Γιάννης Καφάτος

Γιάννης Μπασκόζος: Με απογοητεύει η amoral πολιτική, με κρατάει δυνατό η φιλία

May 15, 2017

Favorite

"Ιστορίες από το Μετς", ένα βιβλίο διαδρομή. Μια συλλογή 14 διηγημάτων του Γιάννη Μπασκόζου (εκδόσεις Κέδρος) που το διάβασα πίνοντας παγωμένο τσάι σε μια άλλη γειτονιά που διαλέγω για ένα παγωμένο τσάι.
Ο συγγραφέας με πήρε από το χέρι στην αρχή και στη συνέχεια από τον ώμο, όπως πιάνονται οι φίλοι που ροβολάνε στη γειτονιά. Με κέφι, με αγωνίες, με προσμονές, απογοητεύσεις, αναμνήσεις.

Αυτό είναι το «Ιστορίες από το Μετς». Μια βόλτα σε αναμνήσεις, ένα ροβόλημα σε μια Αθήνα που – δεν θέλω να πω έχει χαθεί – προσπαθεί να διατηρήσει την ταυτόητά της. Αλλά μπορεί να έχει ταυτότητα μια πόλη όταν δεν έχουν τατότητα οι κάτοικοί της;
Οι ήρωες του Μπασκόζου έχουν ταυτόητα, η την αναζητούν – ως έφηβοι ανησυχοι, παιδιά της πόλης. Το Μετς είναι η αφορμή, το εφαλτήριο. Η περιπέτεια είναι στην πόλη. Μια πόλη που την περπατάνε οι ήρωες, τη χαίρονται. Βρίσκουν τον εαυτό τους μέσα από την μέσα από τα μυστικά, τα φανερά και τα καλά κρυμμένα.

Αξίζει να κάνετε αυτή τη βόλτα μέσα από το βιβλίο του Γιάννη Μπασκόζου και να διαβάσετε την κουβέντα μας με αφορμή αυτά τα 14 διηγήματα του.

Την ατάκα την έκλεψα από το «Trainspotting 2»: Κάνεις τουρισμό στις αναμνήσεις σου μέσα από τα 14 διηγήματα στο «Ιστορίες από το Μετς»;

Οι αναμνήσεις από το παρελθόν μου δεν είναι αναμνήσεις γεγονότων αλλά προβολές αισθημάτων, γεγονότων και σχέσεων που θα ήθελα φανταστικά να αντανακλώνται στη σημερινή μου ζωή.

Τι είναι αυτό που υπήρχε τότε ως συνεκτικός παράγοντας που τώρα λείπει – αν πιστεύεις ότι λείπει – από τις γειτονιές;

Η παρέα μου στη δεκαετία του ΄70 ζούσε τη γειτονιά στην αθωότητά της. Όλα περιστρέφονταν γύρω από αυτήν. Δεν υπήρχε διαδίκτυο και κοινωνικά δίκτυα. Οι κοπέλες , η μουσική, ο κινηματογράφος υπήρχε «εκεί έξω», όχι στην οθόνη του υπολογιστή.

Αλλάζει η πόλη ή αλλάζουν οι άνθρωποι;

Οι άνθρωποι αλλάζοντας οι ίδιοι αλλάζουν και την πόλη τους. Όμως όπου γεννήθηκες η πόλη / η γειτονιά σε ακολουθεί. Συν – καθορίζει ορισμένες φορές την ταυτότητά σου. Ένα παιδί μιας αστικής γειτονιάς θα έχει πάντα διαφορετική σφραγίδα από ένα άλλο παιδί της μικρής επαρχιακής πόλης. Ακόμα και όταν αυτά τα δύο παιδιά μεγαλώνουν και συγκλίνουν οι ταυτότητες τους πάντα στο βάθος θα ενυπάρχει κάτι διαφορετικό.

Με αφορμή το διήγημά «Τα χόρτα»: πώς πεθαίνει μια φιλία; Σήμερα μπορεί να υπάρχει φιλία μεταξύ ενός αριστερού κι ενός ακροδεξιού;

