουν μια ιδιομορφία στην ελληνική γονεική τυπολογία, έναν τύπο γονέα, συνδυασμό του υποστηρικτικού και του αυταρχικού τύπου: τον αυστηρό. Αναφορικά με τις μητέρες, η αυστηρή, ασκεί άμεσο έλεγχο στο παιδί της και θέτει ξεκάθαρα όρια στη συμπεριφορά του. Είναι δίκαιη, ενδιαφέρεται για τις επιθυμίες και ανάγκες του παιδιού της, προσαρμόζει τις προσδοκίες της ανάλογα με τις δυνατότητες του παιδιού, αλλά δεν είναι τόσο συναισθηματικά διαθέσιμη όσο μια υποστηρικτική μητέρα.

 MOTHER-KISS 

 

Σε έρευνες που έχουν διεξαχθεί, φαίνεται ότι η διαμόρφωση του γονεικού τύπου, εξαρτάται άμεσα και από τη σχέση των συζύγων. Η αρμονική σχέση και συνύπαρξη, τείνει να διαμορφώνει το επιθυμητό, υποστηρικτικό πρότυπο, ενώ σε αντίθετη περίπτωση, έχουμε δυσλειτουργικές σχέσεις, με συνέπειες φυσικά στο παιδί.  

Μια μητέρα που δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της μέσω του συζύγου, τείνει να μετατοπίζει το ενδιαφέρον της στο παιδί, ώστε να λάβει από αυτό την ανατροφοδότηση που επιζητά.

  Στην Ελλάδα της κρίσης, και με τον τύπο της αυστηρής μητέρας, το φαινόμενο εντείνεται. Η αποξένωση των συζύγων από τη μια, και η αδυναμία των παιδιών να ανεξαρτητοποιηθούν από την οικογενειακή εστία, από την άλλη, οδηγούν σε απόσυρση, καταθλιπτική συμπτωματολογία (σωματοποιημένη ή μη), χαμηλή αυτοεκτίμηση, αισθήματα ανεπάρκειας, κ.α.

Σε αυτό βέβαια, συμβάλλει και η εμπειρία του κάθε γονιού από το δικό του οικογενειακό περιβάλλον, καθώς και ο τρόπος που ο ίδιος διαχειρίζεται ή αναπαράγει αυτή την εμπειρία, ιδίως στην ελληνική οικογένεια, όπου η παράδοση τείνει να ακολουθείται σε μεγάλο βαθμό. Το παράδοξο εδώ, είναι το γεγονός ότι αυτό το οικογενειακό μοντέλο, λειτουργεί σαν «δίκοπο μαχαίρι», γιατί , αφενός, συντηρεί μια προβληματική κατάσταση, αφετέρου όμως, έχει βοηθήσει να αποφευχθούν άλλα δεινά, προστατεύοντας – έστω και υπερβολικά- τα μέλη της.

  Εν κατακλείδι και παραφράζοντας τον Κούντερα, «Αν η μητρότητα είναι η ίδια η θυσία, το λάθος του παιδιού να γεννηθεί δεν εξαγοράζεται με τίποτα».  Η μέση οδός, της κατανόησης της ατομικότητας και του διαχωρισμού των αναγκών από την προσδοκία, είναι η λύση για μια υγιή σχέση και ανάπτυξη ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων.

Βασιλική Πανουργιά

Βιβλιογραφία:

-Κτιστάκη, Μ., Παπαδάκη-Μιχαηλίδη, Ε., «Η γονεική τυπολογία των μητέρων και η επιθετικότητα των παιδιών», Αναστοχασμοί για την παιδική ηλικία, Πρακτικά Πανελληνίου Συνεδρίου με Διεθνή Συμμετοχή, Θες/νίκη, 2014, εκδ. Ζυγός

– Μαριδάκη-Κασσωτάκη, Αικ. (2009). Τυπολογία του έλληνα πατέρα με βάση τον τρόπο διαπαιδαγώγησης των παιδιών του: προσαρμογή και στάθμιση του ερωτηματολογίου: «Parenting Styles and Dimensions Questionnaire (PSDQ)». Επιστήμες Αγωγής, 4, 23-33.

-Φυτουράκη, Ν., «Συναισθηματική Νοημοσύνη, σχέση με τη μητέρα και καταθλιπτική συμπτωματολογία κατά την προεφηβεία: διερεύνηση της μεταξύ τους σχέσης». Πτυχιακή εργασία, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα, 2015

 

 

(Συνολικές Επισκέψεις 378, 1 επισκέψεις σήμερα)

mm
About Βασιλική Πανουργιά 13 Articles
Απόφοιτος του τμήματος Φιλοσοφίας-Παιδαγωγικής-Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ και μεταπτυχιακό στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, με κατεύθυνση Παιδαγωγική Ψυχολογία και Εκπαιδευτική Πράξη. Είναι κάτοχος επάρκειας στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα και έχει ασχοληθεί με την εκπαίδευση μειονοτικών ομάδων και μεταναστών. Στον ελεύθερο χρόνο της ασχολείται με τη μουσική και το ραδιόφωνο

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*