Σήμερα οι ταυτότητες αριστερά – δεξιά έχουν υποστεί μεγάλη φθορά και πολλαπλές αλλοιώσεις. Παράδειγμα ο λαϊκισμός που διαπερνά σχεδόν όλο το φάσμα των πολιτικών κομμάτων κάνει τις «αταίριαστες» φιλίες πιο εύκολες. Υπάρχουν κορυφαία πολιτικά παραδείγματα… Παλιότερα οι φιλίες μεταξύ ακροδεξιών και αριστερών ήταν σπάνιες, αν και ορισμένες έχουν καταγραφεί ιστορικά όπως η φιλική σχέση Τσιτσάνη και Μουσχουντή , του κομμουνιστοφάγου αρχηγού της Χωροφυλακής και αναμεμειγμένου σε πολλές σκοτεινές υποθέσεις (Πολκ κ.ά). Κάποιες φορές όταν οι συνθήκες της ζωής έχουν σφυρηλατήσει μια φιλία τότε ο χρόνος μπορεί να αποδειχτεί καλός.
Στο διήγημα «Τα χόρτα» οι δύο φίλοι δέθηκαν στη διάρκεια της κατοχής, μικρά παιδιά τότε , χωρίς βοήθεια, πάλεψαν και κατάφεραν να ορθοποδήσουν , να κάνουν οικογένεια, να διακριθούν στον τομέα τους κ.λπ. Ποτέ δεν ξέχασαν τι τους ένωνε γι αυτό και απέφευγαν να μιλήσουν πολιτικά. Κρατούσαν μόνον ότι τους ένωνε. Μια ισχυρή φιλία μπορεί να πεθάνει από την προδοσία ή από την τρέλα.

Την ιστορία την γράφουν οι παρέες ή οι νικητές;

Την επίσημη ιστορία την γράφουν συνήθως οι νικητές. Οι παρέες γράφουν πιο πολύ την ιστορία των ιδεών και του πολιτισμού.

Η αισθητική – και η ανοχή – του σκυλάδικου, πόσο έχει επηρεάσει την πολιτική;

Νομίζω ότι παλιότερα το σκυλάδικο, όπως και η ροζ λογοτεχνία είχαν διακριτό ρόλο και χώρο. Απευθύνονταν σε ένα συγκεκριμένο κόσμο μέσα από διαφορετικά κανάλια. Μετά το ΄81 τα σκυλάδικα βαφτίστηκαν «πολιτιστικά καταστήματα» και η ροζ λογοτεχνία σκέτη λογοτεχνία και απέκτησαν νομιμότητα ανάμεσα στα Μουσεία και την υψηλή λογοτεχνία. Η θεωρία του μεταμοντέρνου μπέρδεψε τα πάντα, την τέχνη, το κιτς, την απλοϊκότητα και την ελίτ σε έναν αχταρμά από τον οποίον δεν έχουμε ξεφύγει ακόμα. Οι πολιτικοί πήραν υπόψη τους τα νέα μηνύματα, απλοποίησαν τον λόγο τους, κολάκεψαν το ακροατήριο τους με πολλά ψέματα, επιζήτησαν την τηλεοπτική ατάκα και προβολή. Τα προγράμματα των κομμάτων σχεδόν δεν υπάρχουν ή όταν δημοσιεύονται περιέχουν απλώς γενικές σκέψεις.

Δημοσιογράφος ή Συγγραφέας; Ποια από τις δύο σου ιδιότητες σε έχει κάνει να αισθανθείς χρήσιμος;

Νομίζω ότι παραμένω πιο πολύ δημοσιογράφος. Υπηρετώ το επάγγελμα σχεδόν 35 χρόνια, δύσκολο να ξεφύγω από αυτό το σαράκι. Από την άλλη μεριά το γράψιμο είναι η ανάσα στην καθημερινότητα, μια πράξη που απευθύνεται πρώτα στον εαυτό σου κι αν μπορέσει να συγκινήσει κι άλλους, τότε ναι, αισθάνεσαι και σε αυτή την περίπτωση κάπως χρήσιμος.

Πώς απαντάς στο σύνθημα: Αλήτες – ρουφιάνοι – δημοσιογράφοι;

Υπάρχουν πάνω από 5.000- 6.000 δημοσιογράφοι, σκληρά εργαζόμενοι, πολλοί άνεργοι και ακόμα περισσότεροι κακοπληρωμένοι. Μπορεί κάποιος να τους χαρακτηρίσει όλους έτσι; Είναι ένα σύνθημα που χρησιμοποίησαν ομού «αριστεροί» που σήμερα συναγελάζονται με τους εθνικιστές, χρυσαυγίτες και ίσως κάποιοι αφελείς. Η κατάντια των ημερών….

Τι σε απογοητεύει στην καθημερινότητά σου και τι σε πεισμώνει ώστε να μην σταματάς τους στόχους σου;

Η γενιά μου πίστεψε σε πολλά που τα σκόρπισε ο αέρας. Με απογοητεύει η amoral πολιτική, με κρατάει δυνατό η φιλία, η αγάπη, η τέχνη και οι εμμονές μου.

Ποιος είσαι Γιάννη μέσα από 5 βιβλία και 5 μουσικές

Βιβλία που με επηρέασαν:

«Αισθηματική Αγωγή» του Φλωμπέρ

«Έγκλημα και τιμωρία» του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι

«Ο δύσκολος θάνατος», Ποιήματα του Αλέξη Ασλάνογλου

«Οι Άθλιοι» του Βίκτωρος Ουγκώ

«Μάτι φώσφορο, κουμάντο γερό», διηγήματα του Γιώργου Σκαμπαρδώνη

Μουσικές και τραγούδια που αγαπώ διαχρονικά